Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
«Η ανάκαμψη είναι αληθινή, αλλά με αργό ρυθμό και με την πιθανότητα πολλών αναταράξεων στον ορίζοντα». Μ' αυτά τα λόγια συνόψισε ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη, Άνχελ Γκουρία, τη νέα έκθεση του διεθνούς οργανισμού για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, που παρουσίασε χθες στο Παρίσι.
Στην Ελλάδα αυτή η ανάκαμψη δεν θα φτάσει το 2014, αλλά το 2015, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Βέβαια, σε σχέση με την προηγούμενη έκθεσή του, ο διεθνής οργανισμός εμφανίζεται τώρα πιο αισιόδοξος για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Για το 2014 προβλέπει ύφεση της τάξης του 0,4%, ενώ έξι μήνες νωρίτερα υπολόγιζε ότι η συρρίκνωση του ΑΕΠ θα ήταν μεγαλύτερη και θα έφτανε το 1,2%. Για το 2015 η πρόβλεψη του ΟΟΣΑ είναι ότι η ελληνική οικονομία θα μεγεθυνθεί κατά 1,8%.
Η συμβουλή των αναλυτών του ΟΟΣΑ προς την Αθήνα είναι να παραμείνει στον δρόμο της δημοσιονομικής προσαρμογής, ενώ καλεί τους πιστωτές της χώρας «να μην αποκλείσουν το ενδεχόμενο νέας ελάφρυνσης του χρέους».
Συγκεκριμένα, στην έκθεση του οργανισμού για την Ελλάδα σημειώνεται:
«Η στροφή σε θετικό ρυθμό ανάπτυξης αναμένεται εντός του 2014, ενώ η οικονομία θα ενισχυθεί τον επόμενο χρόνο, καθώς βελτιώνεται περισσότερο η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας, ενώ παράλληλα επεκτείνεται το διεθνές εμπόριο και αυξάνονται οι επενδύσεις. Παρ' όλα αυτά, η απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή και οι αδύναμοι ισολογισμοί των τραπεζών θα συνεχίσουν να περιορίζουν την εγχώρια ζήτηση. Η ανεργία θα επιμείνει σε πολύ υψηλά επίπεδα, ενώ ο πληθωρισμός θα παραμείνει σε αρνητικό έδαφος».
Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι, «δεδομένου του υψηλού χρέους, πρέπει να συνεχιστεί η δημοσιονομική προσαρμογή, ως έχει προγραμματιστεί, αλλά στην περίπτωση που η οικονομία αποδειχθεί πιο αδύναμη από τις προβλέψεις, τότε θα πρέπει να επιτραπεί στους αυτόματους σταθεροποιητές να λειτουργήσουν». Ο διεθνής οργανισμός επιμένει, όπως και στην προηγούμενη πρόβλεψή του, ότι θα χρειαστεί ελάφρυνση του χρέους. Ζητεί τη μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα, ώστε να δίνει πιστώσεις στην πραγματική οικονομία, περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και ένα πιο αποτελεσματικό και πιο δίκαιο φορολογικό σύστημα, «απαραίτητο τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την κοινωνική συνοχή».
Ο διπλός κίνδυνος
Για το σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας, ο ΟΟΣΑ υποβάθμισε τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη το 2014, σε σχέση με την προηγούμενη έκθεσή του, κυρίως λόγω της επιβράδυνσης που εμφανίζεται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες -πρωτίστως στη Βραζιλία και την Ινδία- και επικαλούμενος το ρίσκο που προκύπτει από μια πιθανή αλλαγή πολιτικής της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, η οποία κάποια στιγμή θα σταματήσει να τυπώνει χρήμα.
Έτσι, η πρόβλεψη του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2014 μειώνεται στο 3,6% από το 4% της αρχικής του εκτίμησης. Η πρόβλεψή του για τα 34 κράτη-μέλη του είναι ότι θα κλείσουν το 2013 με ρυθμό ανάπτυξης 1,2%, για να επιταχύνουν το 2014 στο 2,3% και το 2015 στο 2,7%. Για την Ευρωζώνη, η πρόβλεψη είναι ανάπτυξη της τάξης του 1% για το 2014 και 1,6% το 2015, για τις ΗΠΑ 2,9% και 3,4% αντίστοιχα.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο του ΟΟΣΑ, Πιερ Κάρλο Παντοάν, αυτή τη φορά το… φρένο είναι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες, καθώς, όπως είπε, «οι ανεπτυγμένες οικονομίες δεν μπορούν να καλύψουν το κενό που δημιουργεί η επιβράδυνση στις αναδυόμενες». Κι αυτό διότι οι ανεπτυγμένες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως ατμομηχανή για τους άλλους, καθώς έχουν να λύσουν τα δικά τους προβλήματα. «Οι ΗΠΑ πρέπει να λύσουν το δημοσιονομικό τους πρόβλημα, η Ευρωζώνη το δικό της πρόβλημα αναιμικού ρυθμού ανάπτυξης και η Ιαπωνία το 'εύθραυστο' της δικής της ανάπτυξης», υποστηρίζει ο Παντοάν.
