Στις προβλήτες του Περάματος τα μεγέθη είναι επιβλητικά παντού. Είτε κοιτάζοντας τα μεγάλα κουτιά με φορτία που παίρνουν και αφήνουν τα πλοία είτε τις πελώριες δαγκάνες που τα τοποθετούν, φτιάχνοντας σχηματισμούς που θυμίζουν τον κύβο του Ρούμπικ χάρη στα χρώματά τους.
Οποιοδήποτε μηχάνημα κινείται στον χώρο κάνει τον άνθρωπο να δείχνει ελάχιστος και άμεσα ευάλωτος. Αλλά και περιορισμένος. Γυρίζοντας την πλάτη τους στη θάλασσα, οι λιμενεργάτες δεν βλέπουν παρά έναν ακόμη βιομηχανικό χώρο, όπου δεσπόζουν οι μεγάλες λευκές δεξαμενές. Είναι τα καζάνια με πετρέλαιο που βρίσκονται στους πρόποδες του φτωχικού πειραϊκού προαστίου και στοιχειώνουν την όψη του απ' τη δεκαετία του 1930.
Παρά την επιβλητική τους παρουσία, οι μεγαλόσωμες εγκαταστάσεις είναι καθ’ όλα ανήμπορες να μεταδώσουν την ελάχιστη θετική διάθεση στους ανθρώπους που κινούνται γύρω και ανάμεσά τους. Είναι ψυχρές όπως τα μέταλλά τους. Θεατές της ιστορίας που καταγράφεται, ατάραχες ακόμη κι όταν αυτή είναι η πλέον οδυνηρή. Όπως εκείνη τη Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου, όταν πέρασε πάνω απ' το παγιδευμένο σώμα του Δημήτρη Δαγκλή η γερανογέφυρα στην οποία δούλευε.
Την περασμένη Τρίτη βρεθήκαμε κι εμείς απέναντι στα ίδια πελώρια μεγέθη. Μιλήσαμε με τους θηριοδαμαστές τους. Τους είδαμε να μαζεύονται για βάρδια με τις πορτοκαλί στολές τους και να δουλεύουν σ' ένα περιβάλλον του οποίου καρδιά είναι οι ίδιοι και μόνο, αλλά ελάχιστα το λογαριάζουν αυτό «οι από πάνω».
Τους είδαμε να αγωνιούν. Τους είδαμε να περνάνε από την πύλη και να κοντοστέκονται. Δεξιά της εισόδου υπάρχει πλέον τυπωμένη η φωτογραφία του Δημήτρη εν ώρα δουλειάς και πάνω της, σ' ένα σημείο που δεν τον κρύβει, αλλά είναι κοντά του, ένα μπουκέτο λουλούδια.
Αλλεπάλληλα σοκ
Όταν συνέβη το δυστύχημα όλοι πάγωσαν, πρώτα και κύρια οι συνάδελφοι του Δημήτρη Δαγκλή, που έρχονταν καθημερινά σε επαφή μαζί του. «Μιλάμε για ένα καταπληκτικό παιδί, χωρίς υπερβολή» λένε στην ΑΥΓΗ αναφερόμενοι σε αυτόν πάντα με το μικρό του. Η δεύτερη, σοκαριστική, σκέψη ήταν ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα τους. Δουλεύουν στον ίδιο χώρο, κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Φαντάζονται διαρκώς τον εαυτό τους στη θέση του.
Το επόμενο τεράστιο σοκ ήταν ο τρόπος που το αντιμετώπισε η εταιρεία (DPort Services) που διαχειρίζεται το προσωπικό για λογαριασμό της COSCO.
«Τουλάχιστον επί ένα εικοσάλεπτο το λιμάνι συνέχιζε να δουλεύει κανονικά, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Στα 150 μέτρα από τη γερανογέφυρα όπου έγινε το θανατηφόρο περιστατικό δούλευαν άλλες γέφυρες, οι νταλίκες αναγκαστικά έπρεπε να περάσουν δίπλα από αυτή τη γέφυρα για να μπουν στους διαδρόμους, τα μηχανήματα συνέχιζαν κανονικά.
