Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δεν έχει συνηθίσει σε τόσα... μεγαλεία. Καμία επίσκεψή του μέχρι τώρα -και κάνει πολλές στην Ευρώπη- δεν έχει πάρει εκ των προτέρων τέτοιες διαστάσεις ούτε στη χώρα υποδοχής, ούτε στη Γερμανία. Τα της Αθήνας τα ξέρετε και ήταν αναμενόμενα, και λόγω της συγκυρίας του πολυνομοσχεδίου - καρμανιόλας: δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, χιλιάδες δημοσιεύματα, δηλώσεις επί δηλώσεων, φιλικές και κυρίως εχθρικές κ.λπ.
Για τα γερμανικά δεδομένα, όμως, τα προεόρτια της επίσκεψης Σόιμπλε είναι τουλάχιστον υπερβολικά, αφενός επειδή τα μέσα ενημέρωσης ψάχνουν απελπισμένα θέματα μέσα στην καλοκαιρινή «τρύπα», αφετέρου διότι η κατάσταση στην Ελλάδα και οι πιθανοί κίνδυνοι που απορρέουν από την Ελλάδα παραμένουν πολύ υψηλά στην ατζέντα.
Ας ξεκινήσουμε από τα επίσημα. Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών περιορίζεται να ενημερώσει ότι ο Σόιμπλε φτάνει σήμερα στην Ελλάδα για να συζητήσει με την ελληνική κυβέρνηση γενικά την πορεία του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής και ειδικά τη δημιουργία ενός αναπτυξιακού οργανισμού. Επιπλέον, θα παραβρεθεί σε εκδήλωση που διοργανώνει το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο. Ο Σόιμπλε δέχτηκε τον περασμένο μήνα την πρόσκληση του Έλληνα ομολόγου του, Γιάννη Στουρνάρα, για να δείξει την πίστη της Γερμανίας στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης και να εκφράσει την αλληλεγγύη της στις προσπάθειες του ελληνικού λαού να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών θα συνοδεύει ο πρόεδρος της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας της Γερμανίας KfW, Ούλριχ Σρέντερ, ο οποίος θα προσφέρει την τεχνογνωσία του και ένα δάνειο 100 εκατομμυρίων ευρώ- σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας Handelsblatt- για το υπό ίδρυση Ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο.
Η αρχιτεκτονική του Αναπτυξιακού Ταμείου
Αποστολή αυτού του Ταμείου -του επίσημου «δώρου» που φέρνει ο Σόιμπλε- είναι να χρηματοδοτεί μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες στενάζουν αυτή την εποχή από την έλλειψη ρευστότητας, ενώ θεωρούνται αυτές που μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Το Βερολίνο έχει ήδη κάνει μια συμφωνία με τη Μαδρίτη για την ενίσχυση της ισπανικής αναπτυξιακής τράπεζας, ενώ στην Αθήνα θα βοηθήσει στη δημιουργία της, καθώς κάτι τέτοιο δεν υπάρχει.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, μέχρι τώρα -λεπτομέρειες θα μάθουμε σήμερα, κατά την υπογραφή του σχετικού Μνημονίου μεταξύ Σόιμπλε και Κωστή Χατζηδάκη- το Ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο θα έχει έδρα το Λουξεμβούργο, θα προικοδοτηθεί με 500 εκατομμύρια ευρώ και θα παρέχει δάνεια ύστερα από θετική εισήγηση ιδιωτικών τραπεζών, οι οποίες πιθανότατα θα είναι και οι «μεσάζοντες» της χρηματοδότησης, όπως συνηθίζεται με τα δάνεια της KfW στη Γερμανία. Ιδιοκτήτες του Ταμείου θα είναι αυτοί που θα το... γεμίσουν. Το ελληνικό δημόσιο (με κεφάλαια από το ΕΣΠΑ και το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων), ανάλογα ιδρύματα (όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η γερμανική KfW, ενδεχομένως και η αντίστοιχη γαλλική) και ιδιώτες που θα θέλουν να στηρίξουν με τον οβολό τους το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Σημειώνεται ότι πέραν των 100 εκατ. ευρώ της KfW, δεν θα μπουν στο Ταμείο νέοι πόροι, αλλά πόροι από καιρό υπεσχημένοι (από τα διαρθρωτικά ταμεία ή την ΕΤΕπ) που ώς τώρα δεν ήταν δυνατό να απορροφηθούν.