Ευρωζώνη: Το πρόβλημα της ανισότητας
Ειδικότερα για την Ευρωζώνη, ο ΟΟΣΑ διορθώνει ελαφρά προς τα κάτω την εκτίμησή του για την ανάπτυξη, υπολογίζοντάς την στο 1% το 2014, αντί του 1,1% του αρχικού υπολογισμού. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη συνεχίζει να αποκαθίσταται, ενώ για μια ακόμη φορά επισημαίνει το πρόβλημα της μεγάλης ανισότητας στην ανάπτυξη, μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Τόσο μεταξύ του κέντρου και της περιφέρειας όσο και μεταξύ των χωρών του κέντρου. Για παράδειγμα, ο ΟΟΣΑ προβλέπει για τη Γερμανία επιτάχυνση της ανάκαμψης στο 1,7% το 2014, ενώ για τη Γαλλία μόλις ένα οριακό 1%.
Μίνι συγχωροχάρτι στη Γερμανία
Πάντως, ο ΟΟΣΑ δίνει εμμέσως ένα μίνι συγχωροχάρτι στη Γερμανία, με την πρόβλεψή του ότι θα συρρικνωθεί το εμπορικό πλεόνασμά της το 2015 στο 5,5% του ΑΕΠ, από πάνω από 6% σήμερα. Υπενθυμίζεται ότι ΗΠΑ, ΔΝΤ και Κομισιόν έχουν κατηγορήσει τη Γερμανία ότι με το υπερβολικό πλεόνασμά της κάνει κακό στους εταίρους της στην Ευρωζώνη. Η Κομισιόν μάλιστα έχει ξεκινήσει ειδική έρευνα για τα γερμανικά πλεονάσματα, ώστε να διαπιστωθεί εάν προκαλούν σοβαρές ανισορροπίες στην περιοχή.
Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει τώρα ότι αυτές οι ανισορροπίες θα αμβλυνθούν -κυρίως χάρη στις μισθολογικές αυξήσεις και το χαμηλό ποσοστό της ανεργίας στη Γερμανία που θα πυροδοτήσουν άνοδο της κατανάλωσης-, αλλά θεωρεί ότι το μείζον πρόβλημα στη χώρα είναι το χαμηλό επίπεδο των επενδύσεων.
Συστάσεις προς την… πρόθυμη ΕΚΤ
Τέλος, ο διεθνής οργανισμός προτρέπει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αγοράσει κρατικά και εταιρικά ομόλογα, ώστε να αποτρέψει «τον εγκλωβισμό της Ευρωζώνης στην παγίδα του αποπληθωρισμού, όπως ακριβώς συνέβη στην Ιαπωνία». Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, δεν αρκεί η μείωση των επιτοκίων, αλλά η ΕΚΤ «θα πρέπει να προχωρήσει σε πιο τολμηρές κινήσεις και πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης».
Φαίνεται, πάντως, ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη για περαιτέρω δράση, σύμφωνα τουλάχιστον με τον Γιεργκ Άσμουσεν, ο οποίος δήλωσε για μια ακόμη φορά χθες ότι «αν το απαιτήσει ξανά η κατάσταση στον πληθωρισμό, μπορεί να δράσουμε ξανά και ένα από τα πιθανά μέτρα θα ήταν το λεγόμενο αρνητικό επιτόκιο καταθέσεων». Ένα βήμα παραπέρα προχώρησε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Βίτορ Κονστάνσιο, ο οποίος δήλωσε χθες ότι η ευρωτράπεζα «θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αγορές περιουσιακών στοιχείων για να βγάλει την οικονομία της Ευρωζώνης από τη στασιμότητα».
Κοντά στην έξοδο από το Μνημόνιο
Ενώ στην Αθήνα συνεχίζεται το θρίλερ «αξιολόγηση από την τρόικα», ο προσωρινός μηχανισμός στήριξης EFSF ανακοίνωσε χθες την εκταμίευση της προτελευταίας δόσης, ύψους 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, στην Πορτογαλία.
Για να ολοκληρωθεί το πορτογαλικό πρόγραμμα απομένει μια ακόμη δόση, ύψους 1,2 δισ. ευρώ, κι αν όλα πάνε καλά, η Λισσαβόνα θα πει αντίο στο Μνημόνιο τον Ιούνιο του 2014. Βέβαια, σε αντίθεση με την Ιρλανδία, που οσονούπω εγκαταλείπει το Μνημόνιο και δεν θέλει στήριξη από τους εταίρους στο άλμα της στις αγορές, το πιθανότερο είναι ότι η Πορτογαλία θα ζητήσει προληπτική πιστωτική γραμμή, μόλις λήξει το δικό της Μνημόνιο. Μια τέτοια γραμμή θα συνοδεύεται από όρους, άρα από ένα είδος ενισχυμένης επιτήρησης.
