Συνέντευξη στον ΘΑΝΟ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
Χωρίς χρονοτριβή, σκοπεύει να ενεργοποιήσει ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Δημήτρης Μάρδας τις πολιτικές αντιμετώπισης της σπατάλης στο κράτος (όπως είναι λ.χ. κάποιες προκλητικές υπερτιμολογήσεις προμηθειών) και των φαινομένων παραοικονομίας, λαθρεμπορίου και παρεμπορίου.
Το "στοίχημα" για την επίτευξη αυτών των στόχων θα κριθεί από την τεχνογνωσία και την υφιστάμενη εμπειρία, όπως λ.χ. της μεθόδου που εφαρμόστηκε με επιτυχία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης για τρόπους και τεχνικές προμήθειας προϊόντων από δήμους, όπου παρατηρούνται κρούσματα κακοδιαχείρισης.
Το μέγεθος των χρημάτων των φορολογουμένων που μπορούν να εξοικονομηθούν μέσω περιορισμού της σπατάλης μόνο ευκαταφρόνητο δεν προμηνύεται, αν ληφθεί υπόψη το παράδειγμα που ανέφερε ο αναπληρωτής υπουργός από τον χώρο της Υγείας, όπου ειδικά στα ορθοπεδικά υλικά οι τιμές προμηθειών είναι έως και 20 φορές υψηλότερες εκείνων της αγοράς!
"Η παραοικονομία είναι απλωμένη παντού", επισημαίνει ο Δ. Μάρδας, και λειτουργεί εις βάρος των μικρομεσαίων που πληρώνουν κανονικά φόρους.
* Διαπιστώσατε σπατάλη στους δήμους και ειδικά στους διαγωνισμούς κάτω από 60.000 ευρώ. Πόσο γενικευμένο είναι το φαινόμενο και σε τι ποσό αντιστοιχεί; Τι θα προβλέπει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τους διαγωνισμούς αυτούς;
Η σπατάλη και η κακοδιαχείριση στους δήμους γενικά δεν αποτελεί δική μου διαπίστωση, αλλά έχει κατ' επανάληψη επισημανθεί και από τον γενικό επιθεωρητή της Δημόσιας Διοίκησης. Προκύπτει επίσης και από διάφορες δικαστικές υποθέσεις με καταδικασθέντες δημάρχους, ή στελέχη των δήμων. Ως προς τους διαγωνισμούς κάτω των 60 χιλ. ευρώ, αυτοί, αν και μικροί σε αξία, στο σύνολό τους κάνουν ένα μεγάλο κονδύλι. Δεν υπάρχει μια σαφής εικόνα ως προς το αποτέλεσμα, δηλαδή το σύνολο της αξίας τους, αλλά διαπιστώνουμε ότι ο αριθμός των διαγωνισμών κάτω των 60 χιλ. ευρώ είναι αρκετά υψηλός.
Ήδη έχουμε αρχίσει μία μελέτη - επεξεργασία σχετικών δαπανών από παρελθόντα έτη, η οποία σύντομα θα μας δώσει στοιχεία ώστε να ποσοτικοποιήσουμε τα χαρακτηριστικά αυτών των δαπανών καθώς και άλλα ποιοτικά στοιχεία. Κατόπιν αυτών, αυτό που θα προτείνουμε είναι κάτι απλό, προβλέπεται από τη νομοθεσία, άλλα δεν εφαρμόζεται. Θα δημιουργηθεί, ειδικότερα, ένας κατάλογος των προς προμήθεια προϊόντων, με έναν συγκεκριμένο τρόπο και μια τεχνική που χρησιμοποιείται διεθνώς. Από αυτόν να αγοράζουν ό,τι επιθυμούν οι δήμοι της χώρας για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Πειραματικά εφαρμόστηκε μια εκδοχή της μεθόδου αυτής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και λειτούργησε, όπως λειτουργεί ακόμη και σήμερα χωρίς προβλήματα.
* Υπάρχει ακόμη, παρά τις τόσες παρεμβάσεις που "διαφημίστηκαν, από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, σπατάλη στον χώρο της Υγείας; Τι δείχνουν τα στοιχεία; Υπάρχουν κάποια ενδεικτικά παραδείγματα;
Σπατάλες στον χώρο της Υγείας δυστυχώς εξακολουθούν υπάρχουν. Αν ρίξετε λόγου χάρη μια ματιά στο Παρατηρητήριο Τιμών του υπουργείου Υγείας και ιδιαίτερα στον χώρο των ορθοπεδικών υλικών, εκεί όπου έχουμε ασχοληθεί επισταμένα στο πλαίσιο έρευνας από το 2011 και μετά, θα διαπιστώσετε την ύπαρξη τιμών 10 και 20 φορές υψηλότερων από εκείνη την τιμή (χονδρική) της αγοράς. Οι τιμές όμως αυτές του Παρατηρητηρίου αποτελούν το ανώτατο όριο αγοράς υλικών εκ μέρους των νοσοκομείων, που δεν κάνουν μεγάλους διαγωνισμούς. Και αυτοί είναι πολλοί. Από την άλλη όλο το σύστημα προμηθειών υγείας εξακολουθεί να παρουσιάζει αδυναμίες ως προς τον τρόπο της λειτουργίας του, οι οποίες αντανακλώνται στις τιμές, όπως και σε άλλα ζητήματα, π.χ. ποιότητα κ.λπ. Όλα αυτά όμως κοστίζουν στο κράτος.
