Η Ευρώπη βυθίζεται στο σκοτάδι του πολέμου. Η βάρβαρη και παράνομη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία σηματοδοτεί μια νέα περίοδο, όπου η ωμότητα της ισχύος επιχειρεί να επιβληθεί στο Διεθνές Δίκαιο.
Οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές, δραματικές και αλληλοσυνδέονται. Οι θάνατοι, η προσφυγιά, η ανθρωπιστική κρίση. Η διάχυση του πολέμου και η ιδεολογική χρήση του. Οι ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις, οι υπερεξοπλισμοί, μια ολόκληρη οικονομία του πολέμου σε βάρος των πόρων του κοινωνικού κράτους. Η πυρηνική απειλή και η “ειρηνική χρήση” της πυρηνικής ενέργειας. Η υποχώρηση των πολιτικών για την κλιματική κρίση. Η ενεργειακή φτώχεια, η ακρίβεια, η φτωχοποίηση. Η επισιτιστική κρίση. Η υποβάθμιση των δημοκρατικών ελευθεριών. Η στοχοποίηση του πολιτισμού. Η ενίσχυση των εθνικισμών και κάθε είδους φονταμενταλισμών.
Μια νέα διαιρετική τομή διαμορφώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο, διαμορφώνοντας το περίγραμμα ενός νέου Ψυχρού Πολέμου. Και μάλιστα σε μια εποχή δύο μεγάλων παγκόσμιων κρίσεων, της υγειονομικής και της κλιματικής, που η αντιμετώπισή τους απαιτεί κοινό συντονισμό. Ως απάντηση χρειάζεται οικουμενική συναντίληψη και πνεύμα συνεργασίας.
Στον απόηχο της μεγάλης συναυλίας της 29ης Μαρτίου στα Προπύλαια γεννήθηκε η ιδέα για την ημερίδα ειρήνης που πραγματοποιήθηκε στις 4 Απριλίου, στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ήταν οργανωμένη σε πέντε κύκλους. Έναν γενικό και τέσσερις θεματικούς: ανθρωπιστική κρίση - δικαιώματα, διεθνή και γεωπολιτικά, πολιτισμός, ενέργεια - περιβάλλον. Έδωσαν το "παρών" προσωπικότητες της επιστήμης, της πολιτικής, της Αυτοδιοίκησης, των κινημάτων, της Εκκλησίας, της δημοσιογραφίας, του λόγου και των τεχνών.
Το συμπέρασμα είναι ότι μαζί με τον αναστοχασμό χρειάζεται η δράση. Ένα αντιπολεμικό κίνημα ειρήνης, όσο δύσκολο και αν φαίνεται, είναι απολύτως αναγκαίο. Με ευρύτητα απεύθυνσης και απήχησης. Με διάρκεια και συνέχεια. Με ισχυρό διεθνή χαρακτήρα, ενώνοντας τους λαούς και τους πολιτισμούς. Με καθοριστική τη συμμετοχή της νέας γενιάς. Ένα κίνημα των νέων ανθρώπων, για μια καλύτερη επόμενη μέρα της ανθρωπότητας απέναντι στους ανταγωνισμούς και τους πολέμους: Αλληλεγγύη, ανθρωπισμός, πολιτισμός, δημοκρατία, δικαιοσύνη, προστασία της ανθρώπινης ζωής και του πλανήτη, ειρήνη.
Η Πρωτοβουλία για την Ειρήνη ευχαριστεί την ΑΥΓΗ για τη δημοσίευση των κειμένων των ομιλητών, που θα γίνει στα φύλλα αυτής και της επόμενης εβδομάδας.
Ένα ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα ειρήνης είναι αναγκαίο
Φωτεινή Σιάνου, ακτιβίστρια για την Ειρήνη, Μη Βία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα των Γυναικών
Μάθαμε μέσα σ’ αυτές τις μέρες του πολέμου πού είναι το Χάρκοβο, το Κίεβο, η Λβιβ. Πώς είναι να βλέπεις τα τραίνα να περνούν και να μη σταματούν. Να σταματούν και να φοβάσαι να μπεις γιατί η ατμόσφαιρα είναι ασφυκτική, ο συνωστισμός τεράστιος, τα μωρά και τα παιδιά να κλαίνε και οι ανήμποροι να τρέμουν αυτά που τους περιμένουν. Μάθαμε πόσα χιλιόμετρα ταξίδι είναι από το Χάρκοβο μέχρι τα χωριά στα σύνορα της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας. Πόσα χιλιόμετρα πόνος και αγωνία. Είδαμε ομαδικούς τάφους και πτώματα στους δρόμους και πράγματα που δεν θέλαμε να δούμε στη ζωή μας και στη ζωή των παιδιών μας.
Είδαμε την επιστροφή στους παραδοσιακούς ρόλους, τον άντρα πολεμιστή και προστάτη. Την γυναίκα ευάλωτη, που έχει ανάγκη προστασίας. Είδαμε να αναδύονται παραδοσιακές αρρενωπότητες και θηλυκότητες στη γεωπολιτική σκακιέρα. Προσφυγιά. Βιασμοί, τα σώματα των γυναικών πεδία των μαχών. Διακίνηση και εμπορία γυναικών και παιδιών, ο πόλεμος μέσα στον πόλεμο.