Δεν βγήκε δηλαδή ένας γενικός επόπτης να πει ‘έχουμε θάνατο συναδέλφου, σταματάνε όλα τώρα, βγείτε έξω από το λιμάνι. Στοπ’. Το λιμάνι δούλευε και άρχιζαν να βγαίνουν έξω από μόνοι τους οι συνάδελφοι. Στόμα με στόμα. Οι οδηγοί έπαθαν σοκ, παράτησαν τις νταλίκες. Οι άλλοι στα μηχανήματα περίμεναν μισή ώρα, δεν έβλεπαν νταλίκες να έρχονται και κατάλαβαν ότι κάτι έχει συμβεί» περιγράφει ο Βασίλης Μανωλάκος, οδηγός νταλίκας στον Σταθμό Εμπορευματοκιβωτίων (Σ.ΕΜΠΟ., ο οποίος βρίσκεται υπό την ευθύνη της ΣΕΠ Α.Ε., θυγατρικής της COSCO).
Σοκ, το ένα πίσω από το άλλο: Η πρώτη ανακοίνωση της DPort ανέφερε ότι ο Δημήτρης βρισκόταν «για άγνωστο λόγο» πλησίον της συγκεκριμένης γερανογέφυρας. Άφησαν δηλαδή να εννοηθεί ότι ήταν εκτός ωραρίου και απλά γύρισε πίσω για να πάρει κάτι. «Πώς είναι δυνατόν να λες ότι ‘για άγνωστο λόγο’ βρέθηκε εκεί ένας εργαζόμενος που είναι στη βάρδιά του -δούλευε 3 το μεσημέρι με 11 το βράδυ και το δυστύχημα έγινε 5.15 με 5.20;» αναρωτιέται ο Β. Μανωλάκος. Εξηγεί ότι, για να μπεις στο λιμάνι, «χτυπάς» ατομική κάρτα και ανοίγει το τουρνικέ, δεν μπορείς να μπεις αν δεν έχεις βάρδια.
«...και σήμερα έχουμε τα εννιάμερα»
Το επόμενο σοκ ήταν ότι «το 'εργοδοτικό' σωματείο εξαφανίστηκε εντελώς». «Ήταν εκεί εκπρόσωποί του, τους λέγαμε να μιλήσουν με τις ντουντούκες στον κόσμο και δεν ήρθε κανείς. Τις επόμενες ημέρες κρύφτηκαν στα λαγούμια τους» συνεχίζει ο Β. Μανωλάκος, ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ένωσης Εργαζομένων Διακίνησης Εμπορευματοκιβωτίων στις προβλήτες του Πειραιά (ΕΝΕΔΕΠ) και πλέον αναπληρωτής γραμματέας της. Πρόκειται για το σωματείο που έκανε τον άθλο της επταήμερης απεργίας την περασμένη εβδομάδα, αλλά και την τωρινή 48ωρη (5 και 6 Νοεμβρίου). Μειδιά όταν μας δείχνει το καταχωνιασμένο γραφειάκι που η COSCO έχει παραχωρήσει στην ΕΝΕΔΕΠ.
Αντίθετα, το ευρύχωρο κοντέινερ με την ιλουστρασιόν ταμπέλα και την ελληνική σημαία, στο οποίο στεγάζεται το άλλο συνδικάτο (ΣΕΕΔΠ), δεσπόζει στην είσοδο του Σ.ΕΜΠΟ. στο Νέο Ικόνιο. Το συγκεκριμένο συνδικάτο δημιουργήθηκε αμέσως μετά την τριήμερη απεργία του 2018 με προφανή στόχο να υποκαταστήσει στην ΕΝΕΔΕΠ στη συζήτηση με την εργοδοσία για την υπογραφή συλλογικής σύμβασης. Άφαντο όλες αυτές τις ημέρες, απλά παπαγάλιζε την αγωνία της COSCO και ορισμένων εμπορικών συλλόγων να ανοίξουν οι προβλήτες.
