Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Σχεδόν είκοσι χρόνια υπάρχει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, τα μισά από αυτά δεν ακουγόταν τίποτε από το στρατηγείο του στη Γενεύη. Κι εκεί που όλοι είχαν σπεύσει να τον ξεγράψουν, επέστρεψε ως... Λάζαρος. Το Σαββατοκύριακο που πέρασε στο Μπαλί, για πρώτη φορά στην ιστορία του ΠΟΕ και τα 159 κράτη - μέλη του αποφάσισαν να υπογράψουν το ίδιο Σύμφωνο Φιλελευθεροποίησης του εμπορίου, χωρίς αστερίσκους. Για πρώτη φορά δεν επέμειναν σε εξαιρέσεις ούτε οι χώρες της Ε.Ε., ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Κίνα, ούτε οι χώρες της Αφρικής, ούτε της Λατινικής Αμερικής, ούτε καν η Ρωσία (μπήκε στον ΠΟΕ πέρσι). Κι αυτό διότι ο πήχης για τη Συμφωνία του Μπαλί ήταν πολύ χαμηλός, τα μεγάλα και τα δύσκολα δεν ακουμπήθηκαν. Το μόνο που προχώρησε ήταν η μείωση της διασυνοριακής γραφειοκρατίας. Τα δύο «καυτά» ζητούμενα για τον αναπτυσσόμενο κόσμο θα συζητηθούν στο μέλλον: Η πλούσια Δύση δεν δεσμεύτηκε να μειώσει τις επιδοτήσεις στα δικά της αγροτικά προϊόντα, άρα εξακολουθεί να αποκλείει -ή να αγοράζει σε εξευτελιστική τιμή- τα αγροτικά προϊόντα του Τρίτου Κόσμου. Επίσης, πέρα από τη γενικόλογη υπόσχεση ότι θα δώσουν αναπτυξιακή βοήθεια, σε συγκεκριμένους αριθμούς δεν δεσμεύτηκαν.
Παρόλα αυτά, ο γενικός γραμματέας του ΠΟΕ, ο Βραζιλιάνος Ρομπέρτο Αζεβέδο, εμφανώς ανακουφισμένος από την επίτευξη της Συμφωνίας του Μπαλί, υπόσχεται τώρα ότι μόνο χάρη στην απόφαση να μειωθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια στους δασμούς και τα τελωνεία θα αυξηθεί το παγκόσμιο εμπόριο σε χρόνο ρεκόρ κατά 400 δισεκατομμύρια δολάρια στο απαισιόδοξο σενάριο, έως και ένα τρισεκατομμύριο στο αισιόδοξο. Οι αναλυτές του ΠΟΕ υπολογίζουν ότι θα δημιουργηθούν και περίπου 20 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας.
Επί ξηρού ακμής
Μέχρι το βράδυ του Σαββάτου η συμφωνία δεν ήταν δεδομένη, αφού υπήρχαν σοβαρές διαφωνίες στις... λεπτομέρειες. Οι αριστερές χώρες της Λατινικής Αμερικής απαιτούσαν να μπει στη Συμφωνία του Μπαλί μια παράγραφος που να απαγορεύει ρητά την επιβολή εμπάργκο εμπορικών συναλλαγών. Στόχος τους ήταν οι ΗΠΑ και το εμπάργκο που έχουν επιβάλει εδώ και πάνω από μισό αιώνα στην Κούβα. Τελικά, ο συμβιβασμός που βρέθηκε ήταν μια διατύπωση που υπογραμμίζει τη σημασία των «μη διακρίσεων». Αλλά και η Ινδία απαιτούσε να διατηρήσει τον ιδιότυπο προστατευτισμό της στα αγροτικά προϊόντα. Η ινδική κυβέρνηση αγοράζει μαζικά σε επιδοτούμενες «φιξ» τιμές κυρίως ρύζι για τον πολύ φτωχό πληθυσμό της, κάτι που οι χώρες με μεγάλες αγροτικές εξαγωγές ήθελαν να σταματήσει και να καθορίζονται οι τιμές από την αγορά. Κι εδώ βρέθηκε ένας συμβιβασμός. Η Συμφωνία του Μπαλί επιτρέπει στην Ινδία και στις υπόλοιπες χώρες που έχουν προγράμματα επισιτισμού να τα συνεχίσουν τουλάχιστον για τέσσερα χρόνια, μέχρι να βρεθεί μια άλλη λύση, που αφενός θα απελευθερώνει τις τιμές, αφετέρου δεν θα τους επιτρέπει να ξεπεράσουν το όριο αντοχής των χωρών αυτών.
Οι χώρες της Αφρικής εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την επίτευξη της Συμφωνίας, καθώς πιστεύουν ότι ήταν αρχή για να πέσουν, κάποτε στο μέλλον, τα σημερινά εμπόδια στις εξαγωγές των προϊόντων τους. Αλλά και η Κομισιόν δήλωσε ευχαριστημένη από τη Συμφωνία, ενώ ανήγγειλε ότι θα διαθέσει στις αναπτυσσόμενες χώρες 400 εκατομμύρια ευρώ την επόμενη πενταετία για να εκσυγχρονίσουν τα τελωνεία τους. Σαμπάνιες άνοιξε και το Γερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, που εκτιμά ότι με τη Συμφωνία θα διευκολυνθούν ακόμη περισσότερο οι γερμανικές εξαγωγές.
Ρεκόρ εξαγωγών από τη Γερμανία
Πόσο περισσότερο είναι το ερώτημα, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της γερμανικής στατιστικής υπηρεσίας, τον Οκτώβριο οι γερμανικές εξαγωγές έσπασαν και νέο ρεκόρ, φτάνοντας τα 99,1 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πάντως, οι επικριτές του τεράστιου εμπορικού πλεονάσματος της Γερμανίας -με πρώτους και καλύτερους τους Αμερικανούς αλλά και την Κομισιόν- έχουν λιγότερα πατήματα να γκρινιάζουν, καθώς το πλεόνασμα αυτό μειώθηκε αισθητά τον Οκτώβριο. Η αύξηση των εξαγωγών ήταν της τάξης του 0,6%, αλλά των εισαγωγών ένα απροσδόκητο 2,9 %. Έτσι, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας μειώθηκε τον Οκτώβριο στα 17,9 δισ. ευρώ από 20,4 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο. «Οι εμπορικοί εταίροι επωφελούνται από την ανάκαμψη στη Γερμανία», υποστήριξε ο οικονομολόγος της HSBC, Στέφαν Σίλμπε, και πρόσθεσε ότι τα στοιχεία του Οκτωβρίου επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι μελλοντικά η ανάπτυξη της Γερμανίας δεν θα καθορίζεται πλέον σε τόσο μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές.
Ένας από τους βασικούς λόγους της κατακόρυφης αύξησης των εξαγωγών τον Οκτώβριο ήταν η αυξημένη ζήτηση από χώρες της Ε.Ε. οι οποίες δεν ανήκουν στην Ευρωζώνη. Οι εξαγωγές προς την Πολωνία, για παράδειγμα, αυξήθηκαν κατά 6,2 %. Οι εξαγωγές προς τις χώρες της Ευρωζώνης, αντίθετα, μειώθηκαν αρκετά, ενώ οριακή μείωση σημείωσαν οι εξαγωγές προϊόντων προς χώρες εκτός Ε.Ε. Παρά το νέο ρεκόρ, πάντως, σε ετήσια βάση οι γερμανικές εξαγωγές μειώθηκαν σε σχέση με το 2012.
