Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Επώδυνες ρυθμίσεις, από φοροεπιβαρύνσεις που μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των Ελλήνων πολιτών μέχρι επιδείνωση στη διαχείριση της ούτως ή άλλως προβληματικής ρευστότητάς τους, φέρνει από το 2014 σε εκατομμύρια φορολογούμενους το φορολογικό νομοσχέδιο που κατέθεσε χθες η κυβέρνηση στη Βουλή.
Μαζί με τη μονιμοποίηση της φορολόγησης ιδιοκτησίας ακινήτων, η οποία γίνεται ελαφρύτερη για τις πολύ μεγάλες ιδιοκτησίες χωρίς να προστατεύεται η χαμηλή ιδιοκτησία, το οικονομικό επιτελείο, αιφνιδιάζοντας τους πολίτες, τους επιφύλασσε και ορισμένες λιγότερο ή περισσότερο δυσάρεστες εκπλήξεις.
Η πρώτη είναι ότι από το 2014 οι φορολογούμενοι θα υποβάλουν την δήλωση φόρου εισοδήματος το αργότερο έως τις 30 Απριλίου.
Η δεύτερη, η οποία είναι πιο επαχθής, έχει να κάνει με το ότι οι φορολογούμενοι δεν θα καταβάλουν πλέον σε 3 διμηνιαίες δόσεις τον φόρο εισοδήματος, αλλά σε τρεις μηνιαίες! Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, εάν δυσκολεύονται μία φορά να πληρώσουν τον φόρο σε διάστημα έως 6 μηνών, θα δυσκολευτούν πολλαπλάσιες αφού θα υποχρεωθούν να τον καταβάλλουν στο μισό διάστημα.
Η τρίτη είναι η ρύθμιση με την οποία προβλέπεται ότι η εφορία μπορεί να αρνηθεί την έκδοση φορολογικής ενημερότητας ακόμα και για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς άλλη αρχή του δημοσίου τομέα, ενώ θα μπορεί να χορηγηθεί φορολογική ενημερότητα κατά παρέκκλιση για ένα μήνα και με όρο παρακράτησης των εσόδων από πιθανές συναλλαγές.
Θέμα διατύπωσης προέκυψε σε άλλο σημείο του νομοσχέδιο από το οποίο προέκυπτε η εντύπωση πως αυξάνεται από το νέο έτος η προκαταβολή φόρου για τους μικρομεσαίους από το 55% στο 80%. Με ανακοίνωσή του, το υπουργείο Οικονομικών διευκρίνισε ότι "...δεν τίθεται κανένα απολύτως θέμα αύξησης του ποσοστού προκαταβολής φόρου εισοδήματος, το οποίο παραμένει στο 55% για τις προσωπικές εταιρείες και για την επιχειρηματική δραστηριότητα των φυσικών προσώπων...".
Πέραν όμως αυτών των εκπλήξεων, ένας ακόμη δυσβάστακτος και άδικος φόρος, ο οποίος θα περιορίζει περαιτέρω τα ήδη συρρικνωθέντα εισοδήματα των ελληνικών νοικοκυριών, θα βαρύνει από το 2014 τις πλάτες τους με το νομοσχέδιο με το οποίο θα επιβάλλεται ο Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) που κατέθεσε χθες το βράδυ το υπουργείο Οικονομικών μετά από δύο χρόνια παλινωδίες, κομματικές διαβουλεύσεις, συζητήσεις με τροϊκανούς και απανωτά "κόψε - ράψε" (εντός και εκτός Ελλάδος).
Η επιβάρυνση υπολογίζεται σε βασικό φόρο από 2 έως 13 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο για τα σπίτια από 3 έως 9.000 ευρώ το στρέμμα για τα οικόπεδα και 1 ευρώ το στρέμμα για τα αγροτεμάχια. Ο νέος φόρος, όπως και ο συμπληρωματικός φόρος για τους φορολογούμενους με ακίνητη περιουσία αξίας άνω των 300.000 ευρώ, θα ισχύσει από την 1.1.2014 και θα αντικαταστήσει το έκτακτο ειδικό τέλος ακινήτων (το περιβόητο "χαράτσι") και τον ΦΑΠ που επιβάλλονται σήμερα.
