Μια μόλις ημέρα μετά την έκκληση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, που ζητούσε επείγουσα βοήθεια προς τη χώρα μας από την Ε.Ε., έρχεται η Ηuman Rights Watch με ανακοίνωσή της βασισμένη στα στοιχεία από την αποστολή που πραγματοποίησε τον Μάιο στο Βόρειο και Νότιο Αιγαίο και περιγράφει με τα πλέον μελανά χρώματα την κατάσταση στα νησιά, με προσφυγοπούλες να φοβούνται ακόμα και να κοιμηθούν καθώς κρατούνται μαζί με άνδρες πρόσφυγες σε πανβρόμικα δωμάτια, χωρίς να μπορούν να κάνουν μπάνιο και χωρίς καμία πληροφόρηση για τα δικαιώματά τους ή για το πότε θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες καταγραφής.
«Οι ελληνικές αρχές είναι απλώς αδύνατον να αντιμετωπίσουν τον μεγάλο αριθμό, δεδομένης της διαρκούς εντεινόμενης οικονομικής κρίσης της χώρας, και υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η κατάσταση να επιδεινωθεί στις επόμενες ημέρες", δήλωσε η Eva Cosse, ειδικός για την Ελλάδα στη Human Rights Watch. «Η απάντηση της Ε.Ε. στη γενική κρίση στην Ελλάδα θα πρέπει να περιλαμβάνει εκτίμηση τόσο για το τεράστιο μερίδιο ευθύνης της Ελλάδας για τους αιτούντες άσυλο όσο και για τα δικαιώματα και την ευημερία των ίδιων των αιτούντων άσυλο».
Ραγδαία επιδείνωση
Συγκεκριμένα, κατα την αποστολή της, τον Μάιο του 2015, η Human Rights Watch πήρε συνέντευξη από 100 νεοαφιχθέντες αιτούντες άσυλο και μετανάστες σε Λέσβο, Χίο, Σάμο, Λέρο και Κω. Όλοι τους είχαν ταξιδέψει με πλοίο από την Τουρκία. Οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, ήταν από τη Συρία και το Αφγανιστάν, ενώ 24 παιδιά, ηλικίας 15-17 ετών, ήταν ασυνόδευτα. Όπως σημειώνει η οργάνωση, από τον Μάιο η κατάσταση έχει επιδεινωθεί σημαντικά καθώς κάθε μέρα φτάνουν περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι.
Η οργάνωση περιγράφει τι ορίζει η ελληνική νομοθεσία και πώς γίνεται η καταγραφή, σημειώνοντας πως στα κέντρα καταγραφής οι συνθήκες είναι "ανθυγιεινές, οι άνθρωποι μονίμως πάρα πολλοί, με ανεπαρκή πρόσβαση σε τρόφιμα και υγειονομική περίθαλψη". Συνεπώς, οι συνθήκες σε αυτές τις εγκαταστάσεις "πέφτουν σημαντικά κάτω από τα διεθνή και εθνικά πρότυπα και μπορεί να χαρακτηρισθεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική η μεταχείριση".
Αν και γιατροί, κοινωνικοί λειτουργοί και η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών (UNHCR) επισκέπτονται τα κέντρα διαλογής, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν είναι διαρκώς παρόντες και η έλλειψη διερμηνέων καθιστά την επικοινωνία σχετικά με το άσυλο ή οποιοδήποτε άλλο θέμα εξαιρετικά δύσκολη, αναφέρει η έκθεση της Human Rights Watch.
Ανήλικα θύματα
Τα παιδιά συχνά κρατούνται μαζί με ενήλικες σε υπερπλήρη καταλύματα και βρόμικες συνθήκες, τονίζεται, ενώ γίνονται αναφορές στο ανοικτό κέντρο του Καρά Τεπέ στη Λέσβο. Στη Σάμο, η οποία έχει τη μοναδική εγκατάσταση όπου οι ανύπαντρες γυναίκες κρατούνται χωριστά από τους άνδρες, οι κρατούμενοι δήλωσαν ότι είχαν πρόσβαση σε τρεχούμενο νερό μόνο για 30 λεπτά την ημέρα και στο κέντρο διαλογής στη Χίο η Human Rights Watch διαπίστωσε ότι ενήλικες και παιδιά αναζητούσαν προστασία από τον ήλιο σε πρόχειρα υπόστεγα από ρούχα και κουβέρτες.
