Στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Τουρκία και σε άλλες χώρες, σε μεγάλες πόλεις της Ευρώπης οι διαδηλώσεις για την 8 του Μάρτη, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, εντυπωσιακές. Τα δικαιώματα των γυναικών βρίσκονται στο προσκήνιο των διεκδικήσεων καθώς χτυπιούνται βάναυσα. Η κυβέρνηση Ραχόι στην Ισπανία έφερε νόμο για την έκτρωση, που στις διατάξεις του είναι χειρότερος, ακόμα και από τον νόμο του 1985, επιστρέφοντας τις γυναίκες 30 χρόνια πίσω.
Ο νόμος επιτρέπει την έκτρωση μόνο μέχρι τη 14η εβδομάδα της κύησης αν έχει προηγηθεί βιασμός ή αν στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η ζωή της γυναίκας βρίσκεται σε κίνδυνο «διαρκή ή μόνιμο» - φυσικό ή ψυχικό. Οι προϋποθέσεις αυτές θα πιστοποιούνται διαδοχικά από δύο «εξωτερικούς» γιατρούς, που δεν εργάζονται στα νοσοκομεία όπου θα γίνει η έκτρωση. Επιπλέον οι νέες ανήλικες γυναίκες θα μπορούν να προβούν στην έκτρωση μόνο με τη γονική συναίνεση. Ο νόμος του 1985 προέβλεπε μία ακόμη προϋπόθεση, που ο εισηγούμενος νόμος δεν περιλαμβάνει, τη δύσμορφη ανάπτυξη του εμβρύου. Η προϋπόθεση αυτή κρίνεται πολύ σημαντική λαμβάνοντας υπ' όψιν τα σχετικά στοιχεία του υπουργείου Υγείας της χώρας, όπου σημειώνεται ότι το 3% των 110.000 εκτρώσεων που γίνονται κάθε χρόνο στην Ισπανία αποδίδεται στην κακή ανάπτυξη του εμβρύου.
Αξίζει επίσης να πούμε ότι ο παγκόσμιος οργανισμός για την υγεία στις εκθέσεις του, συγκρίνοντας τις νομοθεσίες διαφόρων χωρών, αναφέρει ότι οι πιο περιοριστικοί νόμοι για την έκτρωση έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των κινδύνων για την υγεία των γυναικών. Ο νόμος αυτός, προεκλογική υπόσχεση του Ραχόι στην εκκλησία, έρχεται μετά την απόρριψη της έκθεσης Estrella από το Ευρωκοινοβούλιο, μια έκθεση που αφορούσε στα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Η απόρριψη αυτή κάνει φανερό τον κίνδυνο της ανόδου των ακροδεξιών αντιλήψεων στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μπορεί να βάζει φραγμούς ακόμα και στη θεσμική προστασία και διασφάλιση των πιο καταπιεσμένων κομματιών της κοινωνίας, όπως οι γυναίκες. Ο νόμος Ραχόι στην Ισπανία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια περίπτωση, αλλά ως συνολική επίθεση. Είναι ορατός ο κίνδυνος το παράδειγμα αυτό να ακολουθηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Ελλάδα χρειάστηκαν πάνω από 10 χρόνια αγώνων του φεμινιστικού κινήματος για να κερδηθεί ο νόμος της έκτρωσης, ως ελεύθερη επιλογή των γυναικών στο σώμα τους. Η Πρωτομαγιά του 1976 σηματοδοτεί την αφετηρία των γυναικείων διεκδικήσεων για την έκτρωση. Τότε η Κίνηση για την Απελευθέρωση των Γυναικών κυκλοφορεί την πρώτη της προκήρυξη όπου αναφέρεται ότι ο έρωτας πρέπει να γίνει «πηγή χαράς και όχι φόβου και ενοχής» και ότι η έκτρωση που «δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αντισύλληψη, είναι μόνο λύση ανάγκης» και ότι θα πρέπει να είναι «νόμιμη και να γίνεται δωρεάν ακόμα και για ανήλικες»1. Κορύφωση των αγώνων για την έκτρωση αποτελεί η καμπάνια της Αυτόνομης Κίνησης Γυναικών τον Απρίλιο του 1983. Όπου είναι η πρώτη καμπάνια του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα, και είχε το σύνθημα: «δικαίωμα στην έκτρωση - αντισύλληψη - σεξουαλικότητα».
