«Υγειονομικά ελεγχόμενη» χαρακτηρίζει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στις περιοχές όπου φιλοξενούνται πρόσφυγες και μετανάστες ο πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ και καθηγητής Χειρουργικής Αθανάσιος Γιαννόπουλος και δηλώνει κατηγορηματικά πως «σε καμία περίπτωση δεν υφίσταται θέμα υγειονομικής βόμβας». Ο κ. Γιαννόπουλος μιλά στην «Αυγή» της Κυριακής για το πώς διασφαλίζεται η δημόσια υγεία, τον στρατηγικό σχεδιασμό του Κέντρου και τη συμβολή της Κοινωνίας των Πολιτών σε μια επιχειρησιακή δράση «πρωτόγνωρη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα».
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΥΒΙΩΤΟΥ
* Μεγάλος ντόρος έγινε μόλις γνωστοποιήθηκαν τα δυο μεμονωμένα κρούσματα ηπατίτιδας Α σε δυο προσφυγόπουλα. Τίθεται όντως ζήτημα δημόσιας υγείας;
Ο τομέας της υγείας, ιδιαίτερα σε κρίσιμες καταστάσεις, δεν προσφέρεται για πολιτική. Αγωνία όλων των εμπλεκομένων φορέων είναι να διασφαλίσουμε την υγειονομική προστασία του πληθυσμού, αυτόχθονου και διερχόμενου, με άριστο τρόπο και με επιστημονική επάρκεια, προκειμένου να καταστήσουμε σαφές ότι το βασικό και υπέρτατο αγαθό της υγείας δεν είναι υπό αίρεση στη χώρα του Ιπποκράτη. Ιδιαίτερα το ΚΕΕΛΠΝΟ, ως ο κεντρικός βραχίονας υλοποίησης της υγειονομικής επιτήρησης στη χώρα, επιχειρεί με ένταση σε όλη την επικράτεια και παρά τις τεράστιες αριθμητικά ροές μεταναστών -προσφύγων η κατάσταση είναι ελεγχόμενη υγειονομικά και σε καμιά περίπτωση δεν υφίσταται θέμα υγειονομικής βόμβας όπως ακούστηκε. Τα σποραδικά κρούσματα που εμφανίζονται είναι αναμενόμενα και στατιστικά, αλλά με τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και με τα υγειονομικά πρωτόκολλα που ακολουθεί ο Οργανισμός δεν υφίσταται κανένα θέμα. Εδώ θέλω να εξάρω την σημαντική συνεισφορά του επιστημονικού προσωπικού, ιατρικού, νοσηλευτικού, αλλά και του διοικητικού, στη συμβολή μιας ολοκληρωμένης επιχειρησιακής δράσης που είναι πρωτόγνωρη, όχι μόνο για τα ελληνικά δεδομένα αλλά και για τα ευρωπαϊκά.
* Θα λέγαμε ότι το τρίπτυχο για την εξασφάλιση της καλής δημόσιας υγείας είναι πρόληψη - εξέταση - υποστήριξη. Πώς υλοποιούνται αυτά στα ανοιχτά κέντρα φιλοξενίας και τους άτυπους καταυλισμούς προσφύγων;
Το ΚΕΕΛΠΝΟ έδειξε σημαντική ευελιξία στο να σχεδιάζει τρόπους παρέμβασης, αντιμετώπισης και αποτελεσματικής διαχείρισης του προσφυγικού στα νησιά του Αιγαίου αλλά και στον Έβρο. Από την πρώτη στιγμή οργανώσαμε δράσεις και προγράμματα σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας και με το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής. Τα προβλήματα που αναφύονται με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες είναι σύμπλοκα, δεν έχουν μόνο ως θέμα την αντιμετώπιση της νόσησης ή και της θεραπείας όσων νοσούν, αλλά σχετίζονται και με τη διατροφή τους, τη διαμονή τους και με άλλα συναφή θέματα. Ο καλός συντονισμός, παρά τις αντιξοότητες που προκύπτουν πολλές φορές στην πράξη, έχει δώσει ήδη αποτελέσματα θετικά στα οργανωμένα κέντρα φιλοξενίας, που ήδη βρίσκονται σε λειτουργία και αποτελούν την καλύτερη απόδειξη για την ολοκληρωμένη προστασία της δημόσιας υγείας.
* Ποιες ιδιαιτερότητες και ανάγκες προκύπτουν από το γεγονός ότι περίπου το 60% των προσφύγων είναι γυναίκες και παιδιά;
Για την εξασφάλιση της πλήρους υγειονομικής περίθαλψης, θα έλεγα ότι προκύπτει η ανάγκη συμμετοχής γυναικολόγων και παιδιάτρων. Προς επίρρωση αυτού, οι παιδίατροι που ανήκουν στο δυναμικό του ΚΕΕΛΠΝΟ χρησιμοποιούνται καθημερινά στις δομές προσωρινής φιλοξενίας στον Πειραιά, στο Ελληνικό, στον Ελαιώνα και στην Ειδομένη. Επιπλέον, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, διενεργούνται εμβολιασμοί σε παιδιά, οποτεδήποτε κρίνεται αναγκαίο. Ειδικότερα δε για τις εγκύους λαμβάνεται μέριμνα προκειμένου να εξασφαλιστεί η σωστή παρακολούθηση της κύησης καθ' όλη τη διάρκεια παραμονής τους στις προσωρινές δομές φιλοξενίας, με εξασφάλιση γυναικών γυναικολόγων και μαιών.
