Από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογούνται -προτού συναφθούν- όλες οι συμφωνίες των κρατών - μελών με τρίτες χώρες στους τομείς του αερίου και του πετρελαίου, όπως συμφώνησαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατόπιν σχετικής πρότασης της Επιτροπής.
Το σκεπτικό των συμφωνηθέντων είναι να αυξηθεί η διαφάνεια της αγοράς αερίου και να διασφαλιστεί ότι οι διακυβερνητικές συμφωνίες βρίσκονται σε συμφωνία με τη νομοθεσία της Ε.Ε. και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Ε.Ε. σε διαταραχές εφοδιασμού.
Υπενθυμίζεται πάντως ότι έχουν εκφραστεί στο παρελθόν προβληματισμοί, και της ελληνικής πλευράς -ειδικότερα πολιτικές επιφυλάξεις-, καθώς ένας έλεγχος εκ των προτέρων μπορεί να περιορίζει την εθνική ευελιξία των κρατών - μελών να συνάπτουν διακυβερνητικές συμφωνίες με τρίτες χώρες στην ενέργεια και είχε προταθεί ο έλεγχος να παραμείνει στη διακριτική ευχέρεια των κρατών - μελών.
Σαφώς οι νέοι κανόνες που αναμένεται να υιοθετηθούν θα έχουν εφαρμογή σε συμφωνίες που ήδη προωθεί η χώρα μας κυρίως για την κατασκευή αγωγών φυσικού αερίου (IGI, East Med κ.λπ.).
Αξίζει δε να επισημανθεί ότι η μεγάλη καθυστέρηση αλλά και η τελική έκβαση στο θέμα της πώλησης του ΔΕΣΦΑ στην αζέρικη Socar συνδέεται άμεσα με την παρέμβαση της Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Κομισιόν, που αποφάσισε τη μείωση του μεριδίου της εταιρείας στον Διαχειριστή.
Τα βασικά σημεία της συμφωνίας
Ειδικότερα, όπως ανακοινώθηκε, τα βασικά σημεία της συμφωνίας περιλαμβάνουν τα εξής:
* Εισαγωγή ενός ex ante (εκ των προτέρων) ελέγχου υποχρεωτικής συμβατότητας από την Επιτροπή Διακυβερνητικών Συμφωνιών, που σχετίζονται με το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο.
* Τα κράτη - μέλη θα πρέπει να γνωστοποιούν τα προσχέδια των διακυβερνητικών συμφωνιών τους που σχετίζονται με το αέριο και το πετρέλαιο στην Κομισιόν, πριν από τη σύναψή τους. Τα κράτη - μέλη δεν μπορούν να υπογράψουν αυτές τις διακυβερνητικές συμφωνίες μέχρι η Κομισιόν να εκδώσει τη γνωμοδότησή της.
* Οι διακυβερνητικές συμφωνίες που σχετίζονται με τον ηλεκτρισμό θα καλύπτονται από μια υποχρεωτική ex post (εκ των υστέρων) αξιολόγηση. Ωστόσο, έχει εισαχθεί μια ρήτρα αναθεώρησης, προκειμένου να περιλαμβάνει, ενδεχομένως, σχετιζόμενες με τον ηλεκτρισμό διακυβερνητικές συμφωνίες σε υποχρεωτικές προ-αξιολογήσεις στο μέλλον.
Μετά την πολιτική συμφωνία (τις τριμερείς διαπραγματεύσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) το κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Εφόσον εγκριθεί και από τους δύο συν-νομοθέτες, η αναθεωρημένη απόφαση θα δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ένωσης.
Ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, αρμόδιος για την ενεργειακή ένωση M. Sefcovic δήλωσε μεταξύ άλλων ότι σημαντικό στοιχείο στη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας είναι η πλήρης συμμόρφωση των συμφωνιών που σχετίζονται με την αγορά αερίου και πετρελαίου, των τρίτων χωρών με τη νομοθεσία της Ε.Ε. Όπως ανέφερε, η πρακτική έχει δείξει ότι η επαναδιαπραγμάτευση διακυβερνητικών συμφωνιών, αφού έχουν συναφθεί, είναι πολύ δύσκολη σε βάρος του οικείου κράτους - μέλους και της Ε.Ε. Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμφωνία ως ένα μεγάλο πολιτικό και νομοθετικό επίτευγμα.
Από την πλευρά του ο αρμόδιος επίτροπος για την Ενέργεια και το Κλίμα Μ.Α. Canete δήλωσε ότι μόλις 9 μήνες μετά την υιοθέτηση της πρότασης από την Κομισιόν είναι ένα μείζον επίτευγμα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ε.Ε. Οι νέοι κανόνες, σημείωσε, που συμφωνήθηκαν με το πέρας της διαπραγμάτευσης μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, θα επιτρέψουν στην Κομισιόν να εγγυηθεί ότι καμία ενεργειακή συμφωνία δεν θα διακυβεύσει την ασφάλεια εφοδιασμού σε οποιαδήποτε χώρα της Ε.Ε. ή θα παρεμποδίσει τη λειτουργία της ενεργειακής αγοράς της Ε.Ε.
