Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα. Αυτή είναι η αίσθηση που αφήνει αυτές τις μέρες το ισχυρό δίδυμο της γερμανικής κυβέρνησης, η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που επιμένει να αγνοεί τόσο τις πιέσεις των εταίρων αλλά και των ίδιων του των συμβούλων, όσο και τις πιέσεις της πραγματικότητας. Δεν πα' να λένε όλοι, από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μέχρι την ευρωπαϊκή Αριστερά, ότι το ζητούμενο είναι να τονωθεί η ζήτηση, μήπως και πάρει πάλι μπρος η ευρωπαϊκή οικονομία; Δε πα' να παρακαλάνε στις συνόδους κορυφής τη Γερμανία οι Γάλλοι και οι Ιταλοί να αυξήσει τις δημόσιες επενδύσεις και να επιτρέψει και σ' αυτούς να το κάνουν, παραβιάζοντας -ή έστω ερμηνεύοντας «ευέλικτα»- τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες; Η απάντηση είναι «συνεχίζουμε τη δημοσιονομική πειθαρχία» ή, όπως το έθεσε χθες ο Σόιμπλε από την Ουάσιγκτον, όπου διεξάγεται η φθινοπωρινή σύνοδος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, «η ανάπτυξη δεν έρχεται κόβοντας επιταγές».
Προφανώς, με την ατάκα αυτή διαφωνούν οι θεσμικοί σύμβουλοι της γερμανικής κυβέρνησης, οι 5 «σοφοί» επικεφαλής των κορυφαίων οικονομικών ινστιτούτων, που κατέστησαν χθες συνυπεύθυνη τη Μέρκελ για την επιβράδυνση που χτυπάει και πάλι την πόρτα της «ατμομηχανής» της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η πρόβλεψή τους για επιδείνωση της πορείας της γερμανικής οικονομίας, σε σχέση με τις εκτιμήσεις προ εξαμήνου, είχε διαρρεύσει από προχτές, αλλά ήρθαν χθες και τα στοιχεία από τη στατιστική υπηρεσία της χώρας για να τους επιβεβαιώσουν - και να βαρύνουν το κλίμα.
Σύμφωνα με αυτά, λοιπόν, οι γερμανικές εξαγωγές έκαναν βουτιά της τάξης του 5,8% τον Αύγουστο, τη μεγαλύτερη από την κορύφωση της κρίσης στις αρχές του 2009, όταν τα συντρίμμια της χρεοκοπημένης Lehmann Brothers ξεβράστηκαν στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού.
Και ποιος φταίει γι' αυτό; Όχι μόνο η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι ευρωπαϊκές κυρώσεις στη Ρωσία -που επιβαρύνουν ιδιαίτερα τη γερμανική βιομηχανία-, αλλά και η πολιτική της Μέρκελ: «Οι προοπτικές της οικονομίας χειροτέρευσαν και εξαιτίας της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης», υποστήριξαν χθες οι «σοφοί». Και κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι δεν εκμεταλλεύεται τα περιθώρια που έχει για να αυξήσει τις δημόσιες επενδύσεις, με αποτέλεσμα «αυτό να λειτουργεί αποτρεπτικά και για τους ιδιώτες επενδυτές». Επιπλέον, την κατηγορούν ότι προτίμησε να κάνει «δώρα» στους συνταξιούχους, αντί να μειώσει τις ασφαλιστικές εισφορές για τη σύνταξη, ενώ διαπιστώνουν πισωγυρίσματα στις δεσμεύσεις της κυβέρνησης να μειώσει τη γραφειοκρατία.
Η παρέμβαση Μόντι
Με το μέτωπο πίεσης στη Μέρκελ συντάσσεται και ο -κάποτε αγαπημένος της υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Ιταλίας- Μάριο Μόντι, με άρθρο του στους Financial Times. Ο Μόντι καλεί τη Γερμανία να θυμηθεί τη συνταγή που οδήγησε στο δικό της οικονομικό θαύμα -το γερμανικό Σύνταγμα μετά τον πόλεμο επέτρεπε τον δημόσιο δανεισμό μόνο για δημόσιες επενδύσεις- και να αποδεχθεί την αναμόρφωση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας, ώστε να αυξηθούν οι δημόσιες επενδύσεις. Βέβαια, ο Ιταλός πρώην επίτροπος προσπαθεί να εμφανιστεί ισορροπιστής και ρίχνει την ευθύνη για τη σημερινή «υπονόμευση της Ευρωζώνης» τόσο στη Γερμανία όσο και στο νέο άξονα Παρισιού- Ρώμης. Καλεί τους Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντζι να αφήσουν κατά μέρος της αλληλοκατηγορίες -η πρώτη περί «ασωτίας» των άλλων και οι δύο άλλοι περί «νομικισμού» της πρώτης-, να κάνουν «ανακωχή» και να βρουν μια νέα ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και ενίσχυσης των επενδύσεων.
Τα προβλήματα των τραπεζών
Στο μεταξύ, όσο πλησιάζει η ώρα των τεστ αντοχής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζες στις συστημικές εμπορικές τράπεζες της Ευρώπης, τόσο αυξάνει η ανησυχία στα ψηλά πατώματα των τραπεζών, αλλά και στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. χθες, ήταν η σειρά της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας να παραδεχτεί ότι ποτέ οι ιταλικές τράπεζες δεν είχαν τόσα «κόκκινα» δάνεια όσο τώρα. Μόνο το τελευταίο δωδεκάμηνο αυτά αυξήθηκαν κατά 20%, στα 173,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Την ίδια ώρα, κάθε μήνα κλείνουν περισσότερο οι στρόφιγγες του δανεισμού -μόνο τον Αύγουστο οι ιταλικές τράπεζες μείωσαν κατά 0,8% τις πιστώσεις που έδιναν- με αποτέλεσμα να μην αιμοδοτείται αρκούντως η πραγματική οικονομία.
Αλλά και από την Πορτογαλία έφτασε το μαντάτο ότι η... αμαρτωλή τράπεζα του Αγίου Πνεύματος (Espirito Santo), η παλαιότερη της χώρας, οδήγησε χθες και τη μαμά εταιρεία της στη χρεοκοπία.
Πάντως, ο διοικητής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι υποστηρίζει ότι η εξυγίανση των ισολογισμών των ευρωπαϊκών τραπεζών -και υπό την πίεση των τεστ αντοχής- θα οδηγήσει σε ανάκαμψη του δανεισμού στις αρχές του 2015. Και για πολλοστή φορά κάλεσε τις κυβερνήσεις αφενός να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις για να αναθερμάνουν την οικονομία τους, αφετέρου να εξαντλήσουν όλα τα δημοσιονομικά περιθώρια που έχουν για να αυξήσουν τις επενδύσεις.
