Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Χουριέτ, ο ιδιοκτήτης της Soma Kumur καυχιόταν πριν από δύο χρόνια ότι, μετά την ιδιωτικοποίηση των ορυχείων της Σόμα το 2005, η εταιρεία του κατόρθωσε "χάρη στις λειτουργικές μεθόδους του ιδιωτικού τομέα" να μειώσει το κόστος εξόρυξης άνθρακα από τα 140 δολάρια τον τόνο στα 23,8 δολάρια.
Τα κέρδη δεν επενδύθηκαν φυσικά για την αγορά νέου εξοπλισμού και οι λειτουργικές μέθοδοι του ιδιωτικού τομέα γύρισαν τελικά τα ορυχεία της Σόμα στα χρόνια του Ζολά και του Ζερμινάλ. Η έκρηξη που ήταν η αιτία της καταστροφής οφείλεται σε βραχυκύκλωμα που προκάλεσε ανάφλεξη μεθανίου. Παρόμοιες εκρήξεις αποτελούσαν τη βασική πηγή δυστυχημάτων κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, ωστόσο η σημερινή τεχνολογία είναι σε θέση να αποτρέψει τη συσσώρευση μεθανίου στις στοές των ορυχείων.
"Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι εδώ και δεκαετίες τα μέσα για τον έλεγχο αυτού του περιβάλλοντος όσον αφορά τη διαθέσιμη τεχνολογία έχουν αλλάξει" σημειώνει ο Άντριου Γουάτσον, της βρετανικής υπηρεσίας διάσωσης μεταλλωρύχων. Η τραγωδία της Σόμα θα μπορούσε να αποφευχθεί, προσθέτει, καθώς "όταν το μεθάνιο φτάνει σε ένα ορισμένο επίπεδο, η παροχή του ηλεκτρικού ρεύματος διακόπτεται αυτομάτως". Στην περίπτωση της Σόμα, αυτό δεν συνέβη είτε επειδή το σύστημα επιτήρησης των επιπέδων του μεθανίου δεν είχε ποτέ εγκατασταθεί είτε επειδή δεν λειτουργούσε σωστά.
Η πεισματική άρνηση του τουρκικού κεφαλαίου να επενδύσει σε νέες υποδομές και εξοπλισμό ασφαλείας δεν φαίνεται όμως να αποτελεί ιδιαιτερότητα της Soma Kumur. Χαρακτηρίζει όλα τα ορυχεία της Τουρκίας, τα οποία θεωρούνται σήμερα τα πιο επικίνδυνα στον κόσμο. Πρόσφατη έρευνα του Ερευνητικού Ιδρύματος Οικονομικής Πολιτικής της Τουρκίας (TEPAV) καταλήγει στο εντυπωσιακό συμπέρασμα ότι οι ανθρακωρύχοι στην Τουρκία κινδυνεύουν περισσότερο από θανάσιμα δυστυχήματα απ' ό,τι οι συνάδελφοί τους στην Κίνα.
Η έρευνα υπολόγιζε μάλιστα και το αίμα που χύνεται για να εξορυχθεί από τα έγκατα της Γης κάθε τόνος ορυκτού. Για κάθε εκατομμύριο τόνων κάρβουνου, το 2010 σημειώνονταν 7,22 θάνατοι στην Τουρκία, 1,27 στην Κίνα και 0,02 στις ΗΠΑ. Το τουρκικό ινστιτούτο παρέθεσε μάλιστα και ολόκληρο κατάλογο για τις αιτίες αυτών των θανάτων: ακατάλληλα συστήματα εξαερισμού, απουσία εξόδων διαφυγής, ανεπαρκή μέτρα ασφαλείας, ελλιπείς υποδομές και παρωχημένη τεχνολογία. Κάπως έτσι στήνονται, όμως, τα οικονομικά "success stories"...
Μ.Τ.
