Της ΚΑΚΗΣ ΜΠΑΛΗ
Ο νεκρός δεδικαίωται; Συνήθως, ναι, αλλά με χίλια ζόρια, κυρίως επειδή το απαιτεί η αστική ευγένεια. Όχι, όμως, και στην περίπτωση του Νέλσον Μαντέλα. Ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, ο μεγάλος και σοφός ήρωας στον αγώνα ενάντια στο Απαρτχάιντ, δεν έχει ανάγκη από την επιείκεια μιας νεκρολογίας. Στο καντάρι της μακριάς ζωής του τα όποια λάθη του, οι όποιες αδυναμίες του, βαραίνουν πολύ λιγότερο από την προσφορά του. Στη χώρα του, στη μαύρη φυλή, στην ανθρωπότητα, που κάποτε πρέπει να καταλάβει ότι δεν υπάρχει τίποτε πιο ηλίθιο από το να κρίνεται ένας άνθρωπος αποκλειστικά για το χρώμα του δέρματός του.
Στην αμαρτωλή ιστορία των Νόμπελ Ειρήνης ελάχιστοι ήταν οι βραβευμένοι πολιτικοί που δεν αμφισβητήθηκαν -συνήθως δικαίως- την ίδια στιγμή που ανακοινώθηκε το όνομά τους. Για τη βράβευση του Μαντέλα το 1993 -μαζί με τον, ξεχασμένο πια, τελευταίο πρόεδρο του καθεστώτος των φυλετικών διακρίσεων στη Νότια Αφρική, Φρεντερίκ ντε Κλερκ- δεν διατυπώθηκαν ενστάσεις. Ο Μαντέλα πάλεψε για την ελευθερία με τα όπλα, ως συνιδρυτής και κομαντάντε του «ακοντίου του έθνους», του ένοπλου βραχίονα του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου. Πάλεψε για την ελευθερία με το μυαλό του και τη δύναμη των λόγων του από τη φυλακή, στα 27 ολόκληρα χρόνια που έμεινε κλεισμένος στα μπουντρούμια του νησιού Ρόμπεν. Και πάλεψε για την εθνική συμφιλίωση με όλες του τις δυνάμεις από το 1990 που αποφυλακίστηκε, στα πέντε χρόνια της προεδρίας του από το 1994 έως το 1999 και μέχρι να πεθάνει. Η επιτυχία του σ' αυτόν τον αγώνα, και το επίμονο χαμόγελό του ακόμη και στα πολύ δύσκολα, τον έκανε σχεδόν μυθικό. Ο ίδιος, πάντως, προσπαθούσε πάντα να υποβαθμίσει την προσφορά του: «Όποιος πιστεύει ότι ένα άτομο μπορεί μόνο του να λύσει τα προβλήματα μιας χώρας και να φέρει τη δημοκρατία πλανάται πλάνην οικτρά» συνήθιζε να λέει.
Όσον καιρό χαροπάλευε στο νοσοκομείο της Πρετόρια, αγωνιούσαν μαζί του εκατομμύρια Νοτιοαφρικανοί, αλλά και άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη, μέχρι τον Αμερικανό πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα («οι σκέψεις και οι προσευχές μου είναι για τον Μαντέλα»). Το κλίμα στην πατρίδα του το έδωσε με τα λόγια του ένας παππούς στις παράγκες του Κέιπ Τάουν: «Για μένα είναι ο δεύτερος Ιησούς».
