Αν οι προεδρικές εκλογές του περασμένου Απριλίου μπορούν να θεωρηθούν σαν την τελευταία -έστω και μεταθανάτια- εκλογική νίκη του Ούγκο Τσάβες, οι δημοτικές εκλογές που διεξάγονται σήμερα στη Βενεζουέλα αποτελούν χωρίς αμφιβολία την πρώτη πραγματικά κρίσιμη δοκιμασία για τον διάδοχο του, Νίκολας Μαδούρο. Ιδίως επειδή η δεξιά αντιπολίτευση επιχειρεί να δώσει στην αναμέτρηση χαρακτήρα δημοψηφίσματος.
Σε αντίθεση με τις προεδρικές ή τις κοινοβουλευτικές εκλογές, η ανάδειξη τοπικών αρχών σπανίως οξύνει τα πολιτικά πάθη στη Βενεζουέλα. Η διαφορά όμως με αντίστοιχες αναμετρήσεις του παρελθόντος είναι ότι οι σημερινές εκλογές διεξάγονται σε μια στιγμή που η χώρα δοκιμάζεται από σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Παρότι, το ΑΕΠ συνέχισε να αυξάνεται το πρώτο εξάμηνο του έτους και η ανεργία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, υπάρχουν ελλείψεις σε βασικά αγαθά, διακοπές στην ηλεκτροδότηση και ο πληθωρισμός αγγίζει πια το 54%.
Η κυβέρνηση Μαδούρο αποδίδει τα προβλήματα αυτά στον "οικονομικό πόλεμο" που διεξάγει εναντίον της η οικονομική ολιγαρχία, ενώ η αντιπολίτευση επιρρίπτει τις ευθύνες στην κυβερνητική κακοδιαχείριση και τον κρατικό παρεμβατισμό. Και φυσικά η λέξη κλειδί για τη βενεζουελάνικη Δεξιά είναι η "κρίση". "Η κυβέρνηση θέλει να παραμείνουμε σε κρίση, όμως ο λαός πρέπει να απαντήσει ότι δεν θέλει πια την κρίση. Έχουν βυθίσει τη χώρα στην κρίση και δεν προσφέρουν λύσεις. Αναγκάζουν τον λαό να στέκεται σε ουρές για να αγοράζει τρόφιμα. Λένε ότι υπάρχουν ελλείψεις επειδή οι άνθρωποι τρώνε πολύ και ότι το χαρτί υγείας τελειώνει επειδή πηγαίνουν πολύ στην τουαλέτα" τόνισε σε μια από τις προεκλογικές ομιλίες του ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Μετώπου (MUD), Ενρίκε Καπρίλες.
"Πρέπει να μετατρέψουμε τις εκλογές στις 8 Δεκεμβρίου σε διαμαρτυρία για να εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας για την κατάσταση που αντιμετωπίζει η χώρα" αποκάλυψε τις προθέσεις του σε άλλη ομιλία του. Παρ' ότι ο ίδιος δεν είναι υποψήφιος σε κάποιον δήμο, ο Καπρίλες διεξάγει μια προεκλογική εκστρατεία "εθνικής εμβέλειας", πανομοιότυπη με εκείνη του Απριλίου. Το στοίχημα για τη δεξιά αντιπολίτευση είναι να λάβει περισσότερες ψήφους από τους υποψηφίους του τσαβικού Μεγάλου Πατριωτικού Πόλου και, αν είναι δυνατόν, να κερδίσει τους περισσότερους από τους 335 δήμους της χώρας - σήμερα ελέγχει μόλις 56.
Αν η Δεξιά πετύχει τον στόχο της, τότε ο Καπρίλες και το MUD θα μπορούν ισχυριστούν από ενισχυμένη θέση ότι ο λαός καταψήφισε την κυβέρνηση και να αρχίσουν μια προεκλογική εκστρατεία διαρκείας μέχρι τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2015 ή να οργανώσουν ένα πραγματικό δημοψήφισμα με θέμα την αποπομπή του Μαδούρο. Αν αποτύχει, ο Καπρίλες θα βρεθεί αισθητά αποδυναμωμένος και η συνοχή του δεξιού συνασπισμού θα κλονιστεί.
