Δεν είναι μόνο τα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης (ΚΥΤ) των νησιών που πρόκειται να επεκταθούν ή να κατασκευαστούν εξ αρχής σε άλλες τοποθεσίες ώστε να μετατραπούν στο τέλος όλα στα κλειστά - ελεγχόμενα κέντρα που η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει πια νομοθετήσει. Σειρά έχει και το μοναδικό ΚΥΤ στα χερσαία σύνορα της χώρας, αυτό του Φυλακίου στον Έβρο, το οποίο ήταν μάλιστα και το πρώτο που κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις επιταγές του τότε νόμου του 2011 και λειτούργησε την άνοιξη του 2013.
Συγκεκριμένα, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανήρτησε στις 29 Δεκεμβρίου 2020 στη Διαύγεια “Πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων στο εθνικό πρόγραμμα Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης Ειδικός Στόχος 1 ‘Άσυλο’ με τίτλο ‘Αναβάθμιση’ και ενίσχυση των υφιστάμενων υποδομών υποδοχής και φιλοξενίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥΠΥΤ) στο Δ.Δ. Φυλακίου στο Ν. Έβρου». Η πρόσκληση έχει προθεσμία μόλις τριών ημερών, έληγε δηλαδή την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ενώ το έργο κοστολογούνταν στα 30 εκατομμύρια ευρώ και εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, γεγονός που σημαίνει ότι χρηματοδοτείται κατά 75% από ευρωπαϊκούς πόρους και το υπόλοιπο 25% από εθνικούς, όπως συμβαίνει συνήθως σε ανάλογα έργα.
Σύμφωνα με την πρόσκληση, αφορά “τη χρηματοδότηση έργων για την αναβάθμιση και ενίσχυση των υφιστάμενων υποδομών υποδοχής και φιλοξενίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥΠΥΤ) στο Δ.Δ. Φυλακίου στον Ν. Έβρου. Σκοπός του έργου είναι η δημιουργία μιας ενιαίας ελεγχόμενης δομής φιλοξενίας σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν. 4375/2016. Η δομή θα καλύψει την ανάγκη στέγασης των υπηκόων τρίτων χωρών ή ανιθαγενών που εισέρχονται στη χώρα χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις, διασφαλίζοντας την ελεγχόμενη είσοδο και έξοδο αυτών, θα συνεισφέρει στην αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσής τους καθώς και στην παροχή αναβαθμισμένων υπηρεσιών υποδοχής τους”. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι υπάρχουσες συνθήκες διαβίωσης στο ΚΥΤ Φυλακίου έχουν επικριθεί και από την πρόσφατη αποστολή της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και εκεί παρατηρήθηκε ότι ο πληθυσμός των αιτούντων άσυλο υπερέβαινε, κατά καιρούς, κατά πολύ τις προβλεπόμενες δυνατότητες του κέντρου.
Επέκταση με 1.500 θέσεις, που συμπεριλαμβάνει και κέντρο κράτησης
Πρόκειται, ουσιαστικά, για επέκταση της παρούσας δομής και ανακατασκευή των υπαρχόντων κτηρίων, όπως γίνεται σαφές από την ίδια πρόσκληση, ακολουθώντας πάντα το κυβερνητικό δόγμα των κλειστών κέντρων, που περιλαμβάνει τα πάντα, από κέντρα κράτησης έως φιλοξενία αιτούντων άσυλο, κρατώντας τους μακριά από την ελληνική κοινωνία. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι η “δομή θα χωροθετηθεί στο Δ.Δ. Φυλακίου, Δήμου Κυπρίνου στον Ν. Έβρο, θα αναπτυχθεί σε έκταση επιφάνειας περίπου 72.500 τ.μ. και θα γειτνιάζει με το υφιστάμενο ΚΥΤ στο Φυλάκιο Έβρου. Η συνολική δυναμικότητα της δομής θα είναι 1.500 φιλοξενούμενοι. Ειδικότερα, προβλέπονται η αναβάθμιση και δημιουργία 750 θέσεων γενικού πληθυσμού και 750 θέσεων σε ΠΡΟΚΕΚΑ (περιλαμβανομένων 250 θέσεων του υφιστάμενου ΠΡΟΚΕΚΑ). Κατά την ολοκλήρωση του έργου, η δομή θα ενοποιηθεί με την υφιστάμενη και θα αποτελούν μια ενιαία. Στη δομή θα εγκατασταθούν οικίσκοι διαμονής καθώς και χώροι εστίασης -ψυχαγωγίας, ιατρείων, καταστημάτων, σχολείων, πλυντηρίων- στεγνωτηρίων, πολυχώρων, γραφείων διοίκησης, γραφείων φρουράς. Επίσης, προβλέπεται χώρος άθλησης και χώρος ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, όπου θα στεγάζονται τα γραφεία υπηρεσιών συντήρησης, τα γραφεία πυροσβεστικής υπηρεσίας και η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων. Στη δομή θα κατασκευαστεί δίκτυο ύδρευσης, αποχέτευσης, ομβρίων και Η/Μ. Η δομή θα περιβληθεί από περιμετρική οδό με περίφραξη”.
