Ένας πατέρας βρίσκει στην εξώπορτά του απειλητικό σημείωμα, κάτω από τέσσερις σφαίρες, μία για κάθε μέλος της οικογένειάς του. Ένας νέος άνδρας βλέπει από μακριά το σπίτι του να γίνεται συντρίμμια από μια βόμβα, με τον πατέρα του μέσα. Μια γυναίκα φέρνει στον κόσμο μια νέα ζωή και με το μωρό αγκαλιά, διασχίζει έναν δρόμο γεμάτο διαμελισμένα σώματα.
Ιστορίες όπως αυτές που μας διηγήθηκε ο Ουαλίντ, ο Μοχάμαντ, η Μ., είναι που τρέπουν ανθρώπους σε φυγή, που τους αναγκάζουν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους και την παλιά τους ζωή. Τους ωθούν να αναζητήσουν καταφύγιο σε μια άλλη γη, με ανθρώπους που μιλούν άλλη γλώσσα, ασπάζονται άλλη θρησκεία και που, συχνά, φοβούνται το διαφορετικό, το «ξένο».
Σήμερα όμως δεν θα μιλήσουμε για τη φρίκη του πολέμου, ούτε για τον πόνο της προσφυγιάς. Θα μεταφερθούμε στις Ροβιές, ένα μικρό χωριό, που το βρέχει ο βόρειος Ευβοϊκός, και συγκεκριμένα σε ένα ξενοδοχείο όπου φιλοξενούνται οικογένειες προσφύγων.
Ξενοδοχείο "Ροβιές": Ένα σταυροδρόμι πολιτισμών
Στην αυλή του ξενοδοχείου «Ροβιές» επικρατεί φασαρία. Μια φασαρία ωραία, γεμάτη από παιδικά γέλια και ζωηρές συζητήσεις. Ήταν τέλη Μαΐου όταν άρχισαν να καταφτάνουν οι πρώτες οικογένειες προσφύγων. Σήμερα, ζουν εδώ 21 οικογένειες με 40 παιδιά, το μικρότερο από τα οποία μετρά μόλις τρεις μήνες ζωής. Είναι όλοι Σύροι πρόσφυγες, εκτός από μία οικογένεια που ήρθε από το Ιράκ.
Οι ιδιοκτήτες του ξενοδοχείου ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα που έκανε ο ΟΗΕ και το κτήριο επελέγη για να στεγάσει πρόσφυγες στο πλαίσιο ενός προγράμματος της Ύπατης Αρμοστείας, που υλοποιεί το Solidarity Now. Ο ΟΗΕ καλύπτει όλες τις βασικές υλικές ανάγκες των ανθρώπων αυτών, από τις βρεφικές πάνες και τις οδοντόκρεμες μέχρι τη διατροφή τους. Κάθε οικογένεια έχει τρίπτυχο και έχει κάνει αίτηση για μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα, όπου και θα υποβάλει αίτημα ασύλου.
Θέατρο, κολύμβηση κι ένα μικρό σχολείο
Αρκετές τέτοιες δομές έχουν συσταθεί σε ολόκληρη τη χώρα, ωστόσο αυτό που κάνει τις Ροβιές μια ξεχωριστή περίπτωση, είναι ότι οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα έχουν μια αίσθηση... ανικανοποίητου όταν πρόκειται για αλληλεγγύη.
Έτσι, με όσους πόρους βρίσκονται διαθέσιμοι από τον Οργανισμό, αλλά και με μπόλικη εθελοντική εργασία, δημιούργησαν ένα πρόγραμμα επικεντρωμένο κυρίως στα παιδιά. Προσελήφθη γυμνάστρια, που μαθαίνει στα προσφυγόπουλα κολύμβηση, δραματολόγος για θέατρο, ενώ η καθημερινότητα των παιδιών περιλαμβάνει δημιουργικό παιχνίδι και μαθήματα αγγλικών, που ξεκίνησαν εθελοντικά «για χαβαλέ» από τον Σ., διερμηνέα της Solidarity Now, αλλά η δίψα των παιδιών για γνώση τα κατέστησε αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής.
Η παρουσία των προσφύγων έχει δημιουργήσει πάνω από 10 θέσεις εργασίας στο ξενοδοχείο, μεταξύ των οποίων και άνεργοι επιστήμονες, όπως ψυχολόγος και κοινωνικός λειτουργός, αλλά και ενός οδηγού. Μάλιστα, η κοινότητα ζητάει τρεις επιπρόσθετες προσλήψεις, ιδιαιτέρως ενός νοσηλευτή.
"Η αλληλεγγύη, εισιτήριο για την αθανασία"
«Ώρες - ώρες παρατηρώ τα πιτσιρίκια. Έρχονται από καταυλισμούς αγριεμένα και φοβισμένα και έπειτα από λίγο καιρό ημερεύει ο τρόπος τους, η ψυχή τους και παίζουν αρμονικά» μας λέει ο διευθυντής του ξενοδοχείου και ψυχή της πρωτοβουλίας Ανδρέας Βασιλείου. Σκέφτομαι ότι σε καμιά 50ριά - 60ριά χρόνια που θα έχω γίνει σκόνη, κάπου στην Ευρώπη ή, ακόμη καλύτερα, σε μια παραλία της Συρίας, μια γιαγιά θα πιάνει το εγγόνι της να το μάθει το πρώτο του μπάνιο. Και τότε θα θυμηθεί πού έμαθε εκείνη να κολυμπάει. Και το μυαλό της θα πάει σε έναν τόπο που ήταν μια αναλαμπή σε μια πορεία θανάτου και πόνου. Ε, κάπου εκεί μπορεί να θυμάται κι εμένα. Κι αυτό είναι το εισιτήριό μου για την αθανασία» καταλήγει, θυμίζοντάς μας τη δύναμη της αλληλεγγύης.
