Αντί της ενίσχυσης των υπηρεσιών δόμησης των δήμων με προσωπικό, πόρους και μέσα, η κυβέρνηση, διά στόματος του πρωθυπουργού από το βήμα της ΔΕΘ την περασμένη Κυριακή, απεργάζεται την περαιτέρω διάλυσή τους δρομολογώντας τον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων τους με μοναδική έγνοια την εξυπηρέτηση του real estate. Έτσι, αυτονομείται η έκδοση των οικοδομικών αδειών από την εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού, που παραμένει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, και οι αρμοδιότητες που έως σήμερα ασκούσαν οι Υπηρεσίες Δόμησης των Τμημάτων Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών και Ελέγχων Κατασκευών μετακομίζουν στον δημόσιο φορέα Ελληνικό Κτηματολόγιο. Ως πρόσχημα η κυβέρνηση χρησιμοποιεί το γεγονός ότι δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια μετά τη μεταφορά με τον «Καλλικράτη» (Ν. 3852/2010) των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από τις Νομαρχίες στους δήμους μόνο οι 185 από τους συνολικά 332 (56%) διαθέτουν ΥΔΟΜ, οι οποίοι καλούνται να εξυπηρετήσουν και γειτονικούς δήμους, ενώ υπάρχουν πολεοδομίες χωρίς διπλωματούχο μηχανικό. Το παράδοξο είναι ότι η εποπτεία του δημόσιου φορέα αρμόδιου για τη σύνταξη, τήρηση και λειτουργία του κτηματολογίου έχει μεταφερθεί στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης από τις αρχές του 2021, μετά την αναιτιολόγητη απόσπασή του από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μολονότι συνδέεται και με το έργο των δασικών χαρτών και τον Χωρικό Σχεδιασμό, καθώς συγκεντρώνει το σύνολο των γεωχωρικών δεδομένων. Είναι δε ένας φορέας που αντιμετωπίζει προβλήματα υποστελέχωσης, ενώ οι απαρχαιωμένες ψηφιακές υποδομές του συχνά-πυκνά βρίσκονται εκτός λειτουργίας.
Με τους νέους σχεδιασμούς που δημοσιοποίησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στον κεντρικό φορέα του Κτηματολογίου θα δημιουργηθούν νέα αυτοτελής οργανική μονάδα-διεύθυνση και κέντρα δόμησης με προσωπικό από τις υφιστάμενες ΥΔΟΜ στην περιφερειακή δομή, η οποία περιλαμβάνει 17 κτηματολογικά γραφεία και 75 υποκαταστήματα ανά την επικράτεια. Ανησυχία προκαλεί και η αναφορά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον φορέα ως Κτηματολόγιο Α.Ε., η οποία παραπέμπει, εκτός των άλλων, σε περαιτέρω εκχώρηση εργασιών σε τρίτους - ιδιώτες, πόσο μάλλον όταν διαθέτει αποθεματικό ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Με τον Νόμο 4512/2018, και αφού προηγήθηκε εκτεταμένος και εξαντλητικός διάλογος με το σύνολο των εμπλεκομένων, η έως τότε Ανώνυμη Εταιρεία έγινε Δημοσίου Δικαίου, ενώ θεσμοθετήθηκε η νέα δομή λειτουργίας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο με την ενσωμάτωση των 392 άμισθων και έμμισθων υποθηκοφυλακείων.
Οι πρώτες αντιδράσεις
Εκτός των δήμων που αντιδρούν στη μεταφορά των αρμοδιοτήτων δηλώνοντας ότι θα προσφύγουν στο ΣτΕ, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων προειδοποιεί πως είναι «ορατός ο κίνδυνος πλήρους διάλυσης των ΥΔΟΜ μέσω κατακερματισμού των τριών λειτουργιών (έκδοση αδειών, επικίνδυνες και αυθαίρετες κατασκευές, πολεοδομικές εφαρμογές) σε τρεις διαφορετικούς φορείς (στο Κτηματολόγιο οι άδειες σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, στο ΥΠΕΝ τα αυθαίρετα σύμφωνα με τον Ν.5151/2024, στους δήμους οι πολεοδομικές εφαρμογές). Αντίστοιχα, άγνωστο παραμένει τι θα γίνει με τα αρχεία. Στις σήμερα υποστελεχωμένες ΥΔΟΜ είναι απόλυτα συνηθισμένο οι μηχανικοί να εκτελούν παράλληλα καθήκοντα σε δύο από αυτά τα τμήματα. Στα τμήματα που σήμερα υπηρετούν οι συνάδελφοι υπάρχει η αναγκαία συνεργασία. Ο κατακερματισμός τους θα αποβεί ανεδαφικός και καταστροφικός». Ταυτόχρονα υπενθυμίζουν προς όλους ότι «οι πολεοδομίες, ως θεσμός του ελληνικού κράτους, φέρουν έναν ουσιαστικό συνταγματικό ρόλο που κατοχυρώνεται στο άρθρο 24 του Συντάγματος, δηλαδή την προστασία του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος μέσω ορθολογικού χωροταξικού σχεδιασμού και ελέγχου της δόμησης έχοντας την υποχρέωση να εξασφαλίζουν βιώσιμη ανάπτυξη, ισορροπία μεταξύ οικονομικών συμφερόντων και περιβαλλοντικής διαφύλαξης, καθώς και να αποτρέπουν τις αυθαιρεσίες που υπονομεύουν το δημόσιο συμφέρον».