Η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς στον “Πόλεμο των γυναικών” γράφει πως είναι διαφορετικά τα χρώματα των γυναικών, τα συναισθήματα των γυναικών, διαφορετικές οι μυρωδιές των γυναικών. Δεν υπάρχουν ήρωες και μεγάλα κατορθώματα.
Ο ρωσικός στρατός πρέπει να αποχωρήσει άμεσα. Να σταματήσει ο πόλεμος. Να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις να εργαστεί η διπλωματία, ο διάλογος, να μάθουμε να επιλύουμε με ειρηνικό τρόπο τα προβλήματά μας και τις συγκρούσεις μας. Ο πόλεμος δεν έχει ποτέ νικητή, μόνο καταστροφή. Να εφαρμοστεί το Ψήφισμα 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ «γυναίκες, ειρήνη, ασφάλεια», για τη συμμετοχή των γυναικών στις διαπραγματεύσεις και τις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Επιπτώσεις στον πλανήτη από τον πόλεμο στην Ουκρανία: η δημοκρατία, η παιδεία, η υγεία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των γυναικών, το κοινωνικό κράτος, το κράτος δικαίου.
Ο μιλιταρισμός δεν εγγυάται την ειρήνη. Ο μιλιταρισμός προετοιμάζει νέους πολέμους, αγνοώντας τα οικουμενικά προβλήματα της ανθρωπότητας: το προσφυγικό, την κλιματική κρίση, την υγειονομική κρίση, τις επιδημίες, τις πανδημίες, την ακραία φτώχεια και την πείνα.
Ένα ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα, ένα κίνημα ειρήνης, είναι αναγκαίο και πάλι, που θα δώσει τη μάχη για έναν κόσμο ειρηνικό, αλληλέγγυο και δίκαιο. Αυτός ο κόσμος είναι εφικτός και είμαστε όλοι/όλες συν-δημιουργοί του.
Ένας ειρηνικός κόσμος είναι εφικτός
Βασίλης Βασιλικός, συγγραφέας, βουλευτής Επικρατείας ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Τον Γιάννη Ρίτσο, που γεννήθηκε το 1909, και τον Λέοντα Τολστόι, που γεννήθηκε το 1828, τους χωρίζουν αρκετές δεκαετίες. Όταν ο Ρίτσος γίνεται ενός έτους, πεθαίνει ο Τολστόι!
Τους ενώνουν όμως η γραφή, η αγωνία της ειρήνης και ο τρόμος του πολέμου. Κι όπως αυτοί οι δύο για να μιλήσουν για ειρήνη αναφέρονται στον πόλεμο και αντίστροφα, το τραγικό είναι πως κι εμείς 110 χρόνια μετά τη γέννηση του Ρίτσου και τον θάνατο του Τολστόι δεν έχουμε κουνήσει ρούπι, και με τη σειρά μας, για να μιλήσουμε για την ειρήνη μιλάμε για τον νέο -αυτή τη φορά -πόλεμο, και το χειρότερο ζούμε τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα παιδιά τη Ευρώπης ξαναντύνονται στρατιώτες, ο φόβος της καταστροφής μας διαπερνά, μέχρι και που τα σπίτια μας φτάνουν να γκρεμίζονται από τον φόβο της τηλεόρασης πριν πέσουν βόμβες για να τα αποτελειώσουν!
Και μοιάζει να ’φτασε η ώρα μας ξανά, η ώρα της Ευρώπης για να θάψουμε πάλι νεκρούς, ανεπάντεχα πρόωρα και άδικα χαμένους, νέα παιδιά μα και αμάχους και γυναικόπαιδα που δεν πρόλαβαν ακόμα και δεν θα προλάβουν να αγαπηθούν και να αγαπήσουν...
Κι αγναντεύουμε ξανά εκείνο το ποτάμι της προσφυγιάς που με έναν μπόγο στην πλάτη γεμάτο απόγνωση παίρνει το μονοπάτι του ξεριζωμού, από κει που το άφησαν οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας στη Μικρασία κι ύστερα για τελευταία φορά στη καμένη χώρα απ’ τη γερμανική κατοχή και τον αδελφοσπαραγμό μας.
Τι κι αν ο εχτρός άλλαξε κι αλλάζει πρόσωπο, χρώμα, σημαία, στρατόπεδο και ιδεολογία ακόμα, κι ας μοιάζει τούτος ο πόλεμος να μην την έχει;
Αμείλικτα ίδιοι με τους προγόνους μας, ούτε μέτρο δρόμο μοιάζει να ’χουμε διαβεί, ούτε κουκούτσι μυαλό να (μην) έχουμε βάλει.
Και πως -μετά απ’ όλα αυτά-, μετά τους δύο παγκόσμιους πολέμους και τη θηριωδία του ναζισμού, φτάσαμε να πάψουμε να μιλάμε για ειρήνη και μιλάμε ξανά για πόλεμο ή, και χειρότερα, για το ενδεχόμενο-απειλή της συντέλειας μιας πυρηνικής καταστροφής; Ή μήπως τις εικόνες από τη ρωσική σφαγή που αποκαλύφθηκε στην πόλη Μπούτσα, μια νέα Γκερνίκα χωρίς Πικάσο!
