Νόμος του κράτους είναι πλέον το «Νέο πλαίσιο για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας και άλλες διατάξεις», που αφορά την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης. Τι φέρνει όμως ο νόμος 4442/2016 που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 230/Α/7.12.2016) και πόσο διευκολύνει - απλουστεύει την αδειοδότηση των επιχειρήσεων; Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης Αλέξη Χαρίτση:
«Ο νέος Νόμος 4442 επιχειρεί μια ολοκληρωμένη παρέμβαση. Απλοποιείται και επιταχύνεται σημαντικά η έναρξη οικονομικής δραστηριότητας με την εισαγωγή σύγχρονων εργαλείων σε συμφωνία με τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές. Καταργείται η βαριά και γραφειοκρατική διαδικασία αδειοδότησης εκ των προτέρων (ex ante). Προχωρούμε, αντίθετα, στην καθιέρωση της απλής διαδικασίας γνωστοποίησης για την έναρξη οικονομικής δραστηριότητας, όπου αυτό είναι χρήσιμο, χωρίς περιττές διατυπώσεις και επικαλύψεις, και, από εκεί και πέρα, σε ένα σύστημα ουσιαστικών ελέγχων εκ των υστέρων (ex post) στην πραγματική λειτουργία της επιχείρησης. Μαζί με τον νόμο για την απλοποίηση της σύστασης επιχειρήσεων και το νομοσχέδιο που θα κατατεθεί σύντομα για την εξειδίκευση των ελέγχων, δημιουργείται ένα νέο, σύγχρονο και αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο, απολύτως απαραίτητο τόσο για τη διευκόλυνση της δημιουργίας ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων όσο και για την προσέλκυση υγιών και μακροπρόθεσμων επενδύσεων».
Ερωτήσεις και απαντήσεις
- Τι αλλάζει με τον νέο νόμο σε σχέση με τον νόμο Χατζηδάκη; Το νέο νομοθετικό πλαίσιο βασίζεται σε δύο πυλώνες: την αξιολόγηση του κινδύνου και την εισαγωγή του εργαλείου της γνωστοποίησης που εμπεριέχει την απαραίτητη πληροφορία που προορίζεται για τις αρχές ελέγχου και είναι αυτό το σημείο ακριβώς που το διαφοροποιεί από το μοντέλο της αναγγελίας που είχε εισαγάγει πλήρως αποτυχημένα ο Ν. 4262/2014.
- Ποιοι οι στόχοι; Το πνεύμα του νέου νόμου είναι η μετάβαση από μια βαριά και γραφειοκρατική διαδικασία αδειοδότησης εκ των προτέρων (ex ante) σε μια απλή διαδικασία γνωστοποίησης για την έναρξη μιας οικονομικής δραστηριότητας -χωρίς περιττές διατυπώσεις και επικαλύψεις- και σε ένα σύστημα, από εκεί και πέρα, ουσιαστικών ελέγχων εκ των υστέρων (ex post) στην πραγματική λειτουργία της επιχείρησης. Σήμερα απαιτούνται κατά μέσον όρο 30 μέρες για την έκδοση της άδειας. Με τον νέο νόμο η λειτουργία της επιχείρησης θα μπορεί να αρχίζει άμεσα μετά τη γνωστοποίηση των όρων.
- Ποιος κερδίζει από τον νέο νόμο; Οι συνεπείς επιχειρηματίες επωφελούνται από τις απλές και αντικειμενικές / αυτόματες διαδικασίες. Οι παραβάτες εντοπίζονται και έχουν να αντιμετωπίσουν αυστηρές κυρώσεις. Οι εργαζόμενοι της δημόσιας διοίκησης θα απελευθερωθούν για τους ουσιαστικούς ελέγχους. Οι έλεγχοι πλέον συστηματοποιούνται με ενιαία κριτήρια. Παράλληλα διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον.
