Μετά το κρεσέντο βίας των τελευταίων εβδομάδων, η διπλωματία κάνει και πάλι δειλά την εμφάνισή της στην Ουκρανία καθώς η Δύση φαίνεται σταδιακά να συνειδητοποιεί τους κινδύνους που εγκυμονεί η παράταση της σημερινής κατάστασης. Το "στρογγυλό τραπέζι" που προσπαθεί να διοργανώσει ο ΟΑΣΕ ενδεχομένως να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ειρηνική επίλυση μιας σύγκρουσης που ανά πάσα στιγμή απειλεί να αναφλέξει ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι αναλυτές συγκρίνουν την Ουκρανία με τη Γιουγκοσλαβία και οι συγκρίσεις, αναπόφευκτα, φέρνουν και αυτοκριτική για τους μέχρι τώρα χειρισμούς. Την Τετάρτη, ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας και αρχηγός του κόμματος των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) Ζίγκμαρ Γκάμπριελ μίλησε χωρίς περιστροφές για "σφάλμα" της Ευρωπαϊκής Ένωσης. "Δεν ήταν πολύ έξυπνο να δώσει την εντύπωση στην Ουκρανία ότι έπρεπε να επιλέξει μεταξύ της Ρωσίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης", η οποία της πρότεινε μια συμφωνία σύνδεσης, ανέφερε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Rheinische Post.
Όπως παράλληλα σημειώνει ο συντηρητικός αναλυτής Ανατόλι Λιέβεν, η φιλοδοξία της Δύσης για "ολοκληρωτική νίκη" στην Ουκρανία όχι μόνο ενέχει τρομακτικούς κινδύνους, αλλά είναι και αδύνατον να γίνει πραγματικότητα. "Η Ουκρανία περιέχει πολλαπλές ταυτότητες και δεν μπορεί να κυβερνηθεί μονομερώς από καμία από αυτές ούτε μπορεί να προσελκυστεί προς μια μοναδική γεωπολιτική κατεύθυνση χωρίς να επααπειληθεί η ίδια η διχοτόμηση της χώρας" σημειώνει στο άρθρο του στο New York Review of Books.
Το περίεργο όσο και ανησυχητικό είναι ότι όλες οι πλευρές συμφωνούν θεωρητικά για το είδος της λύσης που πρέπει να επιτευχθεί ακόμη και αν διαφωνούν στις λεπτομέρειες: μια ομοσπονδιακή Ουκρανία με εκλεγμένες τοπικές κυβερνήσεις και ένα σύνταγμα που θα διασφαλίζει τόσο την αυτονομία όσο και τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Γιατί, παρά το γεγονός ότι τα δυτικά ΜΜΕ εξακολουθούν να μιλούν για "φιλορώσους αυτονομιστές", δεν είναι σαφές αν η πλειοψηφία των κατοίκων της ανατολικής Ουκρανίας επιθυμούν πραγματικά την ενσωμάτωση στη Μόσχα ή απλώς φοβούνται να ζήσουν σε μια χώρα που θα έχει πέσει στα χέρια των πιο ακραίων εθνικιστών.
Ελάχιστοι υπενθυμίζουν σήμερα ότι οι πρώτοι που ανέδειξαν το ζήτημα της αυτονομίας -συνοδεύοντάς το με την απειλή της ανεξαρτησίας- δεν ήταν οι ρωσόφωνοι αλλά οι κάτοικοι της Δυτικής Ουκρανίας μεσούσης της εξέγερσης κατά της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς. Στα μέσα Φεβρουαρίου, το τοπικό κοινοβούλιο της επαρχίας Λβιβ εξέδωσε ανακοίνωση διακηρύσσοντας ότι "αναλαμβάνει το ίδιο την ευθύνη της επαρχίας και του πληθυσμού" χωρίς η κίνηση να προκαλέσει την παραμικρή αποδοκιμασία από την πλευρά της Δύσης.
Στην διακήρυξη της Γενεύης, η Ρωσία, οι ΗΠΑ και η μεταβατική κυβέρνηση της Ουκρανίας τάχθηκαν υπέρ μιας συνταγματικής λύσης. Το πρόβλημα με τη συμφωνία της Γενεύης ήταν όμως το χρονοδιάγραμμα που θα έπρεπε να ακολουθήσουν τα εμπόλεμα μέρη καθώς και ο βαθμός αυτονομίας των περιφερειών. Η ραγδαία κλιμάκωση των συγκρούσεων και η συμμετοχή σε αυτές μισθοφόρων και νεοναζί φέρνει, όμως, ακόμη πιο κοντά μια νέα αιματοχυσία τύπου Οδησσού, η οποία ενδεχομένως να αποτελέσει το σημείο χωρίς επιστροφή για την Ουκρανία.
Επείγει επομένως η έναρξη διαπραγματεύσεων με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων πλευρών σε διαπραγματεύσεις με πρώτο στόχο την κατάπαυση του πυρός. Τα επόμενα βήματα θα μπορούσαν να είναι η αποχώρηση του ουκρανικού στρατού και των πολιτοφυλακών από την ανατολική Ουκρανία, η ανάπτυξη διεθνών παρατηρητών και η έναρξη των διεργασιών για τη θέσπιση ομοσπονδιακού συντάγματος, το οποίο στη συνέχεια θα τεθεί σε δημοψήφισμα σε όλη τη χώρα. Κακό δεν θα έκανε και κάποιου είδους εγγύηση για το γεγονός ότι η χώρα δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ.
Η Ρωσία του Πούτιν έπαιξε περισσότερο από όσο έπρεπε το χαρτί του πολιτικά χρεοκοπημένου Γιανουκόβιτς υποτιμώντας τη δυναμική των κινητοποιήσεων του Μαιντάν. Το αποτέλεσμα ήταν να θέσει σε κίνδυνο την επιρροή της σε ολόκληρη τη χώρα. Σήμερα, η Δύση και ιδίως η Ουάσιγκτον φαίνεται να επαναλαμβάνουν το λάθος από την ανάποδη. Υποτιμούν τη λαϊκή υποστήριξη για τους αντάρτες της Ανατολικής Ουκρανίας και τη διάθεσή τους να αντισταθούν στη μεταβατική κυβέρνηση του Κιέβου. Τα χρονικά περιθώρια όμως στενεύουν και το φάσμα ενός νέου αιματηρού εμφυλίου στην καρδιά της Ευρώπης προβάλλει όλο και πιο έντονα.