Όμως εγώ δεν έχω δρόμο να σας δείξω άλλο κι άλλος δρόμος φοβάμαι δεν υπάρχει... Το μονοπάτι του Λαμπράκη (που τραγικά τη μέρα της δολοφονίας του κατήγγειλε κι εκείνος βάσεις και πυρηνικά υποβρύχια Πολάρις!) βλέπω ξανά και κείνη την ηρωική πορεία από τον τύμβο του Μαραθώνα και (γι’ αυτό) ξέρω καλά πως με κείνου τη θυσία έχουμε πια τουλάχιστον έναν δρόμο στρωμένο κι έτοιμο να διαβούμε φωνάζοντας, ξαναφωνάζοντας κι απλώνοντας το ίδιο πανό που φώναξε και κείνος, που γράφει την ίδια λέξη, τη μόνη λέξη που ταιριάζει στους ελεύθερους ανθρώπους: ΕΙΡΗΝΗ!
Το αίτημα για ειρήνη δεν σημαίνει ουδετερότητα
Χριστίνα Κουλούρη, πρύτανις Παντείου Πανεπιστημίου
Επισκέφθηκα τη Μαριούπολη πριν κάποιες δεκαετίες, αμέσως μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, εκπροσωπώντας τότε το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε μια αποστολή από τα ελληνικά πανεπιστήμια, με σκοπό να συσφίξουμε τις σχέσεις με τις εκεί ελληνικές κοινότητες και να διερευνήσουμε τις δυνατότητες συνεργασιών με τα ουκρανικά πανεπιστήμια. Εκεί συναντήσαμε έναν κόσμο που με αξιοπρέπεια προσπαθούσε να διαχειριστεί τη δραματική ιστορική αλλαγή - κάποιοι την ονόμασαν, αδόκιμα κατά τη γνώμη μου, «μετάβαση». Στο Θέατρο της Μαριούπολης, που σήμερα βλέπουμε κατεστραμμένο, είχαμε παρακολουθήσει μια υπέροχη παράσταση κλασικού μπαλέτου. Εικόνες διαφορετικές, με τους ανδριάντες του Λένιν να στέκουν ακόμη στις πλατείες και τα μουσεία του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου να εξακολουθούν να υμνούν τον Κόκκινο Στρατό.
Το ρολόι δεν γυρίζει πίσω βεβαίως. Η Ουκρανία είναι ήδη μια άλλη χώρα. Η θέση της στο όριο ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα και η μακροχρόνια αδυναμία των πολιτικών της ελίτ να διαχειριστούν αυτή τη θέση δεν της επέτρεψαν να θωρακιστεί αποτελεσματικά και με διπλωματικά μέσα απέναντι σε ενδεχόμενη εξωτερική βία. Η Ρωσία, εξάλλου, έχει μετασχηματιστεί σε ένα αυταρχικό καθεστώς που βασίζεται στην προσωπολατρία του ηγέτη, τη φίμωση της διαφωνίας, στον ολιγαρχικό έλεγχο της οικονομίας. Ο διωγμός των αντιπολεμικών φωνών μέσα στη χώρα επιβεβαιώνει μια ζοφερή εικόνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Στη σύγκρουση αυτή έχουν επιστρατευθεί επιχειρήματα ταυτότητας, μνήμης και Ιστορίας. Η ρωσική πλευρά ανατρέχει σε πολλούς αιώνες πίσω για να αμφισβητήσει την ουκρανική ταυτότητα και ικανότητα αυτοδιάθεσης. Η Ουκρανία, από τη μεριά της, προσκομίζει τους λογοτέχνες της για να ισχυριστεί πως η ουκρανική εθνική ταυτότητα έχει πολλούς αιώνες ύπαρξης. Δεν έχει νόημα να μπούμε σε μια παρόμοια συζήτηση. Γνωρίζουμε ότι τα ιστορικά επιχειρήματα δεν έχουν καμία ισχύ στη διπλωματική διαπραγμάτευση, όπου αυτό που τελικά μετράει είναι η οικονομική και στρατιωτική δύναμη. Ωστόσο, η γνώση της Ιστορίας είναι για μας χρήσιμη, γιατί έτσι μόνο μπορούμε να αντιληφθούμε τα αίτια του πολέμου σε βάθος δεκαετιών και την εξέλιξη της υποβόσκουσας εχθρότητας η οποία υπερβαίνει το δίπολο Ρωσία-Ουκρανία.
Στο σημείο που βρισκόμαστε δεν μπορούμε να παραμείνουμε αδρανείς. Κάθε μέρα που περνάει αθροίζονται θύματα μεταξύ των αμάχων και πρόσφυγες. Η παράταση του πολέμου δεν θα πλήξει μόνο την Ουκρανία, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση και τη Δύση, κάτι που έχει ήδη γίνει αντιληπτό. Κρίσεις οικονομικές, υγειονομικές, ενεργειακές, διατροφικές δεν περιορίζονται γεωγραφικά. Ας απευθύνουμε λοιπόν έκκληση να σταματήσει ο πόλεμος αυτός τώρα, με την ελπίδα η φωνή μας να περάσει τα σύνορα και να αγγίξει την παγκόσμια κοινότητα. Το αίτημα για ειρήνη δεν σημαίνει ουδετερότητα. Αντίθετα, αποτελεί ξεκάθαρη πολιτική θέση.
Υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου: σύντομο σχόλιο στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία
Ιγνάτιος, μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δεν αποτελεί μονομερή πολιτική ή στρατιωτική πράξη, αλλά συμπυκνώνει θεολογικά, εκκλησιαστικά, πολιτικά και άλλα χαρακτηριστικά. Το Πατριαρχείο Μόσχας κράτησε μια, τουλάχιστον, παθητική στάση απέναντι στη ρωσική εισβολή αποφεύγοντας να την καταδικάσει. Η στάση αυτή έχει τις ρίζες της σε μια μορφή ορθόδοξου εθνοφυλετικού θρησκευτικού φονταμενταλισμού, με χαρακτήρα ξεκάθαρα ολοκληρωτικό, με την επωνυμία «ρωσικός κόσμος». Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, υπάρχει μια υπερεθνική ρωσική σφαίρα ή πολιτισμός που ονομάζεται Αγία Ρωσία, που περιλαμβάνει τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία (και μερικές φορές τη Μολδαβία και το Καζακστάν), καθώς και τους Ρώσους και τους ρωσόφωνους σε όλον τον κόσμο. Υποστηρίζει πως αυτός ο «ρωσικός κόσμος» έχει ένα κοινό πολιτικό κέντρο (Μόσχα), ένα κοινό πνευματικό κέντρο (το Κίεβο), μια κοινή γλώσσα (ρωσικά), μια κοινή Εκκλησία (Πατριαρχείο Μόσχας) και έναν κοινό πατριάρχη (Πατριάρχης Μόσχας), ο οποίος εργάζεται σε «συμφωνία» με έναν κοινό Πρόεδρο/εθνικό ηγέτη (Πούτιν) προκειμένου να κυβερνήσει τον ρωσικό αυτόν κόσμο.
Με το ξέσπασμα του πολέμου, μια ομάδα ορθόδοξων θεολόγων από όλον τον κόσμο κυκλοφόρησε μια εμπεριστατωμένη «Διακήρυξη ενάντια στη διδασκαλία του ρωσικού κόσμου», όπου καταγγέλλεται ανοιχτά η ιδεολογική εργαλειοποίηση της εκκλησιαστικής πίστης από το εκάστοτε καθεστώς για την υποστήριξη ολοκληρωτικών ιδεολογιών. Πριν λίγα χρόνια (2018), ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε ανταποκριθεί θετικά στο αίτημα των ίδιων των Ουκρανών παραχωρώντας αυτοκεφαλία στην Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία προκειμένου να μπει ένα οριστικό τέλος στην εκκλησιαστική ομηρεία και τραγωδία που οι πληθυσμοί αυτοί βίωναν για δεκαετίες λόγω της προσπάθειας του Πατριαρχείου Μόσχας να αποσπάσει πιστούς από την Ουκρανική Εκκλησία.
Ο πόλεμος, με τις μεγάλες προσφυγικές ροές που προκαλεί, έφερε στην επιφάνεια και το μεγάλο αυτό ποιμαντικό πρόβλημα, καθώς, χωρίς την παραχώρηση της αυτοκεφαλίας, αυτή τη στιγμή τα εκατομμύρια προσφύγων δεν θα μπορούσαν να έχουν κοινωνία με τους ορθοδόξους αδελφούς τους. Τόσο ο Οικουμενικός Πατριάρχης όσο και ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος κ. Ιερώνυμος καταδίκασαν απερίφραστα τη ρωσική εισβολή, καλώντας τον πνευματικό ηγέτη της Ρωσικής Εκκλησίας Πατριάρχη Κύριλλο να αναλάβει δράση για την κατάπαυση του πυρός. Η καταδίκη κάθε είδους εχθροπραξιών αποτελεί, άλλωστε, διαχρονική θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως αυτή εκφράστηκε με κάθε ενάργεια στην Αγία και Μεγάλη σύνοδο της Κρήτης (2016), όπου οι περισσότερες ορθόδοξες Εκκλησίες πήραν σαφή θέση καταδικάζοντας κάθε μορφή πολέμου ως απόρροια της ανθρώπινης αμαρτίας και του κακού που υπάρχει στον κόσμο.
Απάντηση στον πόλεμο, η αλληλεγγύη και η ειρήνη
Απόστολος Καλογιάννης, δήμαρχος Λαρισαίων, μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΕ
Χαιρετίζω με θέρμη την πρωτοβουλία που έχει αναληφθεί για την ειρήνη, γιατί ο αγώνας αυτός πρέπει να είναι το πρώτιστο και μέγιστο καθήκον μας. Όπως γνωρίζετε, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως έκφραση των τοπικών κοινωνιών και ως ο εγγύτερος θεσμός διοίκησης κοντά στους πολίτες, διαχρονικά τασσόταν με πρωτοβουλίες και δράσεις υπέρ της ειρηνικής συμβίωσης των λαών.
Σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά τη λήξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και είκοσι τρία χρόνια από την επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη ξανά με πολεμικές συγκρούσεις στα εδάφη της, χωρίς βεβαίως να ξεχνάμε τις εστίες έντασης και πολέμων σε διάφορες περιοχές του πλανήτη.
Είναι απολύτως καταδικαστέα η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι φρικαλεότητες με τις δολοφονίες αμάχων που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Την ίδια ώρα, αυτή καθ’ αυτή η σύγκρουση στα εδάφη της Ουκρανίας προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία και φόβο για πιθανή διάχυση του πολέμου, πολλώ δε μάλλον όταν ακούγονται απειλές για χρήση πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο ανταγωνισμού για εξοπλιστικά προγράμματα. Το φάντασμα του Ψυχρού Πολέμου επιστρέφει στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο και πακτωλοί χρημάτων από κράτη και κυβερνήσεις θα διατεθούν και πάλι για στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Χρήματα που θα περικοπούν από το κοινωνικό κράτος, την Παιδεία, την Υγεία, τον πολιτισμό, τη στήριξη των πιο αδύναμων.