Με «ξεναγό» τον Β. Μανωλάκο φτάνουμε μέχρι την πύλη. Πριν την περάσει, ένας από τους λιμενεργάτες κάνει τον σταυρό του. Ξέρει ότι στην άλλη πλευρά θα δει ξανά την κίτρινη γέφυρα - γερανό με το νούμερο 10 να στέκει στη θέση της. Αν και εκτός λειτουργίας, του θυμίζει το τραγικό δυστύχημα. Την κραυγή του Δημήτρη που δεν άκουσε κανείς. Το χέρι που δεν άπλωσαν για να τον σώσουν, επειδή η εργοδοσία τους στερεί τη δυνατότητα να δουλεύουν δύο - δύο μαζί και να προσέχουν ο ένας τον άλλον. Στη φωτογραφία που έμεινε, ο Δημήτρης έχει σφιγμένα χείλη. «Σήμερα έχουμε τα εννιάμερα».
Ελλιπή μέτρα ασφαλείας
Παραβίαση των κανόνων ασφαλείας και απενεργοποίηση των "ασφαλιστικών" των μηχανημάτων καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι στο λιμάνι του Πειραιά
Η γερανογέφυρα 10, όπως όλες οι παλιές, ζυγίζει πάνω από 600 τόνους και φτάνει τα 50 μέτρα ύψος. Κινείται πάνω σε ράγες, όπως αυτές του τρένου, τα ράουλα. Εκεί υπάρχουν προφυλακτήρες για να μην μπορεί να μπει τίποτα στην πορεία της. Όπως υποστηρίζουν μέλη της ΕΝΕΔΕΠ, λόγω κακής συντήρησης, πολυκαιρίας και χρήσης, οι ράγες στη 10 είχαν ανυψωθεί, είχαν πάρει «μπόσικα», με αποτέλεσμα να «βρίσκει» ο προφυλακτήρας και είτε να σταματάει η γέφυρα είτε να «στριγγλίζει». «Αντί να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στις ράγες, έκοψαν, ενδεχομένως με οξυγονοκόλληση, ένα τμήμα του προφυλακτήρα, με αποτέλεσμα να υπάρχει χώρος από κάτω. Εκεί βρισκόταν ο Δημήτρης εν ώρα βάρδιας, αφού η γερανογέφυρα είχε τελειώσει το ένα καράβι και ετοιμαζόταν να πάει σε άλλο. Βρέθηκε μπροστά από τη ρόδα, με αποτέλεσμα να του πιάσει το πόδι χαμηλά στον αστράγαλο και να μην μπορέσει να απεγκλωβιστεί. Φρίκη».
«Τα μέτρα ασφαλείας, επειδή κάνουμε βαριά δουλειά, δεν είναι για να μην με πιάσει η μέση μου, αλλά για να μην σκοτώνομαι» λέει ο Παύλος Τσότρας, χειριστής ανυψωτικών μηχανημάτων με εμπειρία και αντιπρόεδρος της ΕΝΕΔΕΠ. Με βάση τις προδιαγραφές, τέτοιου τύπου δυστυχήματα μπορούν να αποτραπούν, τονίζει, χάρη στα λεγόμενα «ασφαλιστικά», δηλαδή τους μηχανισμούς που ακινητοποιούν τη γερανογέφυρα όταν υπάρχει κίνδυνος. Υπάρχουν δηλαδή «αισθητήρες και αυτοματισμοί στα μηχανήματα που όταν αντιληφθούν την υπέρβαση του ορίου ταχύτητας των ανέμων ή μετρήσουν παραπάνω τόνους απ' αυτούς που αντέχει η εγκατάσταση, η λειτουργία σταματά αυτόματα».
Το ίδιο «πάγωμα» μας λένε ότι συμβαίνει και στην περίπτωση που γίνεται αντιληπτό ότι η γερανογέφυρα έχει μπροστά της αντικείμενο που εμποδίζει την πορεία της ή κάποια ανθρώπινη παρουσία.