Στο πλαίσιο της καμπάνιας κυκλοφορεί ένα κείμενο με τις υπογραφές 500 γυναικών που δηλώνουν ότι έχουν κάνει έκτρωση. Τον Ιανουάριο του 1985, ο εισαγγελέας καλεί σε ανάκριση εφτά από τις 500 γυναίκες που έχουν υπογράψει το κείμενο. Η αντίδραση των αυτόνομων γυναικείων ομάδων είναι άμεση. Πολιορκείται το ανακριτικό γραφείο και απαιτείται άμεση νομιμοποίηση των εκτρώσεων. Οκτώ ομάδες και σύλλογοι καθώς και πολλές ανεξάρτητες γυναίκες οργανώνουν στις 25 Ιανουαρίου συγκέντρωση και πορεία στα Προπύλαια με κεντρικό σύνθημα «είμαστε όλες παράνομες»2. Τον Μάιο του 1986 το νομοσχέδιο για την έκτρωση κατατίθεται στη βουλή, όπου και υπερψηφίζεται απ' όλα τα κόμματα πλην της Ν.Δ. Οι γυναικείες και φεμινιστικές ομάδες, οργανώσεις της εποχής, στον λόγο τους υποστήριζαν ότι «οι σεξουαλικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από το άγχος, την εμπορευματοποίηση και την οικογενειακή καταπίεση» και επίσης επειδή «η σεξουαλικότητα ταυτίζεται με την αναπαραγωγή, το σύστημα αρνείται και εμποδίζει την πληροφόρηση και το δικαίωμα στις γυναίκες να αποφασίζουν πότε κι αν θα κάνουν παιδιά». Δήλωναν εμφατικά ότι «θεμελιακός παράγοντας για την απελευθέρωση των γυναικών είναι ο έλεγχος του κορμιού τους, διεκδικώντας, «έξω οι νόμοι απ' το κορμί μας».
Εν έτει 2014 το δικαίωμα στην ελεύθερη επιλογή των γυναικών στο σώμα τους, τα αναπαραγωγικά και σεξουαλικά δικαιώματα των γυναικών, συνεχίζουν να είναι επίκαιρα και στην Ελλάδα. Το πανό στις 8 του Μάρτη στη συγκέντρωση των φεμινιστικών, γυναικείων ομάδων και οργανώσεων στην Καπνικαρέα, όπου τελικά ακολούθησε πορεία με τη δυναμική παρουσία απολυμένων, λόγω διαθεσιμότητας γυναικών, έγραφε: Σε Ισπανία, Ελλάδα και παντού. Εμείς αποφασίζουμε εάν, πότε και πόσα παιδιά θα κάνουμε. Με την ανθρωπιστική κρίση να στραγγαλίζει κάθε εργασιακή, οικονομική και κοινωνική δυνατότητα. Με την ανεργία να καλπάζει σημαδεύοντας δυσανάλογα τις νέες γυναίκες σε ποσοστό 67%, με την κοινωνική πρόνοια να διαλύεται, με τον δημόσιο τομέα να εκθεμελιώνεται, τίθεται ένα σημαντικό ζήτημα.
Η ελεύθερη επιλογή στο σώμα των γυναικών αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα και σε κάθε περίπτωση η θεσμική, νομική του κάλυψη είναι το ζητούμενο που δεν μπορεί σήμερα να καταργείται ή να περιστέλλεται. Ωστόσο, χρειάζεται να υπερασπιστούμε και να προβάλλουμε όλα, όσα το φεμινιστικό κίνημα διεκδικεί εδώ και χρόνια, όσα διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη εφαρμογή της ελεύθερης επιλογής, την προϋπόθεση υλοποίησή της που είναι η ελεύθερη πρόσβαση, δηλαδή η δωρεάν πρόσβαση. Εκεί έγκειται και το μεγάλο ψέμα των σοσιαλιστικών κομμάτων στην Ευρώπη, που στα λόγια υπερασπίζονται το δικαίωμα των γυναικών στην ελεύθερη επιλογή, στην πράξη όμως εφαρμόζουν τις πιο ακραίες πολιτικές λιτότητας που υφαρπάζουν κάθε οικονομική δυνατότητα, φτωχοποιούν την πλειοψηφία της κοινωνίας και στερούν βασικές κοινωνικές παροχές, όπως η υγεία.
