Δικαίωση του αγώνα προάσπισης των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θρησκευτικών ελευθεριών αποτελεί η ψήφιση διάταξης η οποία διευκολύνει την ανέγερση τεμένους στην περιοχή του Ελαιώνα. Με την διάταξη τροποποιούνται σημεία της προϋπάρχουσας διάταξης του 2011 που αφορούν ζητήματα πολεοδόμησης και διαμόρφωσης του κοινόχρηστου χώρου με παιδικές χαρές και θέσεις στάθμευσης.
“Θετική εξέλιξη” χαρακτηρίζει ο δήμαρχος Αθηναίων Γ. Καμίνης την ψήφιση της διάταξης για την επίσπευση δημιουργίας μουσουλμανικού τεμένους στην Αθήνα. “Αποτελεί ένα αποφασιστικό βήμα στο πεδίο των δικαιωμάτων και πιο συγκεκριμένα στο αυτονόητο δικαίωμα άσκησης της θρησκευτικής λατρείας σε συνθήκες σεβασμού της αξιοπρέπειας των πιστών, έτσι όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα της χώρας και τις διεθνείς συνθήκες” σημειώνει ο Γ. Καμίνης και θυμίζει ότι ο ίδιος και η δημοτική παράταξή του “έχουμε υπερασπιστεί από την πρώτη στιγμή με θάρρος, χωρίς περιστροφές, υπεκφυγές και αστερίσκους, την ανάγκη δημιουργίας μουσουλμανικού τεμένους στην Αθήνα”. “Μετά την ψήφιση της σχετικής διάταξης από όλα τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, δεν πρέπει να υπάρξει καμία άλλη καθυστέρηση” καταλήγει.
Καθοριστική η απόφαση του ΣτΕ
Της ψήφισης της διάταξης προηγήθηκε σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), οι οποίες απέρριπταν τις προσφυγές 111 κατοίκων του Ελαιώνα και έτσι δόθηκε το πράσινο φως για τη συνέχιση των προπαρασκευαστικών εργασιών για την ανέγερση ισλαμικού τεμένους στην Αττική. Οι προσφυγές των κατοίκων, οι οποίοι επικαλούνταν την ιδιότητα των χριστιανών ορθοδόξων Ελλήνων πολιτών, εστιάζαν, μεταξύ άλλων, στη μη ύπαρξη μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Οι κάτοικοι, μάλιστα, για σημαντικό διάστημα και εμφανώς επικουρούνταν και από τον μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ.
Να σημειωθεί ότι στην απόφασή του το ΣτΕ απέρριψε όλες τις προσφυγές, κρίνοντας ότι για την ανέγερση ναών και γενικά λατρευτικών χώρων δεν απαιτείται η διαδικασία εκτίμησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον, καθώς η ανέγερσή τους δεν συνιστά επιδείνωση του περιβάλλοντος της περιοχής ή ρύθμιση μη συμβατή με τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Ψηλά στην προεκλογική ατζέντα του 2014 το τέμενος
Το θέμα του τεμένους είχε απασχολήσει έντονα την περίοδο προ των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2014, με τον Γ. Καμίνη να υπερασπίζεται την ανέγερση του τεμένους στον Ελαιώνα δεχόμενος τα πυρά της δεξιάς πτέρυγας. Ο τότε αντίπαλός του για τον δημαρχιακό θώκο Άρης Σπηλιωτόπουλος είχε υιοθετήσει ακροδεξιά ατζέντα και με το σύνθημα “Η Αθήνα ανήκει στους Αθηναίους” χαρακτήριζε το τέμενος “εστία υποβάθμισης της περιοχής” λόγω “έντασης της λαθρομετανάστευσης και του παραεμπορίου”. Ζητούσε μάλιστα τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος επιτιθέμενος σε όσους αντιδρούσαν.
Λίγο αργότερα και αφού είχε δεχθεί έντονη αποδοκιμασία για τις ξενοφοβικές και ρατσιστικές δηλώσεις του, ο Άρ. Σπηλιωτόπουλος είχε μεταλλάξει την στάση του λέγοντας: “Η ουσία είναι μία: Εάν μπορεί η Αθήνα να αντέξει την ανέγερση του τζαμιού και ό,τι στο μέλλον η λειτουργία του συνεπάγεται”. Σε αυτό το πλαίσιο επανέφερε το αίτημα για τοπικό δημοψήφισμα. Η απάντηση εκ μέρους του Γ. Καμίνη ήταν σφοδρή. Αφού χαρακτήρισε “μεγάλο ολίσθημα” το αίτημα του Άρ. Σπηλιωτόπουλου για διεξαγωγή δημοψηφίσματος, του υπενθύμισε ότι είχε ψηφίσει τον σχετικό νόμο για τη χωροθέτηση του τζαμιού στον Βοτανικό. Παίρνοντας σαφή θέση υπέρ της ανέγερσης του τεμένους, ο τότε επικεφαλής της δημοτικής παράταξης Ανοιχτή Πόλη, Γ. Σακελλαρίδης είχε χαρακτηρίσει την προσπάθεια Άρ. Σπηλιωτόπουλου “απόπειρα ‘εκλογικής αρπαχτής’, σε μια πόλη με πολύ σοβαρά και τεράστιας έκτασης κοινωνικά προβλήματα”.
