ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΦΟΙΒΟΣ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟΣ
Μέσω της ψηφιοποίησης των συναλλαγών και του πλαστικού χρήματος σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την εκτεταμένη φοροδιαφυγή, τη χαμηλή εισπραξιμότητα ΦΠΑ και να εγκολπώσει μεγάλο μέρος της παραοικονομίας. Τα παραπάνω αποτελούν ένα ισχυρό όπλο της κυβέρνησης και έναντι των απαιτήσεων των δανειστών (που ζητούν αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ) και μπορούν να συμβάλουν στο να μειωθούν οι συντελεστές του ΦΠΑ σταδιακά, καθώς αναμένεται να φέρουν στα κρατικά ταμεία 7,5 δισ. πρόσθετα έσοδα από ΦΠΑ έως το 2020.
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών θα συμβάλει και στην καλύτερη πληροφόρηση των φορολογικών αρχών και θα αποτελέσει ένα καίριο χτύπημα στο παρεμπόρειο και το λαθρεμπόρειο, αφού το κράτος θα έχει πολύ πιο αναλυτικά στοιχεία για τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων και αυτές θα είναι αναγκασμένες να εμφανίζουν παραστατικά προμηθειών που να αναλογούν στις πωλήσεις που έχουν καταγραφεί ηλεκτρονικά.
Πρόκειται για μια ιδέα που ξεκίνησε από το επιτελείο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη και μελετήθηκε πολύ προσεκτικά από ομάδα εργασίας στην οποία προστέθηκαν στελέχη του υπ. Οικονομικών και τραπεζικοί. Στην ατζέντα του Brussels Group χρειάστηκε να συζητηθεί ελάχιστα, καθώς αντιμετωπίστηκε πολύ θερμά από τους "θεσμούς".
Η έναρξη του προγράμματος εκτιμάται στις αρχές του 2016 και θα δοθεί μια περίοδος προσαρμογής στις επιχειρήσεις (μερικών μηνών). Ωστόσο, γίνεται ένας αγώνας δρόμου να εφαρμοστεί πιλοτικά στα νησιά, στα οποία η φοροδιαφυγή είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη και οι ξένοι τουρίστες είναι εξοικειωμένοι με την κουλτούρα πληρωμών μέσω καρτών, πριν τις φετινές καλοκαιρινές διακοπές.
Ακόμη δεν έχει διευκρινιστεί ποιο θα είναι το όριο πάνω από το οποίο θα είναι υποχρεωτική η χρήση κάρτας και το οποίο θα κατεβεί σταδιακά. Πάντως, τραπεζικές πηγές διευκρινίζουν ότι αν το όριο μπει για αγορές πάνω από 100 ευρώ, το 70% των λιανικών πωλήσεων θα γίνεται μέσω πλαστικού χρήματος.
Το σχέδιο είναι πλήρως επεξεργασμένο, αλλά για την επιτυχία του είναι απόλυτα αναγκαία η συναίνεση και συνεργασία των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.
Κίνητρα στους καταναλωτές
Κατ' αρχάς, η κυβέρνηση εξετάζει να προσφέρει κίνητρα που θα παροτρύνουν τους πολίτες να χρησιμοποιούν κάρτες για την πραγματοποίηση των συναλλαγών τους.
1. Οι επιχειρήσεις θα χωριστούν σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τον τζίρο τους και την επικινδυνότητά τους για φοροδιαφυγή (π.χ. ορισμένες κατηγορίες ελεύθερων επαγγελματιών). Ανάλογα με τον όγκο των συναλλαγών που θα κάνει κάθε πολίτης μέσω καρτών και με ποιες από τις κατηγορίες επιχειρήσεων συναλλάσεται περισσότερο, θα δικαιούται επιστροφή κεφαλαίου που θα πιστώνεται αυτόματα στις κάρτες του.
2. Το αφορολόγητο των 12.000 ευρώ θα συνδυάζεται με υποχρέωση των φορολογουμένων να κάνουν μέρος των συναλλαγών τους μέσω καρτών (σε αρχικό στάδιο περίπου 4.000 ευρώ), όπως γίνονταν με τις αποδείξεις, αλλά χωρίς την ταλαιπωρία που συνόδευε τη συλλογή αποδείξεων.
3. Επίσης, θα γίνεται λοταρία, όπως στο αντίστοιχο σχέδιο για τις αποδείξεις.
Η δομή του σχεδίου θα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην προώθηση χρεωστικών και προπληρωμένων καρτών και όχι στις πιστωτικές, καθώς η πρόθεση της κυβέρνησης είναι να μη φορτωθούν με νέο κύκλο δανείων τα νοικοκυριά. Το σύστημα θα είναι τόσο απλό που οι πολίτες θα μπορούν να παραλαμβάνουν από τις τράπεζες απευθείας μια νέα κάρτα και να τη γεμίζουν με ένα σχετικά χαμηλό ποσό που επιθυμούν εκείνη τη στιγμή και μόνο με την αστυνομική τους ταυτότητα, χωρίς καν να χρειάζεται τραπεζικός λογαριασμός.