Η προοπτική επέκτασης της υπάρχουσας δομής έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε Αλεξανδρούπολη και Ορεστιάδα, ενώ δεν έλειψαν ακόμα και σχετικές δηλώσεις στην ΕΡΤ Ορεστιάδας, περιέργως ακόμα και από τον πρόεδρο των Συνοριοφυλάκων Έβρου, Χρυσοβαλάντη Γιαλαμά, ο οποίος τόνισε ότι είναι υπέρ των κλειστών δομών, “όμως όταν μιλάμε για δομές και αναπτύσσεται μια νέα δομή στον Έβρο με το ΚΥΤ Φυλακίου, είμαστε κάθετα αντίθετοι σε οποιαδήποτε τέτοια δομή”.
Επικοινωνίες Μηταράκη για κατευνασμό αντιδράσεων
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης αμέσως μετά την Πρωτοχρονιά ξεκίνησε διαδικτυακές ενημερώσεις και συναντήσεις με τον δήμαρχο Ορεστιάδας, τους τοπικούς βουλευτές της Ν.Δ., τον περιφερειάρχη και τον αντιπεριφερειάρχη Έβρου αλλά και εμφανίσεις σε τοπικά ΜΜΕ, για να προλάβει μεγαλύτερες αντιδράσεις και προβλήματα, διαφημίζοντας παράλληλα την κατασκευή των φραχτών στην περιοχή και προβάλλοντας την επέκταση της υπάρχουσας δομής ως μέρος του συνολικού σχεδίου της κυβέρνησης στα σύνορα.
Η ΕΛ.ΑΣ. ανακατασκευάζει κλούβες για τον Έβρο
Στο μεταξύ συνεχίζονται οι εργασίες για τους τρεις φράχτες του Έβρου, ενώ τον τελευταίο μήνα του 2020 οι προκηρύξεις της αστυνομίας που δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο σχεδόν μονοπωλούνται από προμήθειες που αφορούν τη φύλαξη των χερσαίων συνόρων με την Τουρκία στον Έβρο. Ειδικότερα, ξεχωρίζουμε προκηρύξεις για προμήθειες drone, θερμικών καμερών, οχημάτων αλλά και ανακατασκευές κλουβών των ΜΑΤ -δεν περιγράφεται πώς ακριβώς ανακατασκευάζονται- με σκοπό να χρησιμοποιηθούν στις έκτακτες ανάγκες φύλαξης των ανατολικών συνόρων της χώρας, όπως τονίζεται.
Οι αλλαγές στην ηγεσία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου
Η ενίσχυση του ρόλου του Μηταράκη, που αναλαμβάνει τη διαπραγμάτευση με την Ε.Ε., σηματοδοτεί την αλλαγή στρατηγικής που επιχειρείται, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμα γνωστή η νέα κατεύθυνση
Ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης έφερε αλλαγές και στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που ενδεχομένως μαρτυρούν στροφή και νέες αποφάσεις και προτεραιότητες, καθώς και νέες ισορροπίες σε κομματικό αλλά και πολιτικό επίπεδο.
Πέρα από τα πρόσωπα και τις κατά καιρούς απαράδεκτες δηλώσεις της νέας υφυπουργού, αν κάποιος κοιτάξει πιο προσεκτικά, δεν πρόκειται απλώς για αντικατάσταση του Γιώργου Κουμουτσάκου από τη Σοφία Βούλτεψη. Πρόκειται για αποχώρηση του αναπληρωτή υπουργού Μετανάστευσης με αρμοδιότητα την επικοινωνία και τη διαπραγμάτευση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για θέματα μετανάστευσης και ασύλου, την κατάργηση της θέσης αυτής με τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες και τη δημιουργία μιας νέας θέσης, αυτής μιας υφυπουργού για την ένταξη προσφύγων και μεταναστών.