Από το 2010 είχε πάρει θέση η Ανοιχτή Πόλη
Πέρα, όμως, από τις αντιπαραθέσεις εκείνης της περιόδου, ο χώρος της Αριστεράς είχε ταχθεί υπέρ της ανέγερσης τεμένους ως μια έκφραση αναγνώρισης των θρησκευτικών ελευθεριών. Στις αρχές του 2010, η Ανοιχτή Πόλη, με τοποθέτησή της στο δημοτικό συμβούλιο Αθηναίων είχε ταχθεί υπέρ της ανέγερσης τεμένους στον Ελαιώνα. Σημείωνε, μάλιστα, ότι “εκτός από την ανέγερση τζαμιού στον Βοτανικό, χρειάζεται να διερευνηθεί η προοπτική δημιουργίας μικρών λατρευτικών χώρων για όλες τις θρησκευτικές κοινότητες της πόλης σε διαφορετικές γειτονιές, πλησιέστερα στους τόπους κατοικίας και αναψυχής των μεταναστών και ενταγμένοι οργανικά στην καθημερινή ζωή της -πολυπολιτισμικής πλέον- πόλης μας”.
Από τα τέλη του 19ου αιώνα κρατά η διαμάχη
Το αίτημα για την ανέγερση ισλαμικού τεμένους στην Αθήνα έχει μακρά ιστορία. Ουσιαστικά ξεκινάει από τα τέλη του 19ου αιώνα και καταλήγει με το επίσημο αίτημα της Μουσουλμανικής Ένωσης Ελλάδος το 2006 προς το υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Η ανέγερση τζαμιού στην Αθήνα, η οποία τελικά ψηφίστηκε χθες στη Βουλή, έπειτα από χρόνιες πολιτικές αντιπαραθέσεις και δικαστικές περιπέτειες, είναι αλήθεια ότ απασχόλησε το ελληνικό κράτος για περισσότερο από έναν αιώνα.
Από το 1913 κιόλας και αμέσως μετά τη λήξη του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου και με την υπογραφή της Σύμβασης των Αθηνών, προβλέφθηκε, μεταξύ άλλων, η προστασία του μειονοτικού μουσουλμανικού πληθυσμού της Ελλάδας, αλλά και η ανέγερση -με έξοδα του ελληνικού κράτους- τζαμιού στην Αθήνα με τον Ελευθέριο Βενιζέλο να δέχεται έντονες επικρίσεις τόσο από τους πολιτικούς αντιπάλους όσο και από τον φιλομοναρχικό Τύπο της εποχής, που προέτρεπε ειρωνικά την κυβέρνηση να παραχωρήσει τους βασιλικούς στάβλους για την ανέγερση του τζαμιού και έδιναν στο τζαμί το όνομα «Χουριέτ Μπενιζέλ Τζαμισί».
Στον αντίποδα, η φιλοβενιζελική εφημερίδα «Πατρίς» αναρωτιόταν: «Επιτρέπεται τόση εκδήλωσις πνεύματος μισαλλοδοξίας εις τον 20όν αιώναν και μάλιστα εις χώραν τοσούτον ανεξίθρησκον;», ενώ περιοδικό του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας χαρακτήριζε τις αντιδράσεις των αντιβενιζελικών «άδικες και ασυμβίβαστες προς το καθόλου πνεύμα της θρησκευτικής ανοχής και της ελευθερίας της συνειδήσεως, μάλιστα δε προς το πνεύμα του φιλελεύθερου ελληνικού πολιτισμού». Όπως σημειώνει ο διδάκτορας Ιστορίας του ΑΠΘ Γιάννης Γκλαβίνας στο βιβλίο του «Μουσουλμανικοί πληθυσμοί στην Ελλάδα (1912-1923), από την ενσωμάτωση στην ανταλλαγή», ο Βενιζέλος υπενθύμιζε ότι από το 1890 είχε ψηφιστεί νόμος που παραχωρούσε οικόπεδο στον Πειραιά για την ανέγερση τζαμιού και μουσουλμανικού νεκροταφείου.