Στην παγίδα του νέου φόρου που θα ισχύσει από 1.1.2014 πέφτουν όσοι διαθέτουν αστικά ακίνητα και ειδικά οι οικοπεδούχοι, οι κάτοχοι αγροτεμαχίων που μέχρι σήμερα ήταν αφορολόγητα, καθώς και χιλιάδες ιδιοκτήτες με αναξιοποίητα και ξενοίκιαστα ακίνητα. Η μεγάλη "σφαγή" έρχεται στους ιδιοκτήτες μονοκατοικιών, καθώς πολλοι εξ αυτών θα κληθούν να πληρώσουν μεγαλύτερα ποσά συγκριτικά με το χαράτσι, ενδεχομένως και διπλάσιο ή και τριπλάσιο!
Στις κατάφωρες αδικίες του ΕΝΦΙΑ περιλαμβάνονται οι σκανδαλωδώς μεγάλες φοροελαφρύνσεις στην πολύ μεγάλη ακίνητη περιουσία, αφού δεν περιλήφθηκε τελικά στην κλίμακα το ανώτερο κλιμάκιο με συντελεστή 2% όπως επίσης ότι δεν προστατεύεται η μικρή περιουσία.
Στο ίδιο νομοσχέδιο όμως εντάσσονται και αρκετές, πέραν όσων προαναφέρθηκαν, αλλαγές στον φόρο εισοδήματος, καθώς:
* Καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2016 η φοροελάφρυνση για κατοίκους και επιχειρήσεις σε νησιά κάτω των 3.100 κατοίκων.
* Διατηρούνται φοροαπαλλαγές μόνο για μικρές επιχειρήσεις που παράγουν ρεύμα με φωτοβολταϊκά και για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο real estate.
* Μειώνεται από 1.1.2014 ο φόρος μεταβίβασης στο 3%.
Το οικονομικό επιτελείο κάνει λόγο για προσδοκώμενες εισπράξεις από τον ΕΝΦΙΑ 2,65 δισ. ευρώ ήτοι με δείκτη εισπραξιμότητας (ποσό είσπραξης προς ποσό βεβαιωθέντων φόρων) 83%, ενώ η τρόικα κατεβάζει τον "πήχη" στο 76%, που είναι και ο δείκτης εισπραξιμότητας του ΦΑΠ, κάνοντας λόγο για ένα ποσό της τάξης των 2,3 με 2,4 δισ. ευρώ. Δεδομένου ότι το ζητούμενο ποσό ανέρχεται στα 2,9 δισ. ευρώ, προκύπτει συνολικά ένα κενό περί τα 400 με 500 εκατ. ευρώ, το οποίο θα καλυφθεί από δύο πηγές:
* Πρώτον, από την περικοπή του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά 200 εκατ. ευρώ.