Το βασικό πρόβλημα για την αντιπολίτευση δεν είναι τόσο η κοινωνική απήχηση του τσαβισμού, που αυτή τη στιγμή δεν βρίσκεται και στα υψηλότερα επίπεδά της, αλλά η αποχή, καθώς η υπάρχει έντονη κόπωση στο εκλογικό σώμα από τις συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις - πέντε μέσα στην τελευταία διετία. Η τελευταία, άλλωστε, προσπάθεια της αντιπολίτευσης να κινητοποιήσει τους ψηφοφόρους της σε τοπικό επίπεδο είχε παταγώδη αποτυχία. Στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου για την ανάδειξη κυβερνητών στις επαρχίες η αντιπολίτευση κέρδισε μόλις τρεις από τις 23 αναμετρήσεις.
Ανάλογες ενδείξεις υπάρχουν και σήμερα, καθώς οι τελευταίες μετρήσεις αποκαλύπτουν ότι η προσπάθεια για μετατροπή των εκλογών σε αντικυβερνητικό δημοψήφισμα δεν αποδίδει. Πρόσφατη έρευνα της εταιρείας δημοσκοπήσεων Hinterlaces έδειξε ότι μόλις το 6% των ψηφοφόρων θα συμμετάσχουν στις δημοτικές εκλογές με την πρόθεση να "καταψηφίσουν τον Μαδούρο".
Η διάθεση αυτή ενδεχομένως να δικαιολογεί τον εφησυχασμό που παρουσίασε αρχικά το κυβερνητικό στρατόπεδο. "Αυτές οι εκλογές είναι απλώς θέμα μηχανισμού" ήταν η χαρακτηριστική δήλωση του αντιπροέδρου του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Βενεζουέλας (PSUV), Ντιοσδάδο Καμπέγιο. Το PSUV φαίνεται να πιστεύει ότι η αποτελεσματική κινητοποίηση του κομματικού μηχανισμού μπορεί να διασφαλίσει τη νίκη στα δύο τρίτα των δήμων, μια επίδοση που έχει τεθεί ως "πήχης" της εκλογικής αναμέτρησης.
Ωστόσο, η καμπάνια του Καπρίλες υποχρέωσε πολύ σύντομα το PSUV να ρίξει μεγαλύτερο βάρος στις εκλογές. Μέρος της προσπάθειας αποτέλεσε και η μάλλον άστοχη προσπάθεια του Μαδούρο να επιστρατεύσει τον προκάτοχο και μέντορά του σε μια ακόμη εκλογική μάχη. Με διάταγμά του, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας ανακήρυξε την 8η Δεκεμβρίου -μέρα των δημοτικών εκλογών- σε "Μέρα Αγάπης και Αφοσίωσης στον Ούγκο Τσάβες". Αφορμή για αυτό στάθηκε το γεγονός ότι ο Τσάβες απηύθυνε το τελευταίο δημόσιο διάγγελμά του στον λαό της Βενεζουέλας στις 8 Δεκεμβρίου 2012.
Για το PSUV, οι δυσκολίες δεν περιορίζονται όμως μόνο στον κοινωνικό αντίκτυπο των οικονομικών προβλημάτων. Οι εκλογές θα δοκιμάσουν και τη συνοχή των δυνάμεων που στηρίζουν την μπολιβαριανή επανάσταση, καθώς οι πρώτες φυγόκεντρες τάσεις έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους. Η απόφαση του κόμματος να παρακάμψει τις εσωκομματικές διαδικασίες για την ανάδειξη τοπικών υποψηφίων προκάλεσαν έντονη δυσαρέσκεια, με αποτέλεσμα στις σημερινές εκλογές να κατεβαίνουν και οι πρώτοι "αντάρτες" - υποψήφιοι που προέρχονται από το στρατόπεδο του τσαβισμού, χωρίς να έχουν την επίσημη στήριξη του PSUV.
ΜΟΤΟ
Με διάταγμά του, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας ανακήρυξε την 8η Δεκεμβρίου -μέρα των δημοτικών εκλογών- σε "Μέρα Αγάπης και Αφοσίωσης στον Ούγκο Τσάβες"