Οι καταγγελίες γιατρών από δημόσια νοσοκομεία στην Ελλάδα κάνουν λόγο για γυναίκες που φθάνουν αιμόφυρτες, προσπαθώντας με ανορθόδοξους τρόπους, με κίνδυνο τη ζωή τους, να διακόψουν την εγκυμοσύνη. Αυτό συμβαίνει διότι η έκτρωση στα δημόσια νοσοκομεία για τις άνεργες, ανασφάλιστες γυναίκες στοιχίζει 200 ευρώ και για τις μετανάστριες 400 ευρώ. Οι φεμινιστικές οργανώσεις εδώ και χρόνια ζητούν να υπάρχει επαρκής ενημέρωση και διαπαιδαγώγηση για τα αναπαραγωγικά και σεξουαλικά θέματα, για τις μεθόδους αντισύλληψης, ζητούν η έκτρωση να είναι δωρεάν για όλες τις γυναίκες. Στο φλέγον ζήτημα της αντισύλληψης δεν υπάρχει αποτελεσματική ενημέρωση και πρόνοια, όπως μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία, ενώ το αντισυλληπτικό χάπι έχει βγει από τη λίστα των φαρμάκων που συνταγογραφούνται. Ο φεμινιστικός λόγος είναι αναγκαίο να επανέλθει τώρα, ως περιεχόμενο πάλης. Για την απελευθέρωση των γυναικών, της σεξουαλικότητάς τους, για την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος.
Η ελεύθερη επιλογή στο σώμα των γυναικών περιλαμβάνει σαφώς και την επιλογή της εγκυμοσύνης, της γέννας. Σε αυτή την επιλογή το περιβάλλον της οικονομικής κρίσης έρχεται να επιβληθεί δυσανάλογα, εμποδίζοντας ουσιαστικά αυτό το δικαίωμα. Στην Ελλάδα η επιλογή της γέννας, ξεκινά να γίνεται Γολγοθάς από τον προγεννητικό έλεγχο. Πολλές γυναίκες, άνεργες, ανασφάλιστες, μετανάστριες, φθάνουν στο νοσοκομείο να γεννήσουν και δεν έχουν κάνει πριν καμία εξέταση πρόληψης σοβαρών ασθενειών. Επίσης, το κόστος του τοκετού είναι ένα τεράστιο βάρος για τις γυναίκες που δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη. Ο φυσιολογικός τοκετός κοστίζει 600 ευρώ, η καισαρική τομή 1000 ευρώ, ενώ αν η γυναίκα είναι μετανάστρια τιμωρείται με τα διπλά νοσήλια.
Γίνεται πλέον σαφές ότι θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών, όπως αυτό της ελεύθερης απόφασης στο σώμα τους, χρειάζεται να αποκτήσουν ορατότητα. Να διασφαλιστούν τόσο σε επίπεδο αγώνων του φεμινιστικού κινήματος, το οποίο σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, φαίνεται να σηκώνεται ξανά, να φορά τα πολύχρωμα του και να βγαίνει στους δρόμους, όσο και σε επίπεδο πολιτικής, δυναμικής έκφρασης από την Αριστερά. Μια Αριστερά που μπορεί να αποτελέσει μήνυμα ανατροπής σε όλη την Ευρώπη. Γιατί είναι σημαντική ευκαιρία να αναδείξει αυτές τις διεκδικήσεις με τη μέγιστη υποστήριξη, είναι ευκαιρία να μην αφήσει κανένα περιθώριο στις ρητορείες της ακροδεξιάς που βοούν οπισθοχώρηση και σκοταδισμό. Να πιάσουμε το νήμα με τις γυναίκες που διαδηλώνουν, ξεσηκώνονται, διεκδικούν και να ενώσουμε τις φωνές μας σε μια καμπάνια που τα δικαιώματα των γυναικών θα είναι το επίκεντρο. Όπως λένε και οι γυναίκες στην Ισπανία: Nosotras Decidimos. Γιατί εμείς οι γυναίκες αποφασίζουμε.
1 Έφη Αβδελά, Μαρίνα Παπαγιαννάκη, Κωστούλα Σκλαβενίτη, «1976-1986 Έκτρωση: Το Χρονικό μιας Διεκδίκησης», σελ. 9-10.
2 Το Χρονικό μιας Διεκδίκησης» Δίνη: Φεμινιστικό Περιοδικό, τεύχος 1, σελ. 8-28
