Τα τελευταία τέσσερα χρόνια είναι σε ισχύ εργασιακή διάταξη που προβλέπει εργασία 10 ωρών (σε έναν εργοδότη) με αμοιβή του εργαζόμενου για τις 8 από αυτές. Επίσης, την τελευταία διετία προβλέπεται η 13ωρη εργασία σε δύο εργοδότες: 8 ώρες στον έναν και 5 ώρες στον επόμενο. Το νομοσχέδιο Κεραμέως προβλέπει τώρα εργασία 13 ωρών σε έναν εργοδότη. Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη φτάνει στα άκρα τους πειραματισμούς στην εργασία, σε επίπεδα που δεν έφτασαν ποτέ ακόμα και οι δανειστές την εποχή των Μνημονίων, ξεπερνώντας κατά πολύ τις αντοχές των εργαζομένων, την ώρα που τα τελευταία στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι είναι πρωταθλητές στις εργασιακές ώρες, φτάνοντας σχεδόν τις 50 ώρες την εβδομάδα.
«Ζώνη» φτηνής εργασίας
Τι κάνει στην ουσία η κυβέρνηση φέρνοντας ακόμα ένα νομοσχέδιο που διαλύει τα δικαιώματα των εργαζομένων, μεγεθύνοντας σκόπιμα τα προβλήματα στην αγορά εργασίας; Πρώτον, παρέχει όλα τα νομοθετικά εργαλεία σε επιχειρήσεις και εργοδότες να καθορίζουν τις ώρες εργασίας μειώνοντας ακόμα περισσότερο το κόστος, μετατρέποντας έτσι τη χώρα στην πιο ελαστική και φτηνή «ζώνη εργασίας» σε όλη την Ευρώπη. Δεύτερον, μεταθέτει στους εργαζόμενους το πρόβλημα επιβίωσής τους: Δουλέψτε όσο αντέχετε σε έναν, δύο ή και περισσότερους εργοδότες για να τα βγάλετε πέρα με την τεράστια ακρίβεια και τα δυσθεώρητα ενοίκια. Είναι δική σας «επιλογή» πώς θα επιβιώσετε...
Απέναντι σε αυτή την ανάλγητη πολιτική έχει σημάνει ξεσηκωμός στα συνδικάτα και στα σωματεία για να αποσυρθεί το νομοσχέδιο-«μεσαίωνας», που προβλέπει και επιβάλλει εργασία-«λάστιχο» χωρίς όριο 13 ώρες την ημέρα. Την ερχόμενη Τετάρτη με την 24ωρη γενική απεργία στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα το αίτημα δεν μπορεί να είναι άλλο από την απόσυρση του νομοσχεδίου για το 13ωρο. Τα συνδικάτα μιλούν για την έσχατη «γραμμή άμυνας» απέναντι σε μια πολιτική που οδηγεί στην εξουθένωση τους εργαζόμενους.
15 ώρες στη δουλειά και στον δρόμο
Η κυβέρνηση και το υπουργείο Εργασίας ισχυρίζονται ότι το οκτάωρο δεν έχει καταργηθεί και πως παραμένει «σημείο αναφοράς», και σε αυτό στηρίζονται όλοι οι υπολογισμοί για το τι συνιστά απασχόληση, πλήρη απασχόληση, υπερεργασία, υπερωριακή απασχόληση, συνολικό χρόνο εργασίας και διευθέτησή του, αλλά και η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Αν συνυπολογίσουμε ότι ένας εργαζόμενος, ακόμα και αν μένει κοντά στην εργασία του, θα διαθέτει πάνω από μία ώρα καθημερινά για τη μετακίνησή του, τότε οριακά αλλά και πραγματικά παραβιάζεται η εντεκάωρη υποχρεωτική ξεκούραση που προβλέπεται από το άρθρο 3 του Π.Δ. 88/1999. Θα μπορούσε, άραγε, να απαντήσει η υπουργός Εργασίας ή ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης αν με το 13ωρο σε έναν εργοδότη ή με το 12ωρο σε δύο εργοδότες μπορεί να αντιμετωπιστεί το οξύτατο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας;
Ζητούν νέα αύξηση υπερωριών οι εργοδότες!