Η γερμανική αντιπολίτευση, πάντως, δεν άφησε ασχολίαστο το «δώρο» που φέρνει ο Σόιμπλε στην Ελλάδα. "Είναι μια 'ευγενική χειρονομία', που δεν λύνει με τίποτα τα ελληνικά προβλήματα, ήταν το σχόλιο του αρμόδιου για δημοσιονομικά θέματα των Πράσινων, Γκέρχαρντ Σικ, ενώ ο ομόλογός του των Σοσιαλδημοκρατών, Κάρστεν Σνάιντερ, ήταν πολύ πιο δηκτικός: «Ο κ. Σόιμπλε κάνει βόλτες στην Ευρώπη με δωράκια για να βελτιώσει την κατεστραμμένη φήμη της Γερμανίας, εξαιτίας της πολιτικής της καγκελαρίου Μέρκελ. Την ίδια ώρα κάνει ότι δεν βλέπει τις τρύπες στον ελληνικό προϋπολογισμό, ούτε τα αδιέξοδα του ελληνικού προγράμματος, με δεδομένες τις οικονομικές εξελίξεις στη χώρα και τη μαζική ανεργία».
Η παρέμβαση Μπρίντερλε
Περισσότερο ενδιαφέρον από τις επίσημες ανακοινώσεις -και επικρίσεις- για την επίσκεψη Σόιμπλε στην Αθήνα, έχουν οι «διαρροές» και η φιλολογία που έχει αναπτυχθεί όλες τις προηγούμενες μέρες.
Κλασική διαρροή από το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας είναι η επισήμανση ότι ο Σόιμπλε δεν πηγαίνει στην Αθήνα για να υπαγορεύσει στην ελληνική κυβέρνηση πώς θα κάνει τη δουλειά της. Αρκεί να την κάνει, όπως έσπευσε να δηλώσει την παραμονή της επίσκεψης Σόιμπλε ο ισχυρός άνδρας των κυβερνητικών εταίρων του, Ράινερ Μπρίντερλε. Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Φιλελευθέρων και επικεφαλής του προεκλογικού αγώνα τους, κάλεσε από τις σελίδες της εφημερίδας Welt την Αθήνα να τηρήσει τις υποσχέσεις της για μεταρρυθμίσεις: «Όπως η Ευρώπη ανταποκρίνεται στις υποσχέσεις της, έτσι και η Ελλάδα θα πρέπει να γνωρίζει ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της προς την τρόικα», είπε ο Μπρίντερλε κι έσπευσε να επαινέσει την ελληνική κυβέρνηση ότι «έχει ήδη καλύψει ένα σημαντικό τμήμα της μεταρρυθμιστικής διαδρομής», πλην όμως δεν θα πρέπει να υπαναχωρήσει από την προσπάθεια. Η... συμβουλή του Μπρίντερλε είναι ότι «πρέπει να εργαστούν σκληρά προκειμένου να ξανακάνουν τη χώρα ανταγωνιστική».
Τα δύο «αγκάθια»...
Για τους περισσότερους Γερμανούς αναλυτές, πάντως, το πιο ενδιαφέρον δεν είναι τι πάει να κάνει ο Σόιμπλε στην Αθήνα, αλλά τι λέει ότι δεν θα κάνει: ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι δεν θα δώσει υπόσχεση για κούρεμα του ελληνικού χρέους, ενώ το υπουργείο του έσπευσε να τονίσει ότι στην ατζέντα δεν θα είναι και το χρηματοδοτικό κενό του ελληνικού προγράμματος, αφού αυτό «δεν υπάρχει».
Την επίμονη ιστορία για το χρηματοδοτικό κενό την επανέφερε χτες η εφημερίδα του Μονάχου Sueddeutsche, επικαλούμενη αξιωματούχους της Κομισιόν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, έχει διαπιστωθεί μια νέα τρύπα στη χρηματοδότηση της Ελλάδας, βάθους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ, και η Ευρωζώνη θα πρέπει να αποφασίσει μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου πώς θα καλυφθεί. Βέβαια, οι συντάκτες της Sueddeutsche εκτιμούν ότι «δεν πρέπει να αναμένονται συγκεκριμένες απαντήσεις για το πώς μπορεί να καλυφθεί αυτή η τρύπα χρηματοδότησης πριν από τις εκλογές της 22ης Σεπτεμβρίου», ενώ υποστηρίζουν ότι ο Σόιμπλε σήμερα στην Αθήνα «ούτε υποσχέσεις θα δώσει, αλλά ούτε και θα αφήσει το ελληνικό πρόγραμμα να τιναχτεί στον αέρα».
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι ο χρόνος πιέζει και ότι οι όποιες αποφάσεις δεν μπορούν να περιμένουν να κλείσουν οι γερμανικές κάλπες: «Μόνο εάν τον Σεπτέμβριο είναι σαφές ότι η Αθήνα θα διαθέτει ρευστότητα και μετά το μέσο του 2014, θα παραμείνει το ΔΝΤ ως δανειστής. Εάν φύγει, η Αθήνα δεν θα χάσει μόνο τα χρήματα για τα οποία είχε δεσμευθεί το Ταμείο ως το 2016, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος χώρες όπως η Γερμανία και η Φινλανδία, οι οποίες συνέδεσαν τη δική τους βοήθεια με τη συμμετοχή του ΔΝΤ, ενδεχομένως να αποσυρθούν από το πρόγραμμα διάσωσης», γράφει η εφημερίδα.