- Μήπως ο νέος νόμος για την απλοποίηση της αδειοδότησης είναι μια αποσπασματική κίνηση; Οι δύο νέοι νόμοι του υπουργείου Οικονομίας - ο πρώτος (Ν. 4442/2016) για τη μεταρρύθμιση του συστήματος αδειοδότησης των επιχειρήσεων, ο δεύτερος (Ν. 4441/2016) για την απλοποίηση της σύστασης επιχειρήσεων με τις υπηρεσίες μιας στάσης - έχουν εξέχουσα και κρίσιμη σημασία για τη χώρα. Σύντομα κατατίθεται επιπλέον νομοσχέδιο, στην ίδια κατεύθυνση, για την εξειδίκευση των διαδικασιών ελέγχου και την εποπτεία της αγοράς.
- Ποια είναι η κατηγοριοποίηση των επιχειρήσεων; 'Ολες οι οικονομικές δραστηριότητες κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες σε σχέση με τις προϋποθέσεις έναρξης της λειτουργίας τους. Η κατηγοριοποίηση στα τρία επίπεδα κινδύνου (χαμηλού ρίσκου = ελεύθερη άσκηση, μεσαίου ρίσκου = γνωστοποίηση, υψηλού ρίσκου = έγκριση) γίνεται σε τρεις άξονες: κίνδυνος για την υγεία των καταναλωτών, κίνδυνος για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και περιοίκων, κίνδυνος για το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον στον βαθμό που δεν καλύπτεται από άλλη νομοθεσία.
- Τι είναι η «γνωστοποίηση»; Εισάγεται για πρώτη φορά το εργαλείο της γνωστοποίησης, ένα έγγραφο με το οποίο ο επιχειρηματίας ενημερώνει τη διοίκηση για την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης, ενώ τα δικαιολογητικά δεν προσκομίζονται, τα κρατά η επιχείρηση στο αρχείο της και είναι διαθέσιμα στις ελεγκτικές αρχές.
- Γιατί αλλάζει το παράρτημα με τις δραστηριότητες; Στον νόμο προσδιορίζονται ρητά και με σαφήνεια οι οικονομικές δραστηριότητες, αποτυπωμένες με τη χρήση Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Κατά τον τρόπο αυτόν, η διοίκηση αποκτά ενιαίο τρόπο απόδοσης των δραστηριοτήτων, εξασφαλίζονται πρόσθετοι μηχανισμοί εντοπισμού της μη συμμόρφωσης και ο διοικούμενος γνωρίζει ότι η δραστηριότητά του αντιμετωπίζεται με ενιαίο τρόπο από τη Διοίκηση.
- Γιατί χρειάζονται τόσες κανονιστικές πράξεις για την υλοποίηση του νόμου; Αντίθετα με τις 22 κανονιστικές αποφάσεις που προέβλεπε ο Ν. 4262/2014, ο νέος νόμος προβλέπει μία μόνο οριζόντια κανονιστική απόφαση σχετικά με τη λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος.
- Πώς είναι δυνατόν ένας νόμος που επικαλείται ως σκοπό του την απλοποίηση να οδηγεί σε αποτελέσματα το 2018; Ο στόχος της τριετίας τέθηκε ρεαλιστικά, για την υπαγωγή του συνόλου των δραστηριοτήτων στις διατάξεις του νέου νόμου. Ήδη απλοποιούνται οι πρώτοι τρεις τομείς. Μέχρι τον Μάρτιο του 2017 έχουν επιλεχθεί και εξετάζονται τα κέντρα αποθήκευσης και διανομής (logistics) και οι εξορυκτικές δραστηριότητες, ενώ έπεται το σύνολο της μεταποίησης. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2018 να έχουν εξεταστεί και απλοποιηθεί όλοι οι τομείς δραστηριότητας.
- Πώς θα συνδυάζονται οι γρήγορες μεταρρυθμίσεις με τόσα Προεδρικά Διατάγματα; Ο νόμος προβλέπει έκδοση Π.Δ. για την υπαγωγή ορισμένης δραστηριότητας σε γνωστοποίηση ή έγκριση. Στόχος είναι, είτε μέσω των Π.Δ. είτε μέσω προσθήκης ειδικών τμημάτων στον νόμο, να συγκεντρωθούν κάτω από το ίδιο νομικό πλαίσιο όλες οι διατυπώσεις άσκησης δραστηριότητας.
