Τη συνέχιση της πορείας της ελληνικής οικονομία προς την ανάπτυξη, η οποία τελικά θα έρθει από φέτος έστω και οριακά, επιθυμεί ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος, μέσω της Ενδιάμεσης Έκθεσης Νομισματικής Πολιτικής της ΤτΕ που παρέδωσε χθες στον πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση, καλεί κυβέρνηση και δανειστές να επιδείξουν "ρεαλισμό και ευελιξία".
Παραδίδοντας την έκθεση ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε στην πρόοδο που έχει σημειωθεί και στα τρία επίπεδα της οικονομίας -στην πραγματική οικονομία, στα δημοσιονομικά και στις τράπεζες- επισημαίνοντας ότι «αυτή η πρόοδος δεν πρέπει επ’ ουδενί να σταματήσει», ενώ προέτρεψε την ελληνική κυβέρνηση και τους θεσμούς, σε πνεύμα καλής συνεργασίας, να μην διακόψουν αυτή την καλή πορεία της οικονομίας. «Οι όποιες διαφορές πρέπει να εξομαλυνθούν και να κριθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο πρόεδρος της Βουλής, παραλαμβάνοντας την ενδιάμεση έκθεση, εξέφρασε την ελπίδα τα συμπεράσματα και οι εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος «να είναι στην κατεύθυνση πραγματοποίησης αποφασιστικών βημάτων μέσα στο 2017».
Να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατόν η αξιολόγηση
Από εκεί και πέρα μικρό βήμα προς τη θετική κατεύθυνση θεωρεί η ΤτΕ την απόφαση του Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου για τα βραχυπρόθεσμα μέτρα στο χρέος, αλλά ταυτόχρονα στέλνει μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις να κλείσει γρήγορα η δεύτερη αξιολόγηση.
«Ο χρόνος που απομένει δεν είναι μεγάλος, ενόψει των επικείμενων εθνικών εκλογών σε αρκετές χώρες - μέλη της Ευρωζώνης. Προκειμένου να μην χαθεί η θετική δυναμική που έχει αρχίσει να διαφαίνεται στην ελληνική οικονομία, η Τράπεζα της Ελλάδος προτρέπει τόσο τους εταίρους και τους θεσμούς όσο και την ελληνική κυβέρνηση να επιδείξουν ρεαλισμό και ευελιξία, να θέσουν στο περιθώριο ζητήματα που δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην εκτέλεση του προγράμματος και να τα επανεκτιμήσουν, αφού οι διαφορές έχουν εξομαλυνθεί, με τελικό στόχο να μην παρεκκλίνουν από τα συμφωνηθέντα, ώστε να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση το συντομότερο δυνατόν».
Αιχμή για επίδομα χαμηλοσυνταξιούχων και ΦΠΑ στα νησιά
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην έκθεση του κεντρικού τραπεζίτη Γιάννη Στουρνάρα γίνεται αναφορά στην έκτακτη παροχή προς τους συνταξιούχους που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Οι παρεμβάσεις αυτές, σημειώνει η ΤτΕ, μειώνουν σημαντικά το εκτιμώμενο περιθώριο ασφαλείας στην επίτευξη του στόχου του 2016:
"Η επίτευξη του δημοσιονομικού αποτελέσματος του 2016 υπόκειται σε επισφάλειες, που συνδέονται με τις παρεμβάσεις προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής χαλάρωσης ύψους περίπου 0,4% του ΑΕΠ που εξήγγειλε η κυβέρνηση στις 8 Δεκεμβρίου του 2016. Οι παρεμβάσεις αυτές, οι οποίες έγιναν μετά την εκτύπωση της παρούσας έκθεσης, μειώνουν σημαντικά το εκτιμώμενο περιθώριο ασφαλείας στην επίτευξη του στόχου του 2016" αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση.
Δυναμική ανάπτυξη από το 2017 και μείωση της ανεργίας
Την ίδια ώρα οι προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ελληνική οικονομία δείχνουν ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία ξεκινά από το δεύτερο εξάμηνο του 2016 και συνεχίζεται, επιταχυνόμενη, τα έτη 2017, 2018 και 2019. Συγκεκριμένα το 2016 αναμένεται οριακή αύξηση του ΑΕΠ της τάξεως του 0,1%. Για το 2017 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 2,5%, ο οποίος εκτιμάται ότι θα επιταχυνθεί στο 3% τα έτη 2018 και 2019 βασιζόμενος στην άνοδο των επενδύσεων, της κατανάλωσης και των εξαγωγών.
Σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας, αναμένεται ότι η τάση αποκλιμάκωσης της ανεργίας θα συνεχιστεί και το 2017 υποβοηθούμενη από την επιστροφή της οικονομίας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης. Ωστόσο το επίμονα υψηλό επίπεδο μακροχρόνιας ανεργίας δεν αναμένεται να θεραπευθεί με αυτόματο τρόπο, ακόμη και εντός ενός νέου ενάρετου κύκλου της οικονομίας, και γι’ αυτό χρήζει συντονισμένης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης.
Θετικά τα μέτρα για το χρέος
Στο κείμενο της έκθεσης η ΤτΕ σημειώνει επίσης πως η απόφαση του Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου 2016 είναι ένα μικρό βήμα σε θετική κατεύθυνση στην πορεία ολοκλήρωσης του προγράμματος, αφού με την απόφαση αυτή υλοποιούνται οι δεσμεύσεις των εταίρων για μερική ελάφρυνση του χρέους μέσω της εφαρμογής των λεγόμενων βραχυπρόθεσμων μέτρων, όπως είχε συμφωνηθεί.