* Δεύτερον, από την πρόβλεψη της διάταξης του άρθρου 14 με βάση την οποία το Ελληνικό Δημόσιο θα εισπράξει για τα επόμενα τρία έτη (2014, 2015 και 2016) περί τα 90 έως 100 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, επιπλέον των ποσών που θα εισπραχθούν από τους φόρους πλοίων με ελληνική και ξένη σημαία του Ν. 27/1975 σ' αυτή την τριετία. Στην ίδια τριετία, μετά και την ψήφιση της παραπάνω παροχής, υπολογίζεται ότι τα έσοδα από φόρους πλοίων συνολικά πρόκειται να ανέλθουν στο ποσό των 500 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για τον νόμο που προβλέπει την επιβολή φόρου και στα πλοία υπό ξένη σημαία, αλλά με διαχείριση από ελληνικές εταιρείες, εξομοιώνοντας το φορολογικό καθεστώς τους με αυτό των υπό ελληνική σημαία πλοίων.\
Οι "χαμένοι" από τον ΕΝΦΙΑ
Με τον ενιαίο φόρο επιβαρύνονται κατά κύριο λόγο οι ιδιοκτήτες μονοκατοικιών μεσαίας αξίας σε αστικές περιοχές και αγροτεμάχια σε περιοχές εκτός σχεδίων πόλεων, αφού θα καταβάλλουν με το νέο σύστημα περισσότερο φόρο. Εις διπλούν θα φορολογούνται πλέον τα οικόπεδα, δηλαδή και με τον κύριο και με τον συμπληρωματικό Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων, ενώ με το ισχύον σύστημα επιβαρύνονται μόνο με τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας.
Με ΕΝΦΙΑ θα επιβαρυνθούν και τα αγροτεμάχια που είχαν απαλλαγεί από το έκτακτο χαράτσι. Μάλιστα η εξίσωση των μονοετών καλλιεργειών με τις δενδροκαλλιέργειες που έχουν διπλάσιο συντελεστή (στο αρχικό σχέδιο προβλεπόταν μικρότερος συντελεστής) θα επιβαρύνει την πρώτη κατηγορία που αφορά περίπου το 80% των αγροτεμαχίων.
Ιδιαίτερα αυξημένους φόρους θα πληρώσουν οι έχοντες ακίνητη περιουσία μεσαίας αξίας, λίγο μεγαλύτερης των 300.000 ευρώ, αποτελούμενης από μονοκατοικίες και οικόπεδα.
Πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις σημαντικού ύψους θα υποστούν με το νέο σύστημα και όσοι κατέχουν ημιτελή κτίσματα («γιαπιά», ξενοίκιαστα «κενά» κτίσματα κατοικιών ή επαγγελματικής στέγης) τα οποία δεν αποδίδουν καθόλου εισόδημα Οι ιδιοκτήτες αυτοί θα πληρώσουν φόρο για πρώτη φορά.
Ποιοι "διασώζονται"
Τελευταία στιγμή "γλίτωσαν τα χειρότερα" και από τον φόρο ακινήτων όσοι κατέχουν γιαπιά και ημιτελείς οικοδομές οι οποίοι θα φορολογηθούν με έκπτωση σε σχέση με τους υπολοίπους ιδιοκτήτες.
Επίσης θα γλιτώσουν από φόρο, όσοι αποδείξουν ότι αντιμετωπίζουν αδυναμία πληρωμής του φόρου. Η απαλλαγή θα κυμαίνεται από 50% έως και 100% ανάλογα με την περίπτωση και πόσα από τα κριτήρια που θέτει ο νέος νόμος καλύπτει ο υπόχρεος. Τα κριτήρια θα είναι:
1. Η αντικειμενική αξία της ακίνητης περιουσίας του ιδιοκτήτη.
2. Η οικονομική του κατάσταση (π.χ. άνεργοι) και το δηλωθέν ετήσιο εισόδημα, εφόσον κινείται στα όρια της φτώχειας.
Από τις προϋποθέσεις μείωσης του φόρου (ή απαλλαγής από αυτόν) δεν απαλείφθηκε τελικά ο αυστηρός όρος που είχε τεθεί όταν σχεδιαζόταν αρχικά, να μην χρωστά ο φορολογούμενος σε Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία, αφού θα απέκλειε 2,5 εκατομμύρια οφειλέτες που έχουν χρέη στο κράτος λόγω οικονομικής αδυναμίας.
Επιπλέον:
* Ακίνητα που είναι δεσμευμένα από το Δημόσιο (π.χ. από την αρχαιολογία) απαλλάσσονται από τον φόρο.