Βέβαια οι λίγες αρμοδιότητες του αναπληρωτή υπουργού είχαν προκαλέσει την ανάλογη κριτική, ότι δηλαδή υπάρχει αναπληρωτής υπουργός με αρμοδιότητες μόνο το να επιλέξει τους συνεργάτες του γραφείου του και τις επικοινωνίες του υπουργείου με το εξωτερικό, χωρίς να παραβλέπεται ταυτόχρονα το γεγονός ότι πρόκειται για πρώην διπλωμάτη, ο οποίος όμως δεν κατέληξε με την υπουργοποίησή του το 2019 στο υπουργείο Εξωτερικών.
Η κατάργηση λοιπόν της θέσης αυτής και η αποχώρηση του Γ. Κουμουτσάκου σημαίνει ταυτόχρονα ότι αποκλειστικός υπεύθυνος των διαπραγματεύσεων της χώρας, σε επίπεδο υπουργείου Μετανάστευσης, για το νέο ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Μετανάστευση και το Άσυλο, τις συμφωνίες με κράτη - μέλη της Ε.Ε. για μετεγκαταστάσεις, θα είναι ο υπουργός Νότης Μηταράκης.
Η νέα θέση αυτή της υφυπουργού Ένταξης από την άλλη πλευρά πιθανότατα φανερώνει πως η κυβέρνηση φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στο ζήτημα της ένταξης, χωρίς όμως και να αποκλείεται η πιθανότητα ο υπουργός Ν. Μηταράκης να μην θέλει να ασχοληθεί μαζί της.
Άλλωστε τα προβλήματα σε αυτή τη διαδικασία και τα προβλήματα που δημιούργησαν οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της παρούσας πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου έγιναν πλέον εμφανή ήδη από το καλοκαίρι, όταν γέμισε η πλατεία Βικτωρίας άστεγους αναγνωρισμένους πρόσφυγες, οι οποίοι οδηγήθηκαν ως υπεράριθμοι και μη καταγεγραμμένοι σε διάφορες δομές της Αττικής στο πλαίσιο μιας πρόχειρης λύσης.
Θυμίζουμε επίσης ότι για 11 μήνες, αν όχι έναν χρόνο, από την ανάληψη της κυβέρνησης από την Ν.Δ. απουσίαζε από τους αρμόδιους υπουργούς (Χρυσοχοΐδης, Μηταράκης) ακόμα και η απλή χρήση της λέξης ένταξη.
Η ίδια ωστόσο η πραγματικότητα και οι συνέπειες των πολιτικών επιλογών της κυβέρνησης τους έφερε ενώπιον των ευθυνών τους, και μάλιστα το φθινόπωρο ο Ν. Μηταράκης έσπευσε να καπηλευθεί το πρόγραμμα Helios διαφημίζοντας το ως δικό του, παρότι είχε ξεκινήσει επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Υπενθυμίζεται ότι η επίτροπος Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ε.Ε. Ίλβα Γιόχανσον δήλωνε το περασμένο φθινόπωρο πως πέραν του νέου Συμφώνου η Κομισιόν προετοιμάζει και σχέδιο δράσης για την ένταξη.
Η σημασία της ένταξης, ειδικά σε αυτή τη φάση του προσφυγικού - μεταναστευτικού ζητήματος στη χώρα μας, είναι αναμφισβήτητη καθώς μια πιθανή αποτυχία σημαίνει χιλιάδες άστεγους ή περιθωριοποιημένους αναγνωρισμένους πρόσφυγες.
Οι πρώτες δηλώσεις της νέας υφυπουργού κατά την τελετή παραλαβής καθηκόντων δεν περιλάμβαναν κάποια αναφορά στο τι σκοπεύει να κάνει. Μένει να δούμε αν η αλλαγή στην ηγεσία του υπουργείου θα σημάνει όντως μια αποτελεσματική προσέγγιση στην ένταξη σεβόμενη τα δικαιώματα των προσφύγων και μεταναστών ή απλώς μια υπουργοποίηση για να ικανοποιηθούν το κομματικό ακροατήριο ή οι εσωκομματικές ισορροπίες.