Οι εργοδότες όχι μόνο επικροτούν το 13ωρο, αλλά ζητούν ακόμα περισσότερα. Για παράδειγμα, όπως υποστήριξαν στη Βουλή στη διάρκεια της συζήτησης για το νομοσχέδιο, ζητούν την αύξηση του ετήσιου ορίου υπερωριών στις 250, αντί για 150 ώρες. Άλλες ενώσεις εργοδοτών ζητούν να καταργηθεί ακόμα και η υπογραφή του εργαζόμενου στην οικειοθελή αποχώρηση με το επιχείρημα ότι «το οπλοστάσιο των μισθωτών αναφορικά με την οφειλή νόμιμης αποζημίωσης είναι τεράστιο». Και εδώ θα πρέπει να σημειωθεί η επισήμανση της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ): «Το 13ωρο μπορεί να επεκταθεί και σε περισσότερες από 37,5 ημέρες τον χρόνο, αν η επιχείρηση αιτηθεί και λάβει ειδική άδεια υπέρβασης του ανωτάτου ορίου υπερωριών άνω των 150 ωρών ετησίως, όπως προβλέπει το άρθρο 6 του Ν. 4808/2021 (νόμος Χατζηδάκη)».
Το 13ωρο, όσο και αν παρουσιάζεται ως «δικαίωμα» του εργαζόμενου, βρίσκει απέναντί του το σύνολο των συνδικαλιστικών και κοινωνικών φορέων, καθώς τα άρθρα 6 και 7 του νομοσχεδίου, που λειτουργούν συνδυαστικά (χρονικά όρια εργασίας - διευθέτηση χρόνου εργασίας), συγκεντρώνουν τις περισσότερες διαμαρτυρίες. Όπως σημείωσαν και στην επιτροπή της Βουλής, το νομοσχέδιο νομοθετεί τη 13ωρη εργασία οδηγώντας τους εργαζόμενους στην πλήρη εξάντληση και διάλυση κάθε έννοιας προσωπικής και οικογενειακής ζωής, καθώς αν υπολογίσουμε και την ώρα προς και από την εργασία, μένουν ελάχιστες ώρες ξεκούρασης για τον εργαζόμενο. Το άλλο επιχείρημα της κυβέρνησης (το χρησιμοποίησε και στο προηγούμενο νομοσχέδιο για το 13ωρο σε δύο εργοδότες) είναι ότι το ζητούν οι εργαζόμενοι! Εδώ η λαθροχειρία της κυβέρνησης γίνεται εξοργιστική, καθώς χρησιμοποιεί την κατάσταση φτωχοποίησης στην οποία η ίδια έχει οδηγήσει τον κόσμο της εργασίας με τους χαμηλούς μισθούς και την ανεξέλεγκτη ακρίβεια, η οποία καθιστά σχεδόν αναγκαστική τη 13ωρη εργασία προκειμένου να καλυφθούν βασικές ανάγκες επιβίωσης, ως άλλοθι για τις πολιτικές της.
Μεγαλύτερη επισφάλεια
«Η πρόβλεψη ότι ο εργαζόμενος “έχει δικαίωμα να αρνηθεί” την υπερωριακή εργασία δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει την ανισορροπία στη σχέση εξάρτησης» σημειώνει η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Solidarity Now. «Η συναίνεση του εργαζόμενου ενδέχεται να μην είναι ελεύθερη, αλλά να παρέχεται υπό καθεστώς πίεσης και φόβου, φόβου απόλυσης, μη ανανέωσης της σύμβασης κ.λπ. […] Ιδίως οι πλέον ευάλωτες κατηγορίες -νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, γυναίκες με οικογενειακές υποχρεώσεις, μετανάστες και πρόσφυγες που συχνά αγνοούν τα δικαιώματά τους ή φοβούνται για τη διαμονή τους- καθώς και όσοι απασχολούνται σε χειρωνακτικά και επικίνδυνα επαγγέλματα θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή πίεσης για αποδοχή εξαντλητικών ωραρίων. Έτσι, η διάταξη δεν δημιουργεί συνθήκες ευελιξίας, αλλά θεσμοθετεί ένα περιβάλλον αυξημένης καταχρηστικότητας και ανασφάλειας» συμπληρώνει.
Πρωταθλητές με 50 ώρες την εβδομάδα
Τουλάχιστον 49 ώρες την εβδομάδα απασχολήθηκε το 12,4% των Ελλήνων εργαζομένων το 2024, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat. Το ποσοστό αυτό αποτελεί το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της E.E. και είναι σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε ολόκληρη την Ε.Ε. το μέσο εβδομαδιαίο ωράριο διαμορφώθηκε στις 36 ώρες, παρουσιάζοντας όμως σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα. Μετά την Ελλάδα βρίσκονται η Βουλγαρία με 39 ώρες εργασίας την εβδομάδα, η Πολωνία με 38,9 ώρες και η Ρουμανία με 38,8 ώρες. Απεναντίας, η Ολλανδία είχε τη συντομότερη εργασιακή εβδομάδα με 32,1 ώρες, ενώ ακολούθησαν η Δανία, η Γερμανία και η Αυστρία με 33,9 ώρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι προ δεκαετίας, το 2014, το εβδομαδιαίο εργασιακό ωράριο στην Ε.Ε. ανερχόταν στις 37 ώρες και στην Ελλάδα στις 40,7 ώρες.