- Γιατί είναι εκτός πεδίου εφαρμογής η περιβαλλοντική και πολεοδομική νομοθεσία; Πρόκειται για πολύπλοκες ειδικές νομοθεσίες, που διατρέχουν οριζόντια την άσκηση των δραστηριοτήτων και οι οποίες εξετάζονται παράλληλα, με τον ίδιο σκοπό απλοποίησης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, από τα αρμόδια υπουργεία.
- Μήπως υποβαθμίζεται η προστασία των αρχαιοτήτων; Στην τελική μορφή του νόμου ενσωματώθηκαν οι παρατηρήσεις των φορέων, όπως του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, οπότε, όπως αναγνώρισαν οι ίδιοι αυτοί φορείς, άρθηκαν οι επιφυλάξεις ως προς το αν διασφαλίζονται ο σεβασμός στην πολιτιστική κληρονομιά και η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
- Σε τι διαφέρει η απλοποίηση απ' αυτήν που έχει ήδη επέλθει για τις δραστηριότητες τροφίμων και ποτών με την ΚΥΑ 12984/2014; Καμία απλοποίηση δεν επιτεύχθηκε με την ΚΥΑ 12984/2014, αφού μόνο η κατάργηση της άδειας λειτουργίας χωρίς καμία παρέμβαση ή μείωση στα δικαιολογητικά καθιστούσε τη μεταρρύθμιση αυτή άνευ ουσίας. Με τον νέο νόμο υλοποιείται η μεταρρύθμιση σε φάσεις, επιλέγοντας κλάδους οι οποίοι εξετάζονται στο σύνολο της διαδικασίας αδειοδότησής τους.
- Πού βοηθάει το πληροφοριακό σύστημα; Με τον νέο νόμο εισάγεται για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη στρατηγική για ολόκληρη την αλυσίδα αδειοδότησης (γνωστοποίηση ή έγκριση, διαχείριση εγκρίσεων και ελέγχων). Το σύστημα θα είναι διαλειτουργικό, διασυνδεδεμένο με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και το σύστημα TAXIS.
- Αφού υπήρχε ο Ν. 4262/2014, γιατί χρειάστηκε να υπάρξει νέος νόμος; Ο παλαιός νόμος 4262/2014, γνωστός και ως νόμος Χατζηδάκη, αποδείχτηκε μη λειτουργικός. Ενώ τον Μάιο του 2014, οπότε ψηφίστηκε, προέβλεπε συνολική εφαρμογή εντός έξι μηνών, μέχρι τον Ιανουάριο του 2015 είχαν εκδοθεί μόνο δύο ΚΥΑ. Με τη συνεργασία της Διοίκησης και της Παγκόσμιας Τράπεζας αναδείχτηκε η ανάγκη της βαθιάς τροποποίησης του νόμου 4262/2014, που θα ήταν φαιδρό να προχωρήσει, αφού θα καταργούνταν τα 20 από τα 34 άρθρα, ενώ θα τροποποιούνταν τα υπόλοιπα. Για τον λόγο αυτόν επιλέχτηκε ένα νέο, απλό και σαφές νομοθέτημα με γενικές διατάξεις στο πρώτο μέρος του και συγκέντρωση στο ειδικό μέρος των διατάξεων για κάθε κλάδο οικονομικής δραστηριότητας που απλοποιείται. Ο σχεδιασμός έγινε σε βάθος τριετίας, σε τρεις διαδοχικές φάσεις. Η μεταρρύθμιση γίνεται στην «καρδιά» της δημόσιας διοίκησης. Συστάθηκαν τρεις ομάδες εργασίας, μία ανά εξεταζόμενο κλάδο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των συναρμόδιων υπουργείων.
