Ο επίτροπος Μούιζνιεκς του Συμβουλίου της Ευρώπης παρουσίασε μια έκθεση που περιγράφει τους τρόπους με τους οποίους η λιτότητα και οι "μεταρρυθμίσεις" που επιβάλλονται από τους διεθνείς δανειστές έχουν προκαλέσει παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλη την Ευρώπη.
Η έκθεση υπό τον τίτλο "Προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε καιρούς οικονομικών κρίσεων" καθιστά σαφές ότι η λιτότητα, σαν άμεση προτεραιότητα σε χώρες όπως η Ελλάδα, πλήττει τα δικαιώματα των πολιτών σε ό,τι αφορά την εργασία, την υγειονομική περίθαλψη και την παιδεία. Περισσότερο επηρεάζονται, όπως είναι επόμενο, τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας.
"Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ξεχάσει την υποχρέωσή τους να προστατεύουν τους πληθυσμούς τους απέναντι στους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς" τόνισε ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Νιλς Μουίζνιεκς κατά την παρουσίαση της έκθεσης. Δήλωσε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της είναι να "βάλει και πάλι τα ανθρώπινα δικαιώματα στην κυβερνητική ατζέντα".
Παραθέτουμε τις δέκα βασικές κατηγορίες παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξαιτίας της λιτότητας που, όπως καταγράφει η έκθεση, σημειώνονται σήμερα στην Ελλάδα:
1. Εργασιακά δικαιώματα: εκμετάλλευση εργαζομένων, τράφικινγκ και κακομεταχείριση μεταναστών
Στην Ελλάδα, η Παγκόσμια Οργάνωση Εργασίας ανακάλυψε επανειλημμένες και εκτεταμένες παρεμβάσεις στις ελεύθερες και εθελοντικές συλλογικές συμβάσεις όπως και ένα "σημαντικό έλλειμα δημοσίου διαλόγου". Τα υψηλά επίπεδα ανεργίας τείνουν να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων, καθιστώντας τους πιο ευάλωτους και μειώνοντας τα ποσοστά ανάπτυξης. Η εργασιακή εκμετάλλευση, περιλαμβανομένης της παιδικής εργασίας, του τράφικινγκ και της κακομεταχείρισης εργαζομένων μεταναστών, αποτελεί μόνιμη πηγή ανησυχίας για τους ειδικούς την ώρα που η ζήτηση για φθηνή εργασία αυξάνεται, οι οικονομικές συνθήκες επιδεινώνονται και λιγοστεύουν τα μέσα του Δημοσίου να πραγματοποιήσει επιθεωρήσεις εργασίας ή να παράσχει υπηρεσίες προστασίας των παιδιών.
2. Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Οι ηλικιωμένοι γίνονται όλο και πιο ευάλωτοι και απειλούνται από τη φτώχεια
Πολλές κυβερνήσεις έχουν επιλέξει να μεταρρυθμίσουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα, κάνοντας έτσι τους ηλικιωμένους πιο ευάλωτους και αυξάνοντας τον κίνδυνο της φτώχειας γι' αυτούς. Στην Ελλάδα, παραδείγματος χάριν, το Συμβούλιο επισημαίνει ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση "διακινδυνεύει να επιφέρει την εκτεταμένη φτωχοποίηση ενός μεγάλου τμήματος του πληθυσμού".
3. Άστεγοι: Ολο και περισσότεροι μεταξύ των μεταναστών, των νέων, των γυναικών και των οικογενειών
Η κρίση έχει αναγνωριστεί ως ένας από τους βασικούς παράγοντες για την εξάπλωση των αστέγων στην Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Βρετανία. Νέες ομάδες αστέγων έχουν προκύψει, με το φαινόμενο να εξαπλώνεται μεταξύ των μεταναστών, των νέων, των γυναικών και των οικογενειών.
4. Περικοπές στην υγεία: μακροπρόθεσμες συνέπειες στη δημόσια υγεία
Οι περικοπές στις δαπάνες για την υγεία έχουν επηρεάσει το δικαίωμα στην καλύτερη δυνατή υγεία. Στην Ελλάδα, η Ε.Ε., η ΕΚΤ και το ΔΝΤ έχουν απαιτήσει ότι οι δημόσιες δαπάνδες για την υγεία δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 6% του ΑΕΠ, μια κίνηση που ενδεχομένως θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στη δημόσια υγεία.