Μάλιστα σημειώνει πως τα μέτρα αυτά αναμένεται να μειώσουν, σε βάθος χρόνου, το δημόσιο χρέος κατά 20 περίπου ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, καθώς και τις ετήσιες ακαθάριστες δανειακές ανάγκες του Ελληνικού Δημοσίου. Από την άλλη πλευρά όμως υπογραμμίζει πως δεν επήλθε συμφωνία όσον αφορά την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης του προγράμματος.
Βελτίωση ρευστότητας
Από εκεί και πέρα, όπως αναφέρεται στην έκθεση, με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, το 2016 οι τραπεζικές καταθέσεις των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, των νοικοκυριών και των κατοίκων εξωτερικού κατέγραψαν σωρευτική καθαρή εισροή. Με βάση τους ετήσιους ρυθμούς μεταβολής, σημαντική ήταν η άνοδος των καταθέσεων μίας ημέρας. Καταγράφηκαν ανακαταθέσεις τραπεζογραμματίων στις τράπεζες αξιόλογου ύψους και σε ορισμένες περιπτώσεις επιστροφή κεφαλαίων από το εξωτερικό, σημειώνει η Τράπεζα της Ελλάδας.
Ισχυρά κίνητρα για πλαστικό χρήμα και μείωση ΦΠΑ
Iσχυρά κίνητρα για περαιτέρω διεύρυνση της χρήσης πλαστικού χρήματος ζητά η ΤτΕ διαπιστώνοντας ότι οι ηλεκτρονικές συναλλαγές έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στην είσπραξη του ΦΠΑ, ενώ παράλληλα προκρίνει επαναφορά των φορολογικών συντελεστών ΦΠΑ σε χαμηλότερα επίπεδα.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η εμπειρική διερεύνηση της σχέσης μεταξύ πλαστικού χρήματος και εσόδων ΦΠΑ με τη χρήση υποδειγμάτων σταθερών παραμέτρων (VAR, VECM) καταδεικνύει ότι μια αύξηση στο μερίδιο της ιδιωτικής καταναλωτικής δαπάνης που πραγματοποιείται μέσω πλαστικού χρήματος κατά 1 ποσοστιαία μονάδα οδηγεί σε αύξηση των εσόδων ΦΠΑ κατά περίπου 1% το πρώτο έτος, η οποία μακροπρόθεσμα μπορεί να ανέλθει έως περίπου 6%. Επιπλέον εκτιμάται μακροπρόθεσμη βελτίωση της εισπραξιμότητας κατά περίπου 0,4%-1,7%.
Ακόμη αναφέρει ότι η επαναφορά των συντελεστών ΦΠΑ σε χαμηλότερα επίπεδα θα ασκούσε θετική επίδραση στα φορολογικά έσοδα.
Στρατηγικός κακοπληρωτής μία στις έξι εταιρείες
Ευθύνη στη συνεχιζόμενη αύξηση των κόκκινων δανείων κατά τα τελευταία χρόνια φέρουν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές, όπως διαπιστώνει η ΤτΕ στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2016. Για τον σκοπό αυτόν έχει εκπονήσει μελέτη, η οποία διαπιστώνει ότι μία στις έξι επιχειρήσεις ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Σύμφωνα με αυτήν μεγαλύτερο ποσοστό στρατηγικών κακοπληρωτών εμφανίζεται σε κλάδους που σχετίζονται με τις κατασκευές και την αγορά ακινήτων, αλλά και σε εκείνους της βιομηχανίας, των πληροφοριών και επικοινωνιών, καθώς και των διοικητικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών.
Η υψηλή κερδοφορία επιχειρήσεων τις μετατρέπει σε «μπαταχτσήδες»
Οι μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις έχουν 30% μεγαλύτερη πιθανότητα από τις μικρού ή μεγάλου μεγέθους επιχειρήσεις να γίνουν στρατηγικοί κακοπληρωτές, ενώ, μεταξύ επιχειρήσεων που αθετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις, εκείνες που εμφανίζουν υψηλή κερδοφορία εμφανίζουν κατά 62% αυξημένη πιθανότητα στρατηγικής αθέτησης των δανειακών τους υποχρεώσεων.
Η συνειδητή επιλογή ενός δανειολήπτη να μην εξοφλήσει κάποιες από τις υποχρεώσεις του, ενώ μπορεί, προκειμένου να κατευθύνει τα διαθέσιμα κεφάλαιά του σε άλλες δραστηριότητες (κατανάλωση, επένδυση, αποταμίευση κ.λπ.), αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση, αποτελεί παράγοντα των υψηλών επισφαλειών των τραπεζών, βοηθώντας τρόπον τινά στη βαθιά και παρατεταμένη ύφεση.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, ο λόγος των δανείων σε καθυστέρηση προς το σύνολο των δανείων εκτοξεύθηκε από επίπεδα κάτω του 10% μέχρι και το 2010 σε 31,1% στο τέλος του 2015. Στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2016, το αντίστοιχο ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων επιχειρηματικών ανοιγμάτων την ίδια περίοδο διαμορφώθηκε σε 44,7%.