Τέλος, σε μια χώρα με σχεδόν ανύπαρκτη κουλτούρα ψηφιακών συναλλαγών, όπως η Ελλάδα, κρίνεται απαραίτητη μια πολυδιάστατη και μακροχρόνια διαφημιστική καμπάνια. Σκοπός της θα είναι να ενημερωθεί το κοινό για την ασφάλεια και τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος συναλλαγών μέσω καρτών. Ακόμη, θα αναδεικνύονται τα συνολικά οφέλη της κοινωνίας, όπως η σταδιακή μείωση του ΦΠΑ και η πάταξη του λαθρεμπορίου.
Χωρίς κόστος για τις επιχειρήσεις
Για την πλευρά των επιχειρήσεων σχεδιάζεται να γίνουν όλες οι απαραίτητες κινήσεις για να μην επιβαρυνθούν από το νέο σύστημα. Τον Νοέμβριο οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες (σύμφωνα με κοινοτική Οδηγία που έχει ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία) να μειώσουν σημαντικά το ποσοστό των προμηθειών (interchange fee) που παρακρατούν από τις επιχειρήσεις που δέχονται κάρτες.
Το κόστος αγοράς των μηχανημάτων POS (Point Of Sale) που θα δέχονται τις κάρτες (το οποίο δεν ξεπερνά τα 120 - 150 ευρώ) θα καλυφθεί σε πολύ μεγάλο μέρος με πόρους από το ΕΣΠΑ και θα επιβαρύνει με ένα ελάχιστο ποσό τις επιχειρήσεις που θα το προμηθευτούν. Μάλιστα, ο στόχος είναι η επιδότηση να δίνεται με Voucher, γεγονός που θα επιταχύνει τις διαδικασίες και θα αποτρέψει εμπλοκή των επιχειρήσεων με γραφειοκρατεία. Τα κονδύλια θα προέλθουν από κοινοτικά προγράμματα τεχνολογικής αναβάθμισης των επιχειρήσεων, τόσο της προηγούμενης περιόδου (η παράταση της οποίας λήγει σε λίγους μήνες και κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά), αλλά και προγράμματα της επόμενης περιόδου. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να διαλέξουν ανάμεσα σε σταθερές ή κινητές συσκευές (σε μέγεθος κινητού). Οι δεύτερες θα απευθύνονται κυρίως σε επαγγελματίες που δεν έχουν σταθερό σημείο εργασίας. Η διασύνδεση των POS θα γίνεται μέσω Ίντερνετ. Το καλό παράδειγμα θα δώσουν και οι υπηρεσίες του Δημοσίου που εισπράττουν έως τώρα μετρητά από τους πολίτες.
Θα υπάρχουν όρια εισπράξεων μέσω καρτών για τις επιχειρήσεις, αλλά δεν θα επιβάλλονται ποινές για όσες δεν τα πιάνουν. Ωστόσο, θα γίνονται εντατικότεροι φορολογικοί έλεγχοι, όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες χώρες, για όσες απέχουν από το όριο για σειρά ετών. Πάντως, πρέπει να επισημανθεί ότι η χρήση καρτών αποτελεί πιο πρακτική μέθοδο εισπράξεων για τις επιχειρήσεις και τα καταστήματα.
Πριν την εφαρμογή του προγράμματος, η κυβέρνηση σκοπεύει να προχωρήσει σε εκτεταμένη διαβούλευση με εργοδοτικούς φορείς, εμπορικούς συνδέσμους, τράπεζες και ιδρύματα πληρωμών για να λυθούν προβλήματα πριν την εφαρμογή του προγράμματος και να εντοπιστούν σημεία που ενδεχομένως χρειάζονται πρόσθετα κίνητρα
Παραοικονομία, εισπραξιμότητα ΦΠΑ και χρήση πλαστικού χρήματος στην Ελλάδα
Με βάση τα στοιχεία διεθνών μελετών, η παραοικονομία (shadow economy) καταλαμβάνει το 20%-25% του συνόλου της οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Τόσο μεγάλα επίπεδα παραοικονομίας υπάρχουν μόνο στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Επιπρόσθετα, η εισπραξιμότητα του βεβαιωμένου ΦΠΑ κινείται σε μόλις 67% (πριν την κρίση ήταν στο 73%). ενώ ο μέσος όρος της Ε.Ε. φτάνει στο 83% (στοιχεία 2013). Εάν το ποσοστό εισπραξιμότητας ανέρχονταν στον μέσο όρο της Ε.Ε., το κράτος θα αύξανε τα έσοδα του κατά 6 δισ. ετησίως! Από τις περίπου 800.000 επιχειρήσεις στην Ελλάδα, μόλις οι 120.000 χιλιάδες έχουν αυτή τη στιγμή POS. Το ποσοστό των συναλλαγών που γίνεται με μετρητά αγγίζει στη χώρα μας το 95% των συνολικών συναλλαγών, το οποίο είναι το υψηλότερο στην Ε.Ε. μαζί με αυτό της Μάλτας.
