Σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα θα κυμαίνεται η γήρανση του εργατικού δυναμικού την επόμενη εικοσαετία στην Ελλάδα αναφέρει μελέτη ερευνητών του ΔΝΤ για τις χώρες της Ευρωζώνης. Σε αυτήν επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη παράμετρος κάθε άλλο παρά βοηθά στις προσπάθειες μείωσης της ανεργίας και αύξησης της ανταγωνιστικότητας σε περιβάλλον υψηλού χρέους και περιορισμένων δημοσιονομικών περιθωρίων. Εκτός από αυτό όμως, κατά τα επόμενα χρόνια το εργατικό δυναμικό της χώρας θα γεράσει περαιτέρω, με την παραγωγικότητα να πέφτει συνολικά στην Ευρωζώνη, αλλά στις χώρες του Νότου και συγκεκριμένα στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία, το πρόβλημα αναμένεται να είναι οξύτερο.
Πιο αναλυτικά, μελέτη η οποία αναρτήθηκε στο blog του ΔΝΤ εξετάζει τις συνέπειες από τη γήρανση του εργατικού δυναμικού στην Ευρωζώνη. Διαπιστώνει αρχικά ότι τις επόμενες δύο δεκαετίες, το ποσοστό των εργαζομένων ηλικίας από 55 έως 64 ετών αναμένεται να αυξηθεί από το 15% στο 20% του εργατικού δυναμικού, με άμεση επίδραση στην παραγωγικότητα.
«Υπάρχουν πολλές διαφορετικές θεωρίες σχετικά με τις επιπτώσεις γήρανσης του εργατικού δυναμικού στην παραγωγικότητα» αναφέρεται στη μελέτη και αναλύονται δύο πτυχές. Από τη μία πλευρά, τα συσσωρευμένα χρόνια εργασιακής εμπειρίας θα μπορούσαν να κάνουν τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας πιο παραγωγικούς. Από την άλλη πλευρά, η πιο ευαίσθητη υγεία των εργαζομένων και οι παρωχημένες δεξιότητές τους θα μπορούσαν να μειώσουν την παραγωγικότητά τους, κάτω από ένα κατώφλι.
«Παρ' ότι είναι δύσκολο να γίνουν γενικεύσεις σε όλα τα επαγγέλματα, με βάση τη βιβλιογραφία προκύπτει ότι η παραγωγικότητα αρχικά αυξάνεται με βάση την ηλικία, φτάνοντας στο ανώτατο σημείο της ανάμεσα στα 40 και τα 50 έτη. Μετά μειώνεται».
Όπως αναφέρεται στην έρευνα, με βάση ένα δείγμα ευρωπαϊκών χωρών (από το 1950 έως και το 2014) οι ερευνητές του ΔΝΤ επιχειρούν να συνδέσουν την παραγωγικότητα και τη γήρανση του εργατικού δυναμικού. Διαπιστώνουν ότι μια αύξηση κατά 5% του ποσοστού των εργαζομένων ηλικίας 55-64 ετών στο σύνολο του εργατικού δυναμικού συνδέεται με πτώση της παραγωγικότητας κατά 3%. Και η παραγωγικότητα είναι μια σημαντική κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης.
Το βάρος της γήρανσης του εργατικού δυναμικού θα κατανεμηθεί άνισα μεταξύ των κρατών - μελών της ζώνης του ευρώ εκτιμάται στη μελέτη, με την παράλληλη επισήμανση ότι στο ίδιο διάστημα στις Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο δεν αναμένεται αύξηση της γήρανσης του εργατικού δυναμικού, αλλά το αντίστροφο.
Όσον αφορά ειδικά την Ευρωζώνη και επιμέρους την Ελλάδα, η μελέτη σημειώνει ως ανησυχητικό το γεγονός ότι από τις μεγαλύτερες αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα αναμένεται να παρατηρηθούν σε χώρες που θα δυσκολευτούν να το αντέξουν «όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία». Οι χώρες αυτές, σημειώνεται, έχουν ήδη αυξημένα επίπεδα χρέους και πενιχρά δημοσιονομικά περιθώρια, και χρειάζονται ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας προκειμένου να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα και να μειωθεί η ανεργία.
Πάντως, η μελέτη κλείνει με την επισήμανση ότι υπάρχουν και καλά νέα, δεδομένου ότι μια σειρά από πολιτικές μπορούν να μετριάσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις της γήρανσης του εργατικού δυναμικού στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Πρώτη εξ αυτών, η βελτίωση των συνθηκών υγείας. Μια άλλη παράμετρος, ιδιαίτερα σημαντική, είναι η ενίσχυση των ενεργών πολιτικών προγραμμάτων κατάρτισης και επανακατάρτισης, ενώ ένας τρίτος ενισχυτικός παράγοντας θα μπορούσε να είναι η μείωση του φορολογικού βάρους της περιστασιακής απασχόλησης σε συνδυασμό με τις επενδύσεις στην έρευνα.