* Οι πολιτικές λιτότητας που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια έχουν αποδυναμώσει σε μεγάλο βαθμό το δημόσιο σύστημα υγείας. Ωστόσο, παρατηρούμε μια εγρήγορση δυσανάλογη με τις πραγματικές δυνάμεις των λειτουργών της υγείας. Πώς το αξιολογείτε αυτό;
Πράγματι, τα τελευταία χρόνια λόγω της κρίσης υπάρχουν προβλήματα. Νομίζω ότι αυτά μπορούμε να τα βάλουμε σε τάξη, να βελτιώσουμε τα πράγματα ακόμη και σήμερα. Οι άυλες υπηρεσίες, δηλαδή η φροντίδα υγείας που προσφέρεται σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, συνεχίζουν να είναι εξαιρετικές, επειδή έχουμε πολύ καλό ιατρικό προσωπικό.
Δεν υπάρχει κίνδυνος να βρεθούμε αντιμέτωποι με ξεχασμένα νοσήματα, γιατί το ΚΕΕΛΠΝΟ δεν έχει απλώσει μόνο δίχτυ προστασίας αλλά έχει και σημαντική εποπτεία. Κάθε φορά που εντοπίζεται ένα κρούσμα με «ύποπτα χαρακτηριστικά», κινητοποιείται όλος ο μηχανισμός σε συνεργασία και με άλλους φορείς (ΠΟΥ, Παστερ, Ιατρική Σχολή, ΕΣΔΥ κ.ά.). Επομένως δεν κινδυνεύει η Ελλάδα να βρεθεί σήμερα με νοσήματα τα οποία ήταν συνηθισμένα στη δεκαετία του '50, του '60 ίσως και στη δεκαετία του '70. Το τονίζω με έμφαση, πως δεν υπάρχει τέτοιος κίνδυνος. Όταν εντοπιστεί ένα τέτοιο κρούσμα, αντιμετωπίζεται και περιχαρακώνεται με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο για να μην υπάρχει κίνδυνος γενικής νόσησης (επιδημία).
Αυτό που μπορεί να αποτελέσει βάση για αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας είναι ο εξορθολογισμός του συστήματος, η πλήρης αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και, όπου είναι δυνατόν, η πλήρης αξιοποίηση των πόρων για την επιτυχία του μεγαλύτερου δυνατού αποτελέσματος με το μικρότερο δυνατό κόστος. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η σπατάλη δεν οδηγούσε και στην καλύτερη παροχή υγείας. Η σπατάλη των υλικών και πολλές φορές η διαχείρισή τους με υπερβολικά αδιάφορο τρόπο διαμόρφωνε κακή εικόνα. Το δε αποτέλεσμα δεν ήταν σύστοιχο του επιπέδου δαπανών. Πρέπει να αντιληφθούμε πως μπορούμε να πετύχουμε πολλά πράγματα αξιοποιώντας κάθε φορά αυτά που έχουμε. Σε μεγάλο βαθμό είναι επίδειξη και απόδειξη λογικής και ευθύνης.
* Αξιοσημείωτη είναι η συμμετοχή κοινωνικών δομών αλληλεγγύης και της κοινωνίας των πολιτών στην ανακούφιση των προσφύγων. Πιστεύετε πως με αφορμή το προσφυγικό έχει αρχίσει να διαμορφώνεται ένας κοινωνικός αυτοματισμός στο πλαίσιο της αλληλεγγύης;
Είναι πράγματι αξιοσημείωτη η αλληλεγγύη που έχουν επιδείξει οι πολίτες και φορείς, είτε πρόκειται για Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις είτε για επαγγελματικούς φορείς. Προσφέρεται από όλους απλόχερα και τουλάχιστον έως σήμερα έχει καλύψει ένα μεγάλο μέρος των αναγκαίων υλικών και φαρμάκων για την κάλυψη των προσφύγων. Ο κοινωνικός αυτοματισμός που αναφέρατε είναι ανύπαρκτος και οι κρατικοί φορείς οφείλουν να συντονιστούν ώστε η προσφορά αυτή να αποδίδεται άμεσα και με τον καλύτερο τρόπο στον πληθυσμό αυτό.
* Ποια είναι τα επόμενα βήματα στον στρατηγικό σχεδιασμό για την κάλυψη των υγειονομικών αναγκών των προσφύγων;
Ως προς τον σχεδιασμό για το μέλλον, έχω να επισημάνω πως το ΚΕΕΛΠΝΟ προσλαμβάνει με σύμβαση ιατρικό, νοσηλευτικό και άλλο βοηθητικό προσωπικό, έτσι ώστε να αντιμετωπίσει τις μεταναστευτικές ροές μεταναστών και προσφύγων για όσο χρονικό διάστημα απαιτηθεί με τον πλέον σύγχρονο αλλά και ενδεδειγμένο τρόπο από την άποψη της υγείας και της περίθαλψης. Επομένως, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα εφόσον ο ρυθμός των μεταναστευτικών ροών διατηρηθεί σταθερός. Αν αλλάξει, θα τροποποιήσουμε και εμείς τον τρόπο αντιμετώπισης και τον τρόπο επίλυσης του προβλήματος. Ένα σημαντικό ζήτημα είναι επίσης οι πρόσφυγες να βρίσκονται σε στεγασμένους χώρους προκειμένου να προστατευθούν σωστά από τις καιρικές συνθήκες που επιβαρύνουν τη διαβίωσή τους και να ελεγχθούν άρτια υγειονομικά στα κέντρα.