Παρακολουθούμε επίσης, χρόνια τώρα, αναθεωρητικές πολιτικές και πολέμους (Γιουγκοσλαβία, Αραβική Άνοιξη) και μας ανησυχεί το γεγονός ότι η χώρα μας, με την απόφαση της κυβέρνησης να στείλει στρατιωτικό υλικό, χαρακτηρίζεται σήμερα «μη φιλική» για τη Ρωσία, ανατρέποντας ένα δόγμα ετών που είχε ως στοιχείο της η εξωτερική πολιτική.
Την ίδια ώρα, βιώνουμε και τις τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Το πρόβλημα της ακρίβειας που χτυπούσε τη χώρα μας πριν το πόλεμο, επιδεινώνεται φτάνοντας στο σημείο να μιλάμε σήμερα, στον 21ο αιώνα, για την πιθανότητα επισιτιστικής κρίσης.
Ως αυτοδιοικητικός, και σε σχέση με τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, οφείλω να σας περιγράψω την έκδηλη αγωνία των δημάρχων και των αυτοδιοικητικών της χώρας, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, για τη δυνατότητα να συνεχίζουν να λειτουργούν ομαλά και χωρίς προβλήματα.
Σ’ αυτό το περιβάλλον μία μπορεί να είναι η απάντηση σε όλα αυτά τα μεγάλα ερωτήματα και στην ανασφάλεια που μας κυριεύει με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία: η αλληλεγγύη των πολιτών και η μαζική τους κινητοποίηση για την ειρήνη.
Να προτάξουμε τις πανανθρώπινες αξίες και τη μέγιστη υπόθεση της ειρήνης. Το οφείλουμε στους εαυτούς μας και στα παιδιά μας.
Ο Πούτιν κακουργεί. Η Δύση;
Αντώνης Ρουπακιώτης, πρώην υπουργός Δικαιοσύνης, πρώην πρόεδρος ΔΣΑ
Ι. Ο Πούτιν με τη στρατιωτική εισβολή του στην Ουκρανία προελαύνει και κακουργεί, με ανθρωποθυσίες και ανυπολόγιστες καταστροφές, σε όλους τους τομείς οργάνωσης του κράτους, λειτουργίας της κοινωνίας, καθώς και στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον.
Είναι απόλυτη η αποδοκιμασία μας στην κατακτητική αυτή επέλαση της Ρωσίας. Ωστόσο, χωρίς συμψηφισμούς ή αναζήτηση ισορροπιών, και η ευθύνη των χωρών της Δύσης είναι δεδομένη, επειδή δεν επιδίωξε, αξιόπιστα μέσω διαλόγου με τη Ρωσία, την αποτροπή της πολεμικής εισβολής στην Ουκρανία, αλλά ούτε οι παρεμβάσεις της ήταν αυτές που θα ανέκοπταν ή θα ανακόψουν τις πολεμικές επιχειρήσεις.
Ως προς αυτό αρκεί μόνο η αναφορά στη θαρραλέα -γιατί όχι ιστορική;- ομιλία του Μπέρνι Σάντερς στη Γερουσία στην κατάθεση μαρτυρίας του σημερινού διευθυντή της CIA, τις αφηγήσεις του κορυφαίου διπλωμάτη των ΗΠΑ Κέναν.
ΙΙ. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκατέλειψε τη θεμελιώδη στρατηγική αντίληψη παλαιότερων Ευρωπαίων ηγετών (Ντε Γκολ, Μπρανζ, Κολ, Μιτεράν) που θεωρούσαν ότι η Ρωσία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ειρηνικής συνύπαρξης, και, αντίθετα, σέρνεται στο άρμα της Αμερικής στην υπεράσπιση των γεωστρατηγικών και οικονομικών επιδιώξεών της (πώληση πολεμικού εξοπλισμού, υγροποιημένου αερίου κ.ά.) όσο και χωρών της ίδιας της Ε.Ε.
Ετσι, παρά τις αλλεπάλληλες δηλώσεις και διαπραγματεύσεις μεταξύ των ηγετών της Ε.Ε., αλλά και της Ρωσίας και της Ουκρανίας, δεν έχει πείσει αυτή ότι επιδιώκει την ειρήνευση, αλλά, αντίθετα, φαίνεται να μοχλεύει μαζί με τις ΗΠΑ τη συνέχιση των πολεμικών συρράξεων. Για πόσο ακόμη;
Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του υπευθύνου εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. Ζ. Μπορέλ ότι «αυτός ο πόλεμος θα κερδηθεί στο πεδίο της μάχης». Στην πολιτική αυτή πρωτοστατεί και η ελληνική κυβέρνηση με τη νέα πολιτική που διαμόρφωσε απέναντι στις ΗΠΑ.
ΙΙΙ. Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε., για να αποστρέψουν μάλιστα την προσοχή του κόσμου από την υποχρέωσή τους να αναπτύξουν αποφασιστικά την πολιτική που γνωρίζουν ώστε να σταματήσει ο πόλεμος, επενδύουν πεπλανημένα στην απειλή της δήθεν παραπομπής του Πούτιν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ή της εν γένει τιμωρίας του, ενώ γνωρίζουν ότι αυτή δεν είναι εφικτή τόσο για νομικούς όσο και για πραγματικούς λόγους.