«Καταλαβαίνεις τελικά πόσα πολλά κοινά έχεις. Ακόμη κι αν δεν μπορείς να συνεννοηθείς, θα βρεις τον τρόπο να επικοινωνήσεις αν υπάρχει θέληση. Δίνουμε και παίρνουμε πολλή αγάπη» μας λέει η ψυχολόγος του προγράμματος Παρασκευούλα Χατζημάρκου. «Φεύγεις από εδώ γεμάτος. Δεν είναι δουλειά, το ωράριο μπορεί να είναι οκτώ ώρες κι εμείς να καθόμαστε ολόκληρη τη μέρα γιατί θέλουμε να είμαστε εδώ».
Ένα χωριό σε ρυθμούς... αντιρατσιστικούς
Με εξαίρεση κάποια ξενοφοβικά αντανακλαστικά λίγων κατοίκων, όταν πρωτοκυκλοφόρησε η «είδηση» για τον ερχομό των προσφύγων, το χωριό ζει σε απόλυτη αρμονία με τους επισκέπτες του. Συνταγές και ταψιά με φαγητά πηγαινοέρχονται από τις γειτόνισσες στο ξενοδοχείο και από τις Σύριες στα σπίτια των Ροβιατών σε μια γευστική πολιτισμική ανταλλαγή.
Λίγο πριν καταφτάσουν οι πρόσφυγες στο χωριό, κάτοικοι έφτιαξαν την οργάνωση Γειτονιά της Ειρήνης - Κίνηση Ροβιών κατά της Ξενοφοβίας. «Δημιουργήθηκε μέσα από την επιθυμία για καλύτερη υποδοχή των προσφύγων στο χωριό μας και την ομαλή συνύπαρξη με τον ντόπιο πληθυσμό κατά τη διάρκεια της παραμονής τους» εξηγεί μιλώντας στην "Αυγή" της Κυριακής η Βιβή Βουτσελά, τραγουδίστρια και παιδαγωγός μουσικής. «Οι αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής, όπως δυστυχώς τα γεγονότα αποδεικνύουν, δεν είναι δεδομένες. Είναι σημαντικό λοιπόν να αντιλαμβανόμαστε την ειρήνη ως αγαθό για το οποίο παλεύουμε όλοι μας καθημερινά».
"Αυτό το καλοκαίρι θα το θυμάμαι..."
«Μερικές φορές σκέφτομαι ότι ίσως επειδή ο παιδικός μου λογοτεχνικός ήρωας, ο Τομ Σόγιερ, βοήθησε να δραπετεύσει ένας μαύρος σκλάβος με έκανε αντιρατσιστή», μας λέει ο Αντώνης Σκούρας, μόνιμος κάτοικος Ευβοίας και σερβιτόρος στο ξενοδοχείο. «Αν ήταν τόσο απλό, δεν είχε παρά να μοιράσουμε αυτό το βιβλίο στα παιδιά και ο ρατσισμός θα γινόταν μια άγνωστη λέξη στο λεξικό. Όμως... όμως 'κανένας στίχος σήμερα δεν κινητοποιεί τις μάζες' λέει ο ποιητής. Δυστυχώς, κανένα βιβλίο δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο».
Μιλώντας για τη δική του εμπειρία, αναφέρει «τη Mazda, τον Ali, τον Ibrahim και όλο αυτό το τσούρμο από παιδιά να ζωγραφίζουν σπίτια που δεν έχουν, ουρανούς που θέλουν να κατακτήσουν... Και θάλασσες με βάρκες, πολλές θάλασσες με βάρκες. Σαν αυτά τα σαπιοκάραβα που τους έφεραν στη 'φιλόξενη' Ευρώπη. Τα κοιτάζω στα μάτια. Προσπαθώ να διακρίνω ένα ίχνος απελπισίας, παραίτησης ή μεμψιμοιρίας. Να ικετεύσουν τον οίκτο μας, βρε αδερφέ... Και κλαίω εγώ. Παίρνω κουράγιο απ' αυτούς. Δοκιμάζω γεύσεις, μαθαίνω λέξεις και νομίζω ότι γίνομαι καλύτερος άνθρωπος. Αυτό το καλοκαίρι θα το θυμάμαι...», καταλήγει.
Οι «επισκέπτες» φροντίζουν τον τόπο
Από τις πρώτες μέρες της εγκατάστασής τους, οι οικογένειες θέλησαν να φροντίσουν τον τόπο. Με τη Μεσόγειο SOS, προσφυγόπουλα και γονείς καθάρισαν την παραλία Ηράκλη από τα σκουπίδια και τώρα σκοπεύουν να βάψουν και να επισκευάσουν την παιδική χαρά που εδώ και χρόνια είναι αρκετά παραμελημένη.
Με τη διευθύντρια του Δημοτικού Κατερίνα Μαμούχα, μαζί τα ελληνόπουλα και τα προσφυγόπουλα ζωγράφισαν τους εξωτερικούς τοίχους του σχολείου, ενώ οι πρόσφυγες προσκλήθηκαν και παρευρέθηκαν στη γιορτή λήξης της σχολικής χρονιάς.
Επιπλέον, με το όνομα Γειτονιά της Ειρήνης κατεβάζουν και μια τετραεθνική ομάδα ποδοσφαίρου στο τοπικό τουρνουά 5x5.