«Και με 8 και 9, και 10 μποφόρ οι γερανογέφυρες λειτουργούν, διότι έχουν απενεργοποιήσει τα ασφαλιστικά. Το ξέρουν όλοι και εντός λιμανιού, και εκτός» προσθέτουν άλλοι εργαζόμενοι και θυμούνται ένα παλιότερο περιστατικό, που θα μπορούσε να στοιχίσει ακόμη περισσότερες ζωές.
«Μια μέρα με τρομερούς ανέμους είχε έρθει ένα μεγάλο καράβι (μάνα) και είχε δέσει στην προβλήτα. Χρειάστηκαν για να σταθεί 16 κάβοι. Στο 'θηρίο' πάνω δούλευαν πέντε γέφυρες. Έβαζαν - έβγαζαν κουτιά, που σημαίνει ότι εργάζονταν εκείνη την ώρα ένας χειριστής, τουλάχιστον δύο εργάτες πάνω στα κοντέινερ, ένας κάτω στην προβλήτα, όπως ο Δημήτρης, και ένας οδηγός στην νταλίκα που περίμενε να 'ρθει το κουτί για να το πάρει. Φυσούσε όμως τόσο πολύ, που κόπηκαν οι κάβοι και το καράβι άρχισε να φεύγει προς τα μέσα. Την ώρα που η γέφυρα ήταν μες στο καράβι κι έπιανε το κουτί! Αν την τράβαγε δηλαδή, θα την γκρέμιζε σαν χαρτί, θα έπεφτε πάνω στο καράβι και θα σκότωνε όλους τους εργάτες».
Απόδειξη ότι λυσσομανούσε «ήταν ότι είχαν όλα τα ρυμουλκά της περιοχής σε επιφυλακή μες στο λιμάνι. Μόλις έσπασαν οι κάβοι, τα ρυμουλκά ειδοποιήθηκαν αμέσως κι έβαλαν κόντρα ώστε να φρενάρει και να έρθει πάλι στην προβλήτα για να ξαναδεθεί».
Οι δύο κόσμοι του λιμανιού
Στον Σ.ΕΜΠΟ. έχουν υπάρξει και στο παρελθόν ατυχήματα, ευτυχώς όχι θανατηφόρα, αλλά με τραυματίες. Άλλωστε οι περισσότεροι «είμαστε σακατεμένοι μυοσκελετικά, μέση, πόδια» λέει ο Παναγιώτης Γαβρίλης, 37 ετών, που δουλεύει ως «κουμάντο» πάνω στο καράβι όταν αυτό φορτώνει και ξεφορτώνει. Σε μία βάρδια μπορεί να φτάσει τα 2.000 κοντέινερ.
«Τα εννιά στα δέκα βαπόρια που έρχονται δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας, ειδικά τα μικρά. Σάπιες λαμαρίνες στα κενά μεταξύ των αμπαριών. Δεν έχουν γραμμές ασφαλείας, δηλαδή κάγκελα, ή τα ρέλια είναι κομμένα και σάπια, με φόβο κάποιος εργαζόμενος να γλιστρήσει και να πέσει στο αμπάρι. Έχει τύχει συνάδελφος να προχωράει και να πέσει σε τρύπα, να χτυπήσει τα πλευρά του και να κάνει ράμματα. Τα εργαλεία είναι συνήθως ασυντήρητα με αποτέλεσμα εμείς να κάνουμε τριπλό κόπο όσον αφορά το δέσιμο και το λύσιμο των κοντέινερ» εξηγεί ο Π. Γαβρίλης.
Οι εργαζόμενοι έχουν κάνει αναφορές για συγκεκριμένα πλοία, αλλά όλα συνεχίζουν να έρχονται κανονικά.
Η «πόστα» (εργατική ομάδα) στην οποία συμμετέχει ο Π. Γαβρίλης αποτελείται από τέσσερα άτομα, με αποτέλεσμα «ο 'κάτω' να δουλεύει μόνος του, όπως ο Δημήτρης που έχασε τη ζωή του, επάνω ο ένας ο λασαδόρος να δουλεύει επίσης μόνος του και το κουμάντο, όπως π.χ. εγώ, να έχει τον βοηθό του».
