Στο κείμενο των μεταρρυθμιστικών δράσεων που απέστειλε ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Γ. Βαρουφάκης προς το Eurogroup, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Η Ελλάδα δεσμέυεται να «μετατρέψει τον αγώνα ενάντια στη διαφθορά σε εθνική προτεραιότητα και να λειτουργήσει πλήρως το Εθνικό Σχέδιο Κατά της Διαφθοράς», προχωρώντας σε διακριτή αναφορά στη φοροδιαφυγή, στο λαθρεμπόριο καυσίμων και καπνού, το ξέπλυμα χρήματος, στην επαναφορά της «Διαύγειας».
Ποιο είναι το Εθνικό Σχέδιο Κατά της Διαφθοράς; Τον Γενάρη του 2013 η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με γ.γ. τον Γεώργιο Σούρλα εκπόνησε το Εθνικό Σχέδιο, το οποίο εγκρίθηκε από τους αρμόδιους υπουργούς και έτυχε ευνοϊκών σχολίων από την τρόικα, αφού ξεπέρασε τις προσδοκίες του οδικού χάρτη που η ίδια είχε προτείνει.
Το Εθνικό Σχέδιο περιλάμβανε σειρά θεσμικών παρεμβάσεων και ελεγκτικών δράσεων, σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, με αναλυτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για το 2013 και το 2014 (ελάχιστες δράσεις υποτίθεται ότι θα απέμενε να γίνουν το 2015) και σε τρεις πυλώνες: Εκπαίδευση, αποτροπή, πρόληψη (στο τελευταίο δίνονταν το μεγαλύτερο βάρος). Σύμφωνα με τις μελέτες που είχαν προηγηθεί, οι τομείς όπου εντοπίζονταν τα μεγαλύτερα προβλήματα ήταν η Υγεία, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι πολεοδομίες, οι εφορίες και οι ΜΚΟ. Οι κυριότερες λύσεις που προτείνονταν ήταν οι διαρκείς έλεγχοι, η ενισχυση των τεχνολογικών υποδομών, η αναβάθμιση του προσωπικού και η δημιουργία ενιαίου φορέα συντονισμού και σχεδιασμού. Το τελευταίο εκπληρώθηκε από τη νέα κυβέρνηση με τη σύσταση του υπουργείου για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Εκείνο το Εθνικό Σχέδιο στη συνέχεια πέρασε στην αρμοδιότητα του νεοσύστατου, τότε, Εθνικού Συντονιστή κατά της Διαφθοράς, επικεφαλής του οποίου ορίστηκε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ιωάννης Τέντες, τον οποίο ο κ. Σούρλας χαρακτηρίζει "αξιόλογο και ακέραιο άνθρωπο". Το Σχέδιο, όμως, δεν αξιοποιήθηκε ούτε κατατέθηκε κάποια άλλη έκθεση στο Κοινοβούλιο από τη νέα αρχή. Είναι γνωστό ότι ο κ. Τέντες πλαισιώθηκε από ελάχιστους ανθρώπους για να προχωρήσει στο έργο του.
Άνθρωποι με γνώση του αντικειμένου της διαφθοράς δεν βλέπουν την περίπτωση του Εθνικού Σχεδίου ως μια μοναδική ή σπάνια περίπτωση. Αντιθέτως, τονίζουν, οι μνημονιακές κυβερνήσεις ίδρυσαν πολλές νέες αρχές ή άλλους μηχανισμούς για να ανταποκριθούν στις πιέσεις της τρόικας για την εκπλήρωση όρων που συνδέονταν με την καταπολέμηση της διαφθοράς. Τις περισσότερες φορές τοποθέτησαν επικεφαλής σε αυτές προσωπικότητες με περγαμηνές από το δικαστικό σώμα. Μάλιστα, όλα αυτά γίνονταν συνήθως με περίσσευμα επικοινωνιακής προβολής. Αλλά όταν έρχονταν η ώρα αυτές οι αρχές να φτάσουν τον κόμπο στο χτένι, γινόντουσαν παρεμβάσεις που οδηγούσαν σε αδρανοποίηση. Αυτό δυσαρέστησε αρκετούς λειτουργούς που είχαν εκτεθεί προσωπικά.
Κύκλοι του νεοσύστατου υπουργείου Επικρατείας για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς ανέφεραν ότι στις προθέσεις της κυβέρνησης είναι να συμπεριλάβει στα σχέδιά της οποιαδήποτε προεργασία έχει γίνει και δεν αξιοποιήθηκαν οι κόποι της και οποιονδήποτε λειτουργό προσπάθησε, αλλά συνάντησε εμπόδια. Μέσα στις προεργασίες περιλαμβάνεται και το προαναφερθέν Εθνικό Σχέδιο, το οποίο θεωρείται μια προσπάθεια συνολικής αντιμετώπισης των ζητημάτων διαφθοράς.