Ανεξάρτητα από την αδυναμία αυτή, αυτό που επιβάλλεται, ωστόσο, είναι να σταματήσει ο πόλεμος τώρα. Εκεί μετριέται και η ευθύνη της Δύσης, που δεν δείχνει ότι επιδιώκει ειλικρινή διάλογο με τη Ρωσία, η οποία φέρει, βέβαια, ακέραιη την ευθύνη της πολεμικής σύρραξης.
IV. Ωστόσο, στη σκληρή αντιπαλότητα που έχει αναπτυχθεί μεταξύ Δύσης και Ρωσίας τον λόγο έχουν οι λαοί, να κινητοποιηθούν και να απαιτήσουν να σταματήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, αλλά και για να υπάρξει χρονική περίοδος ειρήνης, μια και βρισκόμαστε σε περίοδο γεωστρατηγικών αναταραχών. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει άμεση ανάγκη ανάπτυξης ενός κινήματος ειρήνης, πλατύτατου, πέραν κομμάτων, κινήματος όχι εν γένει «πασιφιστικού», αλλά διεκδικητικού, παρεμβατικού και αγωνιστικού. Δύσκολος ο αγώνας, αλλά αναγκαίος.
Υψιστης σημασίας η "λευκή μπλούζα"
Αγης Τερζίδης, γ.γ. του Δ.Σ. των Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας
Έχοντας βρεθεί σε διάφορα σημεία του πλανήτη κατά τη διάρκεια εμπόλεμων συρράξεων, θα ήθελα να διατυπώσω κάποιες σκέψεις σχετικά με την πρόσφατη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Είναι σίγουρο ότι η ψυχολογική κατάσταση των προσφύγων είναι πάντα η ίδια. Οι ίδιοι απελπισμένοι άνθρωποι, με ένα ερωτηματικό στο βλέμμα και με την ανασφάλεια να κυριαρχεί στο μυαλό των παιδιών.
Δεν έχω βρει καλύτερο ορισμό από αυτόν του «οργισμένου φόβου» για να περιγράψω αυτό που νιώθουν τα παιδιά πρόσφυγες. Γνωρίζουμε ότι θα υπάρξουν επιπτώσεις στην ανάπτυξη των «παιδιών του πολέμου», οι οποίες θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις έγκαιρες και στοχευμένες παρεμβάσεις στις χώρες υποδοχής.
Αυτό που συμβαίνει τώρα στις χώρες της Ευρώπης είναι αυτό που θα έπρεπε να γίνεται πάντα σε αντίστοιχες καταστάσεις. Ασφαλές και χωρίς πολλές διατυπώσεις «πέρασμα», πλήρης πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας και περίθαλψης των χωρών υποδοχής, καθώς και άμεση ένταξη των παιδιών στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων.
Με αυτόν τον τρόπο προλαμβάνεται το trafficking και μειώνεται η πιθανότητα μη αναστρέψιμων βλαβών στην αναπτυξιακή υγεία των παιδιών.
Υψίστης σημασίας παραμένει η θετική επίδραση της «λευκής μπλούζας» ακόμη και στους ανθρώπους χωρίς ιατρικά προβλήματα, ακόμη και στους ανθρώπους που φεύγουν άμεσα για τον τελικό τους προορισμό.
Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας βρισκόμαστε στα σύνορα Ρουμανίας-Ουκρανίας από τις πρώτες ημέρες του πολέμου με κινητή ιατρική μονάδα και με συνεχή παρουσία ιατρονοσηλευτικού προσωπικού.
Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς αυτό που διαπιστώνουμε εδώ και χρόνια σε πολλά μέρη του κόσμου: η ανυπαρξία ανθρωπιστικών διαδρόμων, η παρεμπόδιση των ιατρικών ανθρωπιστικών οργανώσεων να αναπτύξουν δράση καθώς και ο αποκλεισμός των ανθρώπων από το σύστημα Υγείας και περίθαλψης είναι ο κανόνας και αποτελεί άλλο ένα όπλο στα χέρια των στρατών. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι να έχουμε αμάχους με χρόνια νοσήματα χωρίς κατάλληλη θεραπεία, παιδιά που δεν θεραπεύονται αποτελεσματικά, γυναίκες που γεννούν χωρίς την παρουσία εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού.