5. Παραβιάσεις της ελευθερίας έκφρασης και υπερβολική χρήση βίας
Η σκληρότητα των μέτρων λιτότητας, σε συνδυασμό με την αδυναμία που παρατηρείται συχνά να υπάρξει επικοινωνία με τους ανθρώπους που επηρεάζονται έχουν προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις, ιδίως στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα. Υπάρχουν ανησυχίες για την εκτεταμένη χρήση βίας εναντίον διαδηλωτών και τις παραβιάσεις στην ελευθερία της έκφρασης και την ελεύθερη συνάθροιση. Οι βάναυσες αντιδράσεις στην κοινωνική αναταραχή ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εμπιστοσύνη στο δημοκρατικό σύστημα.
6. Ανεργία: "Τρομακτικές" συνέπειες για τους νέους
Ο συσχετισμός της υψηλής ανεργίας ανάμεσα στους νέους με τα χρόνια της κρίσης είναι αδιαμφισβήτητος. Περισσότεροι από τους μισούς νέους είναι καταγεγραμμένοι άνεργοι στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα, με ισχνές προοπτικές βελτίωσης της κατάστασης μέχρι το 2016. Το ποσοστό των νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και εξειδίκευσης έχει αυξηθεί κατά 1% από το 2008 στην Ευρώπη και κατά 4% και 6% στην Ισπανία και την Ελλάδα, αντιστοίχως με μακροχρόνιες "τρομακτικές" συνέπειες για του νέους.
7. Αντισυνταγματικότητα: Προϋπολογισμοί ενάντια στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Χάρτα και το εθνικό δίκαιο
Αντιστοίχως, το Συμβουλιο διευκρινίζει ότι "τα κυβερνητικά κόμματα θα πρέπει όταν νομοθετούν να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις δεσμεύσεις που απορρέουν από την επικύρωση της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Χάρτας". Τα κράτη είναι επιφορτισμένα να αποδεικνύουν ότι οποιαδήποτε μέτρα λιτότητας είναι σύμφωνα με τις υφιστάμενες υποχρεώσεις τους για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρόσφατη νομολογία στη Λετονία, την Πορτογαλία και τη Λιθουανία είναι ενδεικτική της κανονιστικής ανωτερότητας των συνταγματικά κατοχυρωμένων αρχών για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επί αδικαιολόγητων μέτρων στους προϋπολογισμούς.
8. Απουσία ανάλυσης για τις επιπτώσεις της λιτότητας
Σε πρόσφατες αποφάσεις για τις συλλογικές διαμαρτυρίες για τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα στην Ελλάδα, το Συμβούλιο επισήμανε την αδυναμία της κυβέρνησης να διεξάγει το ελάχιστο επίπεδο έρευνας και ανάλυσης για τις επιπτώσεις της λιτότητας και να αξιολογήσει τις συνέπειες για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες σε συνεργασία με ενδιαφερόμενες οργανώσεις.
9. Πίεση στις δομές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Η συρρίκνωση των πόρων και η γενικότερη αβεβαιότητα θέτουν σημαντικές δυσκολίες για τις δομές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ό,τι αφορά τη διασφάλιση εύκολης πρόσβασης για τις ευάλωτες ομάδες στις υπηρεσίες τους και την προώθηση περισσότερο φιλόδοξων προγραμμάτων, όπως η επίβλεψη των μέτρων του προϋπολογισμού. Η σταθερή διάθεση πόρων για αυτούς τους κρίσιμους θεσμούς θα πρέπει να διατηρηθεί στη διάρκεια της κρίσης και οποιοδήποτε μορατόριουμ στις προσλήψεις στον δημόσιο τομέα δεν θα πρέπει να τους αφορά.
10. Ελευθερία των ΜΜΕ: Περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης
Οι ελευθερίες των Μέσων άντεξαν δυσκολίες που προκάλεσαν τα μέτρα λιτότητας, ιδίως σε χώρες όπου η δημοσιονομική συρρίκνωση ήταν βαθύτερη. Τα δημόσια και ιδιωτικά Μέσα υπέστησαν μειώσεις προσωπικού και μισθών και κλείσιμο καναλιών, όπως της ελληνικής δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Οχι μόνο αυτές οι περικοπές συμβάλλουν στην επιδείνωση των υφιστάμενων προβλημάτων στη μείωση του πλουραλισμού των ΜΜΕ αλλά επίσης απειλούν την αποτελεσματική λειτουργία ενός βασικού πυλώνα της δημοκρατίας. Η ικανότητα των δημοσιογράφων να εκτελούν τους ζωτικούς εκπαιδευτικούς και εποπτικούς ρόλους τους έχει πληγεί, περιορίζοντας έτσι την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα στην ενημέρωση.