* Υποσχεθήκατε περιορισμό της παραοικονομίας. Σε ποιες επιμέρους αγορές και κλάδους την εντοπίζετε; Ποια είναι η κύρια δεξαμενή της για να βρεθούν έσοδα; Και αν οι εκτιμήσεις της Εθνικής Συνομοσπονδίας του Ελληνικού Εμπορίου (ΕΣΕΕ) για διαφυγόντα έσοδα από το παρεμπόριο 20 δισ. ευρώ είναι κοντά στην πραγματικότητα;
Η παραοικονομία είναι απλωμένη παντού. Από το περιθώριο των λαϊκών αγορών στα πεζοδρόμια και σε διάφορα άλλα σημεία. Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο παζάρι που λειτουργεί εις βάρος της μικρομεσαίας επιχείρησης, που πληρώνει φόρους, ενοίκια και απασχολεί εργαζόμενους. Όλοι έχουν θέση στην αγορά, είτε πωλούν προϊόντα σε παζάρια είτε σε μαγαζιά, όλοι όμως πρέπει να ακολουθούν κάποιους απλούς κανόνες, που οδηγούν στη μείωση της φοροδιαφυγής.
Οι εκτιμήσεις της ΕΣΕΕ μπορεί να ηχούν υπερεκτιμημένες, αποτελούν όμως έναν καλό μπούσουλα. Από την άλλη οι άνθρωποι της αγοράς γνωρίζουν καλά το πρόβλημα και έχουν τις λύσεις, που οφείλουμε να τις ακούσουμε και μην αρχίσουμε να ανακαλύπτουμε από μόνοι μας τον τροχό. Το ποσό που θα εισπραχθεί υπό μορφή φόρων εξαρτάται από την πραγματική έκταση του προβλήματος, που εκτιμούμε ότι είναι αρκετά μικρότερο και όχι 20 δισ. ευρώ.
* Λαθρεμπόριο καυσίμων. Η μελέτη που έχετε εκπονήσει έχει δημιουργήσει και τις ανάλογες προσδοκίες;
Ετοιμάζονται οι προτεινόμενες αλλαγές στο θέμα αυτό και θα κληθούν τα επτά αρμόδια υπουργεία να τις πάρουν, να τις ενσωματώσουν στη σχετική νομοθεσία και τέλος να τις εφαρμόσουν. Εμείς καθορίζουμε τους στόχους που επιδιώκουμε στο πλαίσιο του κρατικού προϋπολογισμού και εποπτεύουμε τους φορείς που εμπλέκονται στο πρόβλημα, ώστε να προσεγγίσουμε αυτούς τους στόχους. Η υλοποίηση όμως των όσων πρέπει να γίνουν ανήκουν στα αρμόδια υπουργεία, στα οποία θα μεταφέρουμε την τεχνογνωσία μας στο επίμαχο αυτό θέμα. Η γρήγορη ενσωμάτωση των προτεινόμενων ρυθμίσεων θα οδηγήσει και στην ταχύτερη παραγωγή αποτελεσμάτων. Ως προς την έκταση του φαινομένου, από εκτιμήσεις τρίτων συμπεραίνεται ότι το λαθρεμπόριο καυσίμων οδηγεί σε απώλειες φόρων της τάξης του 1,5 δισ. ευρώ ετησίως.
* Η πολιτική ατολμία των προηγούμενων κυβερνήσεων ευθύνεται για παραοικονομία, παρεμπόριο, λαθρεμπόριο ή είναι και θέμα έλλειψης τεχνογνωσίας;
Ο κάθε ένας οδηγείται στα δικά του συμπεράσματα. Όταν όμως κάτι δεν λειτουργεί για χρόνια, τότε εύλογα υπάρχουν πολιτικές ευθύνες. Αν αυτές συνοδεύονται και από έλλειψη τεχνογνωσίας, τότε το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
* Μιλήσατε και για επανεξέταση του ενιαίου μισθολογίου στο Δημόσιο. Τι αλλαγές θα γίνουν;
Πράγματι, στόχος μας, όπως είπαμε και στις προγραμματικές δηλώσεις, είναι να επανεξετάσουμε το θεσμικό πλαίσιο του ενιαίου μισθολογίου αλλά και των είκοσι ειδικών μισθολογίων. Οι αλλαγές που θα δρομολογήσουμε θα έχουν στόχο να αρθούν στρεβλώσεις, αδυναμίες ή και αδικίες, αλλά οποιαδήποτε αλλαγή θα γίνει χωρίς να ανατραπούν περαιτέρω οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί.