Είχαμε την ευκαιρία να αποτυπώσουμε την κατάσταση σε διάφορες πόλεις της Ουκρανίας κι εκείνο που διαπιστώνουμε για ακόμη μία φορά είναι δυστυχώς το αναμενόμενο: κατεστραμμένες υποδομές, νοσοκομεία με σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό, εξοπλισμό και αναλώσιμα και υγειονομικούς στα όρια της αντοχής τους. Είναι ξεκάθαρο ότι το σύστημα Υγείας και περίθαλψης στην Ουκρανία δεν θα είναι όπως πριν την εισβολή και θα πάρει καιρό να οργανωθεί και να είναι πλήρως λειτουργικό. Οι Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας σκοπεύουμε να είμαστε εκεί, να οργανώσουμε και να λειτουργήσουμε μια μονάδα Υγείας, την οποία στη συνέχεια θα παραδώσουμε στο ουκρανικό κράτος ακολουθώντας και εφαρμόζοντας πιστά τους κανόνες της ανθρωπιστικής δράσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ειρηνοποιός δύναμη
Παναγιώτης Κ. Ιωακειμίδης, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην πρεσβευτής-σύμβουλος ΥΠΕΞ, μέλος συμβουλευτικής επιτροπής ΕΛΙΑΜΕΠ
Οι θηριωδίες (προφανή εγκλήματα πολέμου) που διαπράχθηκαν στην πόλη Μπούτσα - αδιανόητες για την Ευρώπη του 2022-, πέρα από τη βαθιά απέχθεια που προκαλούν, απαιτούν την απονομή δικαιοσύνης αλλά και την έμπρακτη καταδίκη τους με την επιβολή, λ.χ., νέων κυρώσεων. Απαιτούν όμως ως κορυφαία προτεραιότητα και την εντατικοποίηση της έρπουσας διπλωματικής διαδικασίας για τον τερματισμό του πολέμου και ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος της Ουκρανίας με κύριο στόχο τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας/ακεραιότητάς της ως ελεύθερης δημοκρατικής χώρας και την πλήρη ήττα του στρατηγικού σχεδίου του Προέδρου Πούτιν (συνολική κατάληψη Ουκρανίας). Σχέδιο που ούτως ή άλλως αποτυγχάνει μπροστά στη σθεναρή αντίσταση της Ουκρανίας και στη θλιβερή κατάσταση των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων. Έτσι αυτή τη στιγμή οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εστιάζονται κυρίως στην περιοχή Ντονμπάς και στις νότιες περιοχές (Αζόφ) προκειμένου να ενοποιηθεί εδαφικά η περιοχή με την Κριμαία για να προσαρτηθεί τελικά στη Ρωσία. Διαμελισμός της Ουκρανίας.
Παράλληλα όμως, ο Πρόεδρος Πούτιν συμπράττει, αν και διατηρεί σε χαμηλή πτήση τη διπλωματική διαδικασία διαπραγμάτευσης για να την εντατικοποιήσει όταν κρίνει ότι είναι σε πλεονεκτική θέση ισχύος για να προωθήσει τους στόχους του.
Και στη διπλωματική διαδικασία η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο λειτουργώντας και ως η ειρηνοποιός δύναμη, κάτι που είναι σε αρμονία με την πρωταρχική αποστολή της, χωρίς παρά ταύτα να χαλαρώνει στο στάδιο αυτό την πολιτική απόκρουσης της ρωσικής επιθετικότητας (προσέγγιση δύο γραμμών-two track). Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλει εάν διακηρύξει ότι:
α. Δεσμεύεται να εντάξει την Ουκρανία ως πλήρες μέλος της στο μέλλον με καθεστώς ουδετερότητας (ανάλογο ή παρεμφερές με αυτό της Αυστρίας).
β. Το θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε. μπορεί να λειτουργήσει ως «παράμετρος εγγύησης» της ανεξαρτησίας και καθεστώτος ουδετερότητας της Ουκρανίας.
γ. Η επιλογή του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας όχι εναντίον της Ρωσίας, αλλά με τη Ρωσία παραμένει ως έσχατος στόχος, με την αυτονόητη θεμελιακή προϋπόθεση ότι η Ρωσία θα συμπράξει εγκαταλείποντας την επιθετικότητά της και αποδεχόμενη κανόνες και αρχές του Διεθνούς Δικαίου, του ΟΑΣΕ κ.λπ. (αν και αυτό είναι μάλλον ανέφικτο με την παρουσία του Πούτιν στην εξουσία, έχει σημασία η επαναδιατύπωσή του τώρα - η Ρωσία ως κανονική χώρα είναι μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας).
δ. Η διάρκεια των κυρώσεων είναι συνάρτηση της συμπεριφοράς και πολιτικής της Ρωσίας. Δεν σκοπεύουν στην απομόνωση της Ρωσίας εις το διηνεκές.
Η Ένωση αντέδρασε μέχρι τώρα γρήγορα, συνεκτικά και αποτελεσματικά για τη στήριξη της Ουκρανίας και την καταδίκη (κυρώσεις) της ρωσικής επιθετικότητας. Καθήκον είναι η συμβολή της (και) στην αναζήτηση της ειρήνης με δικαιοσύνη (τα εγκλήματα πολέμου, λ.χ., θα πρέπει να τιμωρηθούν).
Αιώνια ειρήνη
Πάνος Χαραλάμπους, εικαστικός, πρώην πρύτανης ΑΣΚΤ
Δεν αγαπάμε την ανθρωπότητα, τα θύματα του πολέμου περισσότερο απ’ τους άλλους… Όμως δεν είμαστε ταγμένοι συνήγοροι των κρατισμών και του φυλετικού μίσους! Δεν ταυτιζόμαστε ομολογιακά με την ημι-σφαίρια δυτική ηγεμονία… Δεν χαιρόμαστε με την εθνικιστική ψώρα της καρδιάς και τα δηλητήρια του αίματος που κάνουν τους λαούς της Ευρώπης να ορθώνουν τείχη ελέγχου του χρώματος και των ιδεών!