* Οι επιχειρήσεις θα φορολογούνται για τα ακίνητα που έχουν όπως σήμερα, αλλά με έκπτωση 50% στον φόρο.
Κατά τη συζήτηση στη Βουλή δεν αποκλείεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να υπάρξουν νέες αλλαγές, όπως να εξαιρεθούν ή να ελαφρυνθούν τα διατηρητέα από τη φορολόγηση.
Πώς θα υπολογιστεί ο φόρος
Ο κύριος φόρος στα κτήρια διαμορφώνεται από 2 έως 13 ευρώ ανά τ.μ. Στα οικόπεδα κυμαίνεται από 3 έως 9.000 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ στα αγροτεμάχια ο βασικός φόρος ξεκινά από το 1 ευρώ/στρέμμα (και 2 ευρώ/στρέμμα για τα καλλιεργούμενα), με ειδική προσαύξηση για τα αρδευόμενα στα 2,2 ευρώ/στρέμμα.
Εκτός από τον νέο φόρο θα εφαρμόζεται επιπλέον συμπληρωματικός φόρος, από τον οποίο εξαιρούνται τα αγροτεμάχια, με ατομικό αφορολόγητο 300.000 ευρώ. Θα ξεκινά από συντελεστή 0,1% και θα φτάνει στο 1%. Η κλίμακα του συμπληρωματικού φόρου ξεκινά με χαμηλούς συντελεστές 0,1% για τα πρώτα 100.000 ευρώ ακίνητης περιουσίας άνω των 300.000 ευρώ και 0,2% για τα επόμενα 100.000 ευρώ.
Ο ανώτερος συντελεστής αγγίζει τελικά το 1%, αλλά επιβάλλεται για ακίνητη περιουσία αντικειμενικής αξίας πάνω από 1 εκατ. ευρώ. Έτσι φορολογούμενος με συνολική ακίνητη περιουσία 400.000 ευρώ, θα επιβαρυνθεί με ΦΑΠ 100 ευρώ όταν με βάση την ισχύουσα φέτος κλίμακα καλείται να πληρώσει 200 ευρώ.
Υπολογισμός κύριου φόρου για κτίσματα
Ο κύριος φόρος για τα κτίσματα προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό επιφάνειας κτίσματος επί βασικό φόρο, που προκύπτει από την κατάταξη του ακινήτου σε φορολογική ζώνη με βάση την τιμή ζώνης επί τον συντελεστή παλαιότητας κτίσματος, επί τον συντελεστή ορόφου ή μονοκατοικίας και επί το συντελεστή πρόσοψης, καθώς και επί τον συντελεστή βοηθητικών χώρων και τον συντελεστή ημιτελούς κτίσματος, κατά περίπτωση.
Ο κύριος φόρος για τα ειδικά κτήρια προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό της επιφάνειας του κτίσματος επί τον βασικό φόρο, επί τον συντελεστή των ειδικών κτηρίων επί τον συντελεστή παλαιότητας κτίσματος, επί τον συντελεστή απομείωσης επιφάνειας, καθώς και επί τον συντελεστή βοηθητικών χώρων και το συντελεστή ημιτελούς κτίσματος, κατά περίπτωση. Για τα ειδικά κτήρια αγροτικής χρήσης ο συντελεστής ειδικών κτηρίων και ο συντελεστής βοηθητικών χώρων είναι μηδέν.
Ο κύριος φόρος για τα γήπεδα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμού (οικόπεδα) είναι το γινόμενο της επιφανείας του γηπέδου σε τετραγωνικά μέτρα επί τον συντελεστή φόρου που αντιστοιχεί στη μοναδιαία αξία του οικοπέδου, η οποία προκύπτει ως λόγος της φορολογητέας αξίας του προς τη συνολική επιφάνειά του.
Η φορολογητέα αξία οικοπέδου ισούται με το γινόμενο του συντελεστή οικοπέδου επί τη συνολική τιμή εκκίνησης, τον συντελεστή πρόσοψης και την επιφάνεια.