Οι χειρότερες συνθήκες εντοπίστηκαν, από την οργάνωση, στην Κω, όπου η καταγραφή μεταναστών και προσφύγων, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού αφίξεων και ελλείψεων σε προσωπικό και τεχνικά μέσα, μπορεί να πάρει και τρεις εβδομάδες. "Τα παιδιά και οι ενήλικες κοιμόντουσαν σε άθλιες συνθήκες, σε ένα εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο σε αυτοσχέδια κρεβάτια, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και με περιορισμένο τρεχούμενο νερό, ή σε σκηνές που παρέχονται από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, ενώ άλλοι κοιμούνται σε υπαίθριους δημόσιους χώρους". Σχεδόν όλοι όσοι συμμετείχαν στην έρευνα της οργάνωσης Human Rights Watch δήλωσαν ότι οι αρχές παρείχαν λίγο φαγητό και κάποιοι είπαν ότι δεν είχε φάει για μέρες. Πολλοί είπαν ότι δεν είχαν λάβει καμία πληροφορία σχετικά με το πότε θα καταγραφούν ή πόσο καιρό θα έπαιρνε.
«Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι κρατούνται συχνά πολύ περισσότερο από ό,τι οι ενήλικες ή τα παιδιά που ταξιδεύουν με τις οικογένειές τους, με τις αρχές να αναζητούν εγκαταστάσεις υποδοχής και φιλοξενίας τους», αναφέρει η έκθεση. «Αν και η τοποθέτηση σε καταφύγια έχει σχεδιαστεί ως μέτρο προστασίας, η έλλειψη χώρου σε όλη την Ελλάδα οδήγησε στην παρατεταμένη κράτηση των παιδιών στα κέντρα διαλογής» σημειώνεται χαρακτηριστικά, με ειδική αναφορά στο ότι «η Ελλάδα έχει μόνο 323 θέσεις για τα ασυνόδευτα παιδιά και ενώ οι ενήλικες μπορούν να κυκλοφορήσουν σε λίγες μέρες, τα παιδιά μπορεί να κρατηθούν για τρεις εβδομάδες ή και περισσότερο».
Επικαλούμενη στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας, η ΗΡW σημειώνει πως πάνω από το 90 τοις εκατό των 77.000 ανθρώπων που έχουν φτάσει στα νησιά κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2015 τρέπονται σε φυγή από χώρες που αντιμετωπίζουν πολέμους και συγκρούσεις όπως τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Σομαλία.
Επειγόντως σχέδιο
Όπως υπογραμμίζει η HRW, «οι ελληνικές αρχές και η Ε.Ε. πρέπει επειγόντως να συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο που θα διασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων στέγης, τουαλέτας, τροφίμων, την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας καθώς και αρκετούς διερμηνείς, τους ανθρώπινους πόρους και τις τεχνικές δυνατότητες για να υποστηρίξει τους ανθρώπους, εντοπίζοντας τα τρωτά σημεία τους και την επεξεργασία τους πιο γρήγορα». Και συνεχίζει:
«Οι αρχές θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους χώρους για ιδιαίτερα ευάλωτους αιτούντες άσυλο, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, ατόμων με αναπηρίες, επιζώντων βασανιστηρίων και θυμάτων εμπορίας ανθρώπων». Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει επίσης «να επισπεύσουν την καταγραφή οικογενειών με παιδιά και ασυνόδευτων ανηλίκων στα νησιά και να αποφεύγουν την κράτηση των παιδιών», σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Τέλος, «η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να εξασφαλίσει επαρκή χωρητικότητα σε καταφύγια για τα ασυνόδευτα παιδιά μεταναστών και αιτούντων άσυλο και την ελαχιστοποίηση του χρόνου κράτησης εν αναμονή της μεταφοράς σε καταφύγια. Η Ε.Ε. πρέπει να παράσχει οικονομική βοήθεια στην ελληνική κυβέρνηση για την επίτευξη των στόχων αυτών».
Ε.Ζ.
