Η Στατιστική Υπηρεσία της Ε.Ε. (η Eurostat), εκτός από τα στοιχεία για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) των κρατών-μελών της Ε.Ε., δημοσιεύει και στοιχεία για τις περιφέρειες των κρατών αυτών. Η συλλογή, όμως, και η επεξεργασία των στοιχείων αυτών απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα η δημοσίευσή τους να καθυστερεί και πέραν των δύο ετών.
Τα στοιχεία για τις περιφέρειες των 28 πλέον κρατών της Ε.Ε. του έτους 2011 δόθηκαν στη δημοσιότητα μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο. Τα αναλυτικά στοιχεία υπάρχουν στη βάση δεδομένων της Eurostat και αφορούν το συνολικό και το κατά κεφαλή ΑΕΠ τόσο σε ευρώ όσο και σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ), δηλαδή σε μονάδες που επιτρέπουν τη σύγκριση ανάμεσα στα κράτη, δεδομένου η αγοραστική δύναμη του ευρώ, λόγω διαφοράς τιμών, είναι διαφορετική σε κάθε χώρα.
Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε το συνολικό και το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ των περιφερειών και του Συνόλου Χώρας σε σύγκριση με εκείνο του συνόλου των 214 περιφερειών των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε. (Ε.Ε.15) το έτος 2011 σε σύγκριση με εκείνο του έτους 2008. Το 2008 δεν είχαν γίνει ακόμα αισθητές οι επιπτώσεις της διεθνούς οικονομικής κρίσης στο ΑΕΠ σε ΜΑΔ της χώρας μας, ενώ 2011 είναι το πρώτο έτος στο οποίο σημειώθηκαν πλήρως οι επιπτώσεις της εφαρμογής των μέτρων Μνημονίων στη χώρα μας που άρχισαν να επιβάλλονται το δεύτερο εξάμηνο του 2010. Τα σχετικά στοιχεία δίνονται στον Πίνακα που ακολουθεί.
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα δίνεται το συνολικό ΑΕΠ σε εκατ. ΜΑΔ των 13 περιφερειών της χώρας, της Ελλάδας και της Ε.Ε.15 το έτος 2008, στη 2η στήλη το έτος 2011 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή του, στις τρεις επόμενες στήλες δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ και στις τρεις τελευταίες η θέση που κατείχαν οι 13 περιφέρειες ανάμεσα στις 214 περιφέρειες των 15 κρατών-πρώτων μελών της Ε.Ε. με βάση το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ τους σε ΜΑΔ. Στις τρεις πρώτες στήλες του δεύτερου μέρους του Πίνακα δίνεται το ποσοστό που το συνολικό ΑΕΠ της χώρας μας αντιπροσωπεύει σε εκείνο του συνόλου των 15 κρατών και στις τρεις τελευταίες οι δείκτες ανισότητας και συνοχής των περιφερειών της χώρας.
Από τον Πίνακα αυτό φαίνεται ότι το 2011 σε σχέση με το 2008:
Το συνολικό ΑΕΠ σε ΜΑΔ, ενώ αυξήθηκε λίγο στην Ε.Ε.15, στη χώρα μας και στις περιφέρειές της μειώθηκε σημαντικά, με αποτέλεσμα να μειωθεί το ποσοστό που αντιπροσώπευε στο συνολικό ΑΕΠ σε ΜΑΔ της Ε.Ε.15
Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ της Ε.Ε.15 μειώθηκε ελαφρά, ενώ στην Ελλάδα και στις περιφέρειές της η μείωσή του ήταν μεγάλη. Η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στα Ιόνια Νησιά και η μικρότερη στη Δυτική Μακεδονία, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η ανισότητα και να μειωθεί η συνοχή των περιφερειών.
Τα ποσοστά μείωσης του κατά κεφαλή ΑΕΠ των 12 από τις 13 περιφέρειες της χώρας μας ήταν τα μεγαλύτερα ανάμεσα σε εκείνα των 102 από τις 214 περιφέρειες στις οποίες σημειώθηκε μείωση και μόνο το ποσοστό μείωσης της Δυτικής Μακεδονίας ήταν 32ο. Εξαιτίας των υψηλών αυτών ποσοστών μείωσης σημειώθηκε μεγάλη υποβάθμιση όλων των περιφερειών της χώρας σε σχέση με τις υπόλοιπες. Η έκταση της υποβάθμισης αυτής δίνεται στην τελευταία στήλη του Πίνακα. Από τη στήλη αυτή φαίνεται ότι η μεγαλύτερη υποβάθμιση σημειώθηκε στα Ιόνια Νησιά, στο Νότιο Αιγαίο και στην Αττική και η μικρότερη στην Ήπειρο, με αποτέλεσμα, ενώ το 2008 τρεις περιφέρειες της χώρας περιλαμβάνονταν στις 14 τελευταίες ανάμεσα στις 214 σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ, το 2011 ο αριθμός τους αυξήθηκε σε 7 και η θέση της Αττικής και του Νότιου Αιγαίου, που το 2008 περιλαμβανόταν ανάμεσα στις 100 πρώτες, χειροτέρευσε κατά πολύ και το 2011 μόνο η Αττική παρέμεινε ανάμεσα σ' αυτές.
Ο βασικός λόγος της υποβάθμισης των περιφερειών και των νομών της χώρας στο πλαίσιο της Ε.Ε. είναι η μεγάλη ύφεση που προκάλεσε η εφαρμογή των μέτρων των Μνημονίων. Η ύφεση όμως αυτή στην Ελλάδα δεν έληξε, όπως συνέβη σε άλλες χώρες, αλλά συνεχίστηκε και επιτάθηκε το 2012 και 2013, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η θέση τόσο της χώρας μας όσο και των περιφερειών της ανάμεσα στα 15 κράτη-πρώτα μέλη της Ε.Ε θα χειροτερεύσει. Το πόσο θα χειροτερεύσει σε ό,τι αφορά τις περιφέρειες θα το γνωρίζουμε μετά ένα έτος για το 2012 και μετά δύο για το 2013.
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