Οταν τα θέατρα, τα μουσεία, οι σχολές Καλών Τεχνών, τα στάδια πυρπολούνται, όταν τα ουρλιαχτά τρόμου, πόνου, απελπισίας, θανάτου πνίγουν τις λέξεις, όταν ο λόγος εξαντλείται, δεν έχει καμία απολύτως σημασία με ποια πλευρά της Ιστορίας πορευόμαστε. Η Ιστορία δεν είναι νόμισμα δύο πλευρών, είναι πολύπλευρη. Η δε σύγχρονη βαρβαρότητα του «Διαφωτισμού» και της νεωτερικότητας υπερβαίνει την πρωτόγονη ωμότητα!
Το υλικό της τέχνης είναι ο απανθρωπισμός!
Η έναρξη του πολέμου συμπίπτει με το τέλος της ομορφιάς και είναι τραγικό να τονίζεται από τους Ελληνοευρωπαίους με αυτοϊκανοποίηση το γεγονός ότι… επιτέλους αφυπνίστηκαν ξεπερνώντας τις παλιές ιδεοληψίες περί αφοπλισμού και ειρηνικής συνύπαρξης και να δηλώνουν… ετοιμοπόλεμοι!
Να σταματήσει ο πόλεμος τώρα!
Ειδάλλως, το αίτημα της διαρκούς ειρήνης, της αιώνιας ειρήνης, θα εξακολουθεί να βρίσκεται μόνο ως σατυρική αναφορά στην ταμπέλα του «μακρινού ολλανδικού πανδοχείου» με σταυρούς νεκροταφείου ζωγραφισμένους πάνω της (Εμάνουελ Καντ).
Αναγκαία μια νέα, δίκαιη στρατηγική επισιτιστικής ασφάλειας
Σπύρος Κίντζιος, πρύτανης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Σχολής Εφαρμοσμένης Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας
Η κρίση επισιτιστικής επισφάλειας δεν είναι απλώς το αναμενόμενο αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας αστοχιών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα αγαθών και ενέργειας λόγω της κρίσης της πανδημίας του κορωνοϊού, της αδυναμίας ανταπόκρισης της παγκόσμιας οικονομίας στις απαιτήσεις της επιστροφής στην όποια «κανονικότητα» και ασφαλώς του πολέμου στην Ουκρανία, βάζοντας προσωρινό φραγμό στη ροή ορισμένων βασικών τροφών και ζωοτροφών στις οποίες τόσο η Ελλάδα όσο και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ελλειμματικές. Αυτό αποδεικνύεται και από τη ραγδαία αύξηση των τιμών των τροφίμων σε χώρες πολύ μακριά από το μέτωπο του πολέμου και με αξιοσημείωτη αγροτική παραγωγή, όπως είναι η Βραζιλία και η Ινδία. Περισσότερο όμως από όλους υποφέρει ο εμπόλεμος λαός, με την αγροτική του παραγωγή καταρρακωμένη και το επισιτιστικό του μέλλον άδηλο.
Υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό γι’ αυτή την κατάσταση είναι η διαφοροποίηση και η αλληλεξάρτηση της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής και εμπορίας γεωργικών προϊόντων. Ένα τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί η προώθηση της Πράσινης Συμφωνίας στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η συγκεκριμένη πολιτική προβλέπει τη δραστική μείωση (σε ποσοστά 30%-50%) των εισροών της αγροτική παραγωγής, όπως φυτοπροστατευτικών ουσιών και λιπασμάτων, μέχρι το 2030. Η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα επιφέρει τη δραματική πτώση της ποσότητας των παραγόμενων τροφίμων στην Ευρώπη.
Το καλύτερο όμως παράδειγμα αποτελεί η ίδια η χώρα μας, η οποία είχε επιτύχει την πλήρη σιτάρκεια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, για να την απωλέσει κατά τη δεκαετία του 1980 με τη στροφή σε περισσότερο κερδοφόρες καλλιέργειες. Είναι λοιπόν σαφής η αναγκαιότητα στρατηγικού αναπροσανατολισμού των καλλιεργειών προς την κατεύθυνση του κοινωνικού οφέλους και των κοινωνικών αναγκών.
Η συνθήκη αυτή οφείλει να έχει τόσο εθνικό όσο και διεθνή χαρακτήρα, με τη δημιουργία ενός μηχανισμού δημιουργίας αποθεμάτων και χρήση τους παρεμβατικά στην αγορά έτσι ώστε οι τιμές να συγκρατηθούν σε επίπεδα συμβατά με το εισόδημα των καταναλωτών. Την υλοποίηση αυτής της νέας, δίκαιης στρατηγικής θα πρέπει να συνοδεύσουν μέτρα ενίσχυσης των τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού, οι οποίες θα μπορέσουν τα τροφοδοτήσουν τον πληθυσμό με τα βασικά είδη εστίασης σε εθνικό επίπεδο. Θα πρέπει, τέλος, να θεσμοθετηθεί η πλήρης διαφάνεια όσον αφορά το ύψος της παραγωγής, των αποθεμάτων και των τιμών των αγροτικών προϊόντων.
Η πολιτική αυτή οφείλει να έχει διεθνή χαρακτήρα, καθώς η παγκόσμια αλληλεγγύη υπερβαίνει τα όρια των εθνικών προτεραιοτήτων. Ας είμαστε λοιπόν έτοιμοι να συνδράμουμε στην ανασυγκρότηση της αγροτικής παραγωγής του δοκιμαζόμενου λαού της Ουκρανίας με όλες μας τις δυνάμεις.