...και οι διαψεύσεις
Το δημοσίευμα της Sueddeutsche πυροδότησε άμεσες διαψεύσεις τόσο από την Κομισιόν όσο και από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών. Ο εκπρόσωπος του Όλι Ρεν έσπευσε να δηλώσει από τις Βρυξέλλες ότι «το ελληνικό πρόγραμμα είναι πλήρως χρηματοδοτημένο τους επόμενους 12 μήνες», ενώ πρόσθεσε ότι η ύπαρξη ενός «σχετικά μικρού χρηματοδοτικού κενού» το 2014 δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο άνθρωπος του Ρεν επανέλαβε ότι στην τελευταία έκθεση αξιολόγησης της τρόικας γινόταν λόγος για ένα κενό της τάξεως των 2,8 δισ. ευρώ - 4,6 δισ. ευρώ, περί το τέλος του 2014 και υποστήριξε ότι στην επόμενη έκθεση αξιολόγησης θα είναι και «ελαφρώς μειωμένο».
Άνοιξε δε και επίσημα την προοπτική το όποιο χρηματοδοτικό κενό να καλυφθεί από τα αδιάθετα δάνεια που προορίζονταν για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Όπως είπε, το ποσό των 50 δισ. ευρώ που προοριζόταν για τις ελληνικές τράπεζες δεν χρησιμοποιήθηκε πλήρως, χάρη στη μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Κάθε απόφαση μεταφοράς των κεφαλαίων, ωστόσο, δεν πρόκειται να ληφθεί πριν γίνουν τα stress test των τραπεζών και πριν φανεί ποιες είναι οι τελικές κεφαλαιακές ανάγκες τους και πόσα κεφάλαια περισσεύουν.
Την ίδια ώρα, το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών διέψευδε επίσης τα περί χρηματοδοτικού κενού 10 δισεκατομμυρίων, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει τέτοια αναφορά στην τελευταία έκθεση της τρόικας. Ωστόσο, στην ανακοίνωση του γερμανικού υπουργείου τονίζεται ότι τα «οποιαδήποτε χρηματοδοτικά κενά θα καλυφθούν με πρόσθετα μέτρα από την Ελλάδα». Και επαναλαμβάνεται ότι «το ζητούμενο είναι να ληφθούν οι αποφάσεις για την εφαρμογή των προαπαιτούμενων» από την ελληνική κυβέρνηση.
Υπενθυμίζεται ότι το τελευταίο Eurogroup έδωσε το πράσινο φως για την εκταμίευση μέρους της δόσης με δόσεις και με την προϋπόθεση ότι πριν από κάθε εκταμίευση θα έχουν προχωρήσει συγκεκριμένα προαπαιτούμενα (απολύσεις, φορολογικός κώδικας, αποκρατικοποιήσεις κ.λπ.).
Πάντως, η διάψευση των περί κενού δεν είναι και τόσο πειστική στο ίδιο το Βερολίνο. Εκτός από τις επισημάνσεις του εκπροσώπου των Σοσιαλδημοκρατών, που αναφέραμε παραπάνω, παρενέβη χτες και ο ειδικός περί τα Οικονομικά του κόμματος της Αριστεράς, Κλάους Ερνστ, ο οποίος δήλωσε ότι εάν χρειαστεί νέα οικονομική βοήθεια για την Ελλάδα, θα πρέπει να περάσει από τη Βουλή: «Νέα χρήματα για τη διάσωση των ελληνικών τραπεζών σημαίνει ότι η Μέρκελ παραβίασε ακόμη μια υπόσχεσή της», είπε και πρόσθεσε ότι «είναι παράλογο να συζητήσουμε τον Σεπτέμβριο για τον νέο μας προϋπολογισμό χωρίς να ξέρουμε ποια ρίσκα υπάρχουν».
Η βαριά σκιά του κουρέματος
Πάντως, με αφορμή την επίσκεψη Σόιμπλε, το προεκλογικό Βερολίνο είναι πρόθυμο να συζητήσει κάθε... αλχημεία για την κάλυψη του όποιου χρηματοδοτικού κενού, εκτός από το κούρεμα. Παρά το μπαράζ των εισηγήσεων εκ μέρους πλειάδας οικονομολόγων να συζητηθεί επιτέλους το ζήτημα, «αφού οι Έλληνες δεν θα μπορέσουν ποτέ να επιστρέψουν όλα τα δανεικά», η σταθερή αντίδραση της γερμανικής κυβέρνησης είναι «νάιν».