Εφόσον υπάρχει κτίσμα εντός του οικοπέδου, η επιφάνεια που φορολογείται είναι αυτή που προκύπτει ως υπόλοιπο από τη μη χρήση του συντελεστή δόμησης. Ως συντελεστής δόμησης λαμβάνεται υπόψη ο συντελεστής αξιοποίησης οικοπέδου της περιοχής.
Η πληρωμή
Μηνιαίες δόσεις, ο αριθμός των οποίων θα προκύπτει ανάλογα με τον χρόνο έκδοσης των εκκαθαριστικών σημειωμάτων πληρωμής, αλλά και έκπτωση 1,5% επί του οφειλόμενου φόρου σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης προβλέπει το νομοσχέδιο.
Ο ΕΝΦΙΑ καταβάλλεται εφάπαξ, έως την τελευταία εργάσιμη του επόμενου μήνα από την έκδοση της πράξης προσδιορισμού φόρου ή σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, καθεμιά όχι μικρότερη των 10 ευρώ. Η πρώτη δόση καταβάλλεται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα και η τελευταία έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Δεκεμβρίου του ίδιου έτους.
Μπλοκάρονται οι μεταβιβάσεις ακινήτων αν προηγουμένως δεν έχει εξοφληθεί ο ΕΝΦΙΑ. Θα θεωρείται άκυρη κάθε συμβολαιογραφική πράξη αν δεν επισυνάπτεται από τον συμβολαιογράφο στο συμβόλαιο πιστοποιητικό της εφορίας από το οποίο να προκύπτει ότι είτε έχει εξοφληθεί ο φόρος είτε έχει υπαχθεί σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής είτε έχει υπάρξει νόμιμη απαλλαγή.
Με τις διατάξεις του άρθρου 10 θεσπίζεται η δυνατότητα εξόφλησης μέρους ή συνόλου του οφειλομένου φόρου με μεταβίβαση σε τρίτον της πλήρους κυριότητας του ακινήτου και ταυτόχρονη εκχώρηση της απαίτησης καταβολής του τιμήματος ή μέρους αυτού στο Ελληνικό Δημόσιο.
Στους ΟΤΑ το 11,3% των εσόδων από ΕΝΦΙΑ
Ρυθμίζεται ο τρόπος αναπλήρωσης των πόρων των ΟΤΑ Α' Βαθμού λόγω κατάργησης, του ΦΑΠ και της ενσωμάτωσής του στον ΕΝΦΙΑ. Για τον λόγο αυτό καθορίζεται ποσοστό 11,3% επί των συνολικών ετήσιων εσόδων του ΕΝΦΙΑ για τους ΟΤΑ Α' Βαθμού.
Απόσυρση
Παρατείνεται το μέτρο της απόσυρσης των αυτοκινήτων οχημάτων και συγκεκριμένα:
Ορίζεται νέα προθεσμία η 31η Δεκεμβρίου 2014 για τελωνισμό και καταβολή φορολογικών επιβαρύνσεων των οχημάτων. Η προθεσμία αυτή θα ισχύει και για τελωνισμένα οχήματα από επίσημους διανομείς ή εμπόρους αυτοκινήτων για τα οποία είναι δυνατή η επιστροφή του τέλους ταξινόμησης, εφόσον ταξινομηθούν σε δικαιούχο αποσυρόμενου οχήματος.
Τέλος, επέρχεται απαλλαγή από την υποχρέωση τήρησης βιβλίων για συναλλαγές στο χρηματιστήριο, καθώς δεν θεωρούνται επιτηδευματίες όσοι κάνουν περισσότερες από τρεις συναλλαγές τον μήνα, ωστόσο δεν έγινε δεκτό (και δεν περιλήφθηκε στο νομοσχέδιο) το αίτημα για το αφορολόγητο των 25.000 ευρώ.
