Οκτώ ώρες καθημερινά εξοντωτική δουλειά μέσα στις αποπνικτικές στοές, στα χίλια, δύο χιλιάδες μέτρα κάτω απ' τη Γη. Για 1.300 λίρες τον μήνα, δηλαδή για περίπου 460 ευρώ. Μεροκάματο του τρόμου. Και του θανάτου...
Το δυστύχημα στη Σόμα με τους 282 νεκρούς, που δεν αποκλείεται να γίνουν 300 ή 400, αφού ακόμα υπάρχουν παγιδευμένοι στις γκρεμισμένες γαλαρίες, δεν ήταν το μοναδικό στην Τουρκία του Ερντογάν, η οποία φιλοδοξεί να γίνει παγκόσμια οικονομική δύναμη.
Οκτώ ανθρακωρύχοι είχαν σκοτωθεί τον περασμένο χρόνο σε διάφορα άλλα μικρότερα δυστυχήματα και εργατικά ατυχήματα στα ορυχεία της γύρω περιοχής. Μόνο που ως συνήθως αυτοί οι θάνατοι, θυσίες στον βωμό του «οικονομικού θαύματος», έμειναν στα ψιλά. Αλλά και για την κυβέρνηση της Άγκυρας ήταν κάτι σαν περιστατικά ρουτίνας.
Τρεις εβδομάδες πριν την τραγωδία στη Σόμα, η αντιπολίτευση του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP) είχε ζητήσει να συσταθεί επιτροπή έρευνας για τις συνθήκες λειτουργίας και ασφαλείας των ορυχείων, για να βρεθούν οι αιτίες και οι υπεύθυνοι των θανάτων τόσων εργατών, αλλά η πρόταση καταψηφίστηκε από το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν, αυτό που αποκαλείται Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP).
«Μάρτυρες» και κισμέτ...
Απ' την πρώτη στιγμή της καταστροφής, τα στελέχη της κυβέρνησης άρχισαν να μιλούν για «μάρτυρες» και την έκρηξη του μετασχηματιστή στις στοές του μοιραίου ορυχείου τη βάφτισαν «θέλημα της μοίρας». Σαν να μην υπήρχε απολύτως τίποτε που θα μπορούσε να γίνει για να αποτραπεί αυτή η «μοίρα». Και η ιδιωτική εταιρεία Soma Komur Isletmeleri A.S., που διαχειρίζεται το ορυχείο, αποποιήθηκε των ευθυνών της με μια τυπική ανακοίνωση στην οποία έκανε απλά λόγο για... «ένα τραγικό ατύχημα».
Δεν είναι η πρώτη φορά που κυβέρνηση ή εταιρείες στην Τουρκία ξεφορτώνονται τις ευθύνες τους, φορτώνοντάς τες στο κισμέτ. Όταν πριν από τέσσερα χρόνια, στις 17 Μαΐου 2010, 30 εργάτες είχαν σκοτωθεί από έκρηξη μεθανίου σε ανθρακωρυχείο στην επαρχία Ζονγκουλντάκ, στη Μαύρη Θάλασσα, ο Ερντογάν είχε κατηγορήσει και πάλι τη «μοίρα» ως υπεύθυνη. «Δυστυχώς, αυτή είναι η μοίρα του επαγγέλματος. Τα αδέλφια μας που κάνουν αυτή τη δουλειά το ξέρουν κι οι ίδιοι» είχε πει μπροστά στις κάμερες όταν επισκέφθηκε τον τόπο της τραγωδίας δύο ημέρες μετά.
Κι όμως δεν ήταν η πρώτη καταστροφή στο συγκεκριμένο ορυχείο. Δεν ήταν η πρώτη φορά που η μοίρα χτυπούσε τους εργάτες που δουλεύουν εκεί. Το 1992, 263 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους πάλι από έκρηξη. Ώς την περασμένη Τρίτη που "έσκασε" ο μετασχηματιστής στη Σόμα, η καταστροφή στη Ζονγκουλντάκ ήταν το πιο πολύνεκρο δυστύχημα σε ανθρακωρυχείο στην Τουρκία.
«Σε 73 χρόνια, περισσότεροι από 3.000 ανθρακωρύχοι έχουν σκοτωθεί στη χώρα την ώρα της δουλειάς» αναφέρει ο Κεμάλ Εζκάν, εκπρόσωπος του «παγκόσμιου» συνδικάτου IndustriALL Global Union της Γενεύης. Η Τουρκία κατέχει «το χειρότερο ρεκόρ στην Ευρώπη σε νεκρούς από δυστυχήματα και εκρήξεις σε ορυχεία, ενώ βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως», λέει ο ίδιος.
Η ανασφάλεια της «ασφάλειας»
Προσπαθώντας να κατευνάσει την οργή, η κυβέρνηση του Ερντογάν υποστήριξε ότι το ορυχείο της Σόμα είχε ελεγχθεί τον Μάρτιο από τους επιθεωρητές του υπουργείου Εργασίας, αλλά δεν είχε παρατηρηθεί "καμία έλλειψη" στον τομέα της ασφάλειας. Αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα.
«Το πρόβλημα είναι η ανεξαρτησία των ειδικών που είναι αρμόδιοι να εκτιμούν τους κινδύνους στα ορυχεία», υπογραμμίζει ο πρώην πρόεδρος του επιμελητηρίου των μηχανικών ορυχείων Μεχμέτ Τορούν. «Στο μέτρο που πληρώνονται από τις εταιρείες τις οποίες ελέγχουν, μπορούμε να αναρωτηθούμε για την αξιοπιστία των εκθέσεών τους» λέει ο Τούρκος μηχανικός. «Στα χαρτιά, το προσωπικό εκπαιδεύεται σε θέματα ασφαλείας κάθε έξι μήνες ή μία φορά τον χρόνο, όμως το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό ενημερώνονται για τους κινδύνους», σημείωσε ο Τορούν.
«Δεν υπάρχει πτυχίο για να γίνεις ανθρακωρύχος» λέει από την πλευρά του ο Αϊχάν Γιουκσέλ της Ένωσης Μηχανικών Ορυχείων, αμφισβητώντας τα επιμορφωτικά σεμινάρια. «Σε κάποιες περιπτώσεις το προσωπικό είναι αναλφάβητο και συχνά πρόκειται για ανθρώπους που έχουν σταματήσει το σχολείο στο δημοτικό» εξηγεί.
Σημειώνεται ότι στην Τουρκία υπάρχουν σήμερα 7.000 ορυχεία μεικτής εξόρυξης (άνθρακα, μαρμάρου, χαλκού κ.ά.) στα οποία εργάζονται περισσότεροι από 120.000 άνθρωποι.
Ν.Κ.