Βάσει της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, στην Ε.Ε. το 6,6% των απασχολουμένων ηλικίας από 20 έως 64 ετών εργάστηκε πολλές ώρες, ορίζοντας ως τέτοιες αυτές που υπερβαίνουν τις 49 ώρες εβδομαδιαίως. Παράλληλα σημειώνεται μείωση αυτού του ποσοστού με την πάροδο του χρόνου, καθώς ήταν 9,8% το 2014 και 8,4% το 2019. Σε επίπεδο χωρών της Ευρώπης, η Ελλάδα κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων με πολλές ώρες εργασίας (12,4%), ακολουθούμενη από την Κύπρο με 10,0% και τη Γαλλία με 9,9%. Αντίθετα, τα μικρότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στη Βουλγαρία (0,4%), στη Λετονία (1,0%) και στη Λιθουανία (1,4%).
ΣΥΡΙΖΑ: Σκλαβιά των εργαζομένων
«Δεν μπορεί να υπάρχει ανάπτυξη χωρίς εργασία και δεν μπορεί η εργασία να μην απολαμβάνει τα οφέλη της ανάπτυξης» τόνισε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Σωκράτης Φάμελλος κατά την πρόσφατη συνάντησή του με την Ομοσπονδία Τουρισμού και Επισιτισμού, επισημαίνοντας τη σημασία της επαναφοράς των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν καλύτερους μισθούς. «Το 13ωρο που επιχειρούν ο κ. Μητσοτάκης και η κυρία Κεραμέως είναι μεσαίωνας. Είναι σκλαβιά των εργαζομένων. Μιλάμε για εργαζόμενους που θα φεύγουν νύχτα και θα γυρίζουν νύχτα. Και δεν θα ξέρουν και τι τους περιμένει την επόμενη νύχτα, διότι μπορεί να τους περιμένει και μια διήμερη σύμβαση… Ζητάμε την απόσυρση αυτού του αντεργατικού νομοσχεδίου και πρέπει η κοινωνία να διεκδικήσει να μην γυρίσει τόσα χρόνια πίσω η Ελλάδα» είπε και συμπλήρωσε: «Αντί να μιλάμε σήμερα για 35ωρο με καλύτερες αμοιβές, για εργαζόμενους με εργασία όλο τον χρόνο, πάμε πίσω. Αυτός είναι ο οδοστρωτήρας που είχε υποσχεθεί ο κ. Μητσοτάκης, διότι το μόνο που θέλει να υποστηρίξει είναι τα υπερκέρδη των καρτέλ».
ΓΣΕΕ: Ο χρόνος εργασίας είναι η ζωή μας
«Η απόσυρση της απαράδεκτης δέσμης μέτρων για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας στο επερχόμενο σχέδιο νόμου του αρμόδιου υπουργείου για την καθιέρωση του 13ώρου και στον ίδιο εργοδότη, που έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς νομοθετημάτων που επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο τους πιο ευάλωτους εργαζόμενους» τονίζει η ΓΣΕΕ, διεκδικώντας:
* «Τη μείωση του ωραρίου τώρα, με εφαρμογή των 37,5 ωρών εβδομαδιαίως, όπως ήδη εφαρμόζεται με ιδιαίτερη επιτυχία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
* Την επαναφορά του πλαισίου των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως ίσχυαν πριν από την περιβόητη ΠΥΣ 6/2012, κορωνίδα της μνημονιακής νομοθεσίας».
«Η κυβέρνηση με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται για την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, για την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους δουλειάς. Ταυτόχρονα, η ανάθεση της διευθέτησης του χρόνου εργασίας στο κράτος-πατερούλη αγνοεί τον κοινωνικό διάλογο, αποδυναμώνει εσκεμμένα τις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και εξυπηρετεί πολύ συγκεκριμένα εργοδοτικά συμφέροντα.
Οι Έλληνες μισθωτοί, που ήδη εργάζονται περισσότερες ώρες ετησίως από όλους τους συναδέλφους τους στην Ε.Ε., που δηλώνουν σε συντριπτικά ποσοστά εργασιακή εξουθένωση και καταπόνηση είναι πλέον αντιμέτωποι με μια δυστοπία. Φτάνει πια. Δεν αντέχουμε άλλο» τονίζει η ΓΣΕΕ και σημειώνει: «Ο χρόνος εργασίας δεν είναι εμπόρευμα, είναι η ζωή μας».