Οι εργαζόμενοι ζητούν επιτακτικά να γίνει εξαμελής (ενώ η εργοδοσία αντιπροτείνει 5): «Όλοι πρέπει να δουλεύουμε ζευγάρια. Και για τη μείωση της κόπωσης, γιατί μιλάμε για βαριά σωματική εργασία, αλλά και για την περίπτωση ατυχήματος. Σε κομμένες και σάπιες λαμαρίνες κινδυνεύει ο καθένας να γλιστρήσει. Αν είναι δύο, κάτι θα προλάβει ο δεύτερος ή θα ειδοποιήσει για βοήθεια».
«Κόντρα» βάρδιες και πετσοκομμένα μεροκάματα
Οι λιμενεργάτες του διπλανού ΟΛΠ (η COSCO κατέχει πλέον το 65%) καλύπτονται από συλλογική σύμβαση εργασίας, έχουν πέντε άτομα σε κάθε «πόστα» (και παλαιότερα έξι), καλύτερες απολαβές και ένσημα βαρέων και ανθυγιεινών. «Στον Σ.ΕΜΠΟ. είμαστε η μέρα με τη νύχτα σε σχέση με τον ΟΛΠ, παρότι μας χωρίζει μόνο ένα συρματόπλεγμα» λέει ο Π. Γαβρίλης.
Μετά και την προσφυγή του ΣΕΒ στο ΣτΕ (2019), ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί η ένταξή τους στα βαρέα και ανθυγιεινά, που θέσπισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μετά τον απεργιακό αγώνα του 2018.
Οι περισσότεροι από τους 2.000 εργαζόμενους στον Σ.ΕΜΠΟ. δουλεύουν μέσω εργολάβων. Λίγοι είναι πλήρους απασχόλησης. Περίπου το 70% εργάζεται εκ περιτροπής, με 16 εγγυημένα (αντί για 22) μεροκάματα τον μήνα. «Και το καινούργιο ‘φρούτο’ είναι οι ενοικιαζόμενοι. Τους φέρνουν εδώ με τρίμηνες συμβάσεις, ένα μεικτό μεροκάματο χωρίς δώρα και επιδόματα, ζουν κι εργάζονται μέσα στην ανασφάλεια» τονίζει ο Β. Μανωλάκος.
Η κατάργηση της συνευθύνης αναθέτοντος και εργολάβου, που είχε θεσμοθετήσει η προηγούμενη κυβέρνηση, προστατεύει την COSCO / ΣΕΠ Α.Ε. από την αναζήτηση ευθυνών για τα ατυχήματα των εργολαβικών εργαζομένων.
Πολλά μεροκάματα μπορεί να είναι «κόντρα» βάρδια. Σχολάς στις 7 το πρωί και 2 το μεσημέρι είσαι πάλι στη δουλειά. Και ξανά το ίδιο την άλλη μέρα.
Πιεζόμενη από την απεργία, η εργοδοσία δεσμεύτηκε να σταματήσουν οι κόντρα βάρδιες, να αυξηθούν τα άτομα στην «πόστα» σε πέντε και να δημιουργηθεί Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας με τη συμμετοχή και του σωματείου. Όπως δηλώνουν οι εργαζόμενοι, ο αγώνας, πάντως, θα συνεχιστεί, όχι μόνο για την ικανοποίηση του συνόλου των βασικών τους αιτημάτων (όπως η ΣΣΕ), αλλά με σκοπό επίσης να αποδοθεί δικαιοσύνη για τον Δημήτρη. «Ο Μήτσος ήταν ένας από εμάς, δεν θα τον αφήσουμε να ξεχαστεί ποτέ».
* Η ΑΥΓΗ της Κυριακής επικοινώνησε τηλεφωνικά με την DPort Services και απέστειλε στη συνέχεια ηλεκτρονικά συγκεκριμένα ερωτήματα. Όπως μας ενημέρωσαν, οι απαντήσεις δεν ήταν δυνατόν να σταλούν άμεσα. Τις αναμένουμε και θα δημοσιευτούν σε επόμενο φύλλο.
