Της Κάκης Μπαλή
Δέκα μέρες συμπληρώθηκαν από το καταστροφικό πέρασμα του τυφώνα Χαϊγιάν από την επαρχία Λέιτε των Φιλιππίνων, δέκα μέρες, η μια πιο δραματική από την προηγούμενη. Η πρωτεύουσα της επαρχίας, η πόλη Τακλομπάν, έχει σβηστεί από τον χάρτη, πολλά θύματα παραμένουν άταφα κάτω από τα ερείπια, ενδεχομένως και κάποιοι ζωντανοί.
Η ανθρωπιστική βοήθεια άρχισε ουσιαστικά να φτάνει στην περιοχή μόλις πριν από τρεις μέρες, επί μία εβδομάδα πάνω από μισό εκατομμύριο άνθρωποι δεν είχαν να φάνε, δεν είχαν πόσιμο νερό, δεν είχαν καταφύγιο. Η πείνα και η δίψα πυροδότησαν λεηλασίες, ενώ η πρώτη μαζική ταφή εκτός από την αφόρητη θλίψη προκάλεσε και οργή. Σε μια καθολική χώρα όπως οι Φιλιππίνες, είναι αδιανόητο να θάβονται οι άνθρωποι χωρίς παπά ή έστω χωρίς μια προσευχή, ωστόσο από την Πέμπτη σκάβονται μαζικοί τάφοι και ρίχνονται μέσα αδιάβαστα τα πτώματα που είναι ήδη σε φάση αποσύνθεσης.
Ο τυφώνας έχει αφήσει πίσω του, εκτός από χιλιάδες νεκρούς, έναν απέραντο σκουπιδότοπο. Τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης έχουν καταρρεύσει, ο κίνδυνος από το ξέσπασμα επιδημιών αυξάνεται ώρα με την ώρα. Τύφος, ηπατίτιδα, δάγκειος πυρετός, χολέρα απειλούν ολόκληρο το νησιωτικό σύμπλεγμα που χτυπήθηκε από τον Χαϊγιάν, εάν τα σωστικά συνεργεία που φτάνουν στις Φιλιππίνες από όλο τον κόσμο δεν καταφέρουν να στήσουν εγκαίρως τις εγκαταστάσεις για το πόσιμο νερό και να κατασκευάσουν στοιχειώδεις τουαλέτες.
Μια αχτίδα ελπίδας
Η προσγείωση των πρώτων μεταγωγικών αεροσκαφών με εργαλεία, τρόφιμα, φάρμακα και σκηνές στο αεροδρόμιο του Τακλομπάν, τα ξημερώματα της Πέμπτης, προκαλεί μια κάποια αισιοδοξία, ότι θα καταφέρουν να επιβιώσουν όσοι επέζησαν από τον τυφώνα. Στρατιώτες και κάτοικοι της περιοχής προσπαθούν να ανοίξουν δρόμους ανάμεσα στα ερείπια και τα ξεριζωμένα δένδρα για να μεταφερθεί η βοήθεια τόσο στην ισοπεδωμένη πόλη όσο και στους απόμακρους οικισμούς, όπου ακόμη κανείς από τον έξω κόσμο δεν έχει εικόνα των καταστροφών. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αποκατάσταση του ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία, σύμφωνα με την κυβέρνηση των Φιλιππίνων, θα πάρει τουλάχιστον ενάμισι μήνα, καθώς οι θυελλώδεις άνεμοι κατέστρεψαν όχι μόνο το δίκτυο, αλλά και τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας στην περιοχή.
Επιπλέον, οι κυβερνητικές δυνάμεις προσπαθούν να επιβάλουν την τάξη, για να αποτρέψουν άλλη μια τραγωδία, όπως αυτή της περασμένης Τετάρτης, όταν χιλιάδες πεινασμένοι όρμησαν σε μια αποθήκη τροφίμων, λίγο πριν ξεκινήσει η διανομή, με αποτέλεσμα να γκρεμιστεί ένας τοίχος και να σκοτωθούν τουλάχιστον οκτώ άνθρωποι.
Ωστόσο, αν και τα Ηνωμένα Έθνη, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και όλες οι μεγάλες οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας έχουν στείλει στη Μανίλα και στο Σεμπού, στις ανατολικές Φιλιππίνες, μηχανήματα για το καθάρισμα του νερού, ιατρικό εξοπλισμό, τρόφιμα, γιατρούς, μηχανικούς και διασώστες, δυσκολεύονται πολύ να προσεγγίσουν την περιοχή του Τακλομπάν. Ο χρόνος δουλεύει σε βάρος των πληγέντων από τον τυφώνα.
Η επόμενη μέρα
Για την ώρα, το μόνο ζητούμενο είναι να αντιμετωπιστούν οι άμεσες προκλήσεις. Να απεγκλωβιστούν από τα ερείπια όσοι ως εκ θαύματος είναι ακόμη ζωντανοί. Να ταφούν τα πτώματα και να καούν τα κουφάρια των ζώων για να μην ξεσπάσουν επιδημίες. Να αποκατασταθεί κάποιο είδος υδροδότησης. Να ανοίξουν οι δρόμοι, ώστε να φτάσει στην περιοχή αρκετό ρύζι για όλους. Να στηθούν καταυλισμοί, αφού θα πάρει χρόνια η ανοικοδόμηση των πόλεων και των χωριών.
Εάν επιτευχθούν όλα αυτά, θα αρχίσει η αγωνία για την επόμενη μέρα, ώστε να μη γίνουν και οι Ανατολικές Φιλιππίνες μια δεύτερη Αϊτή. Σχεδόν τέσσερα χρόνια πέρασαν από τον καταστροφικό σεισμό στην Αϊτή -κι από τη χολέρα που ξέσπασε μετά- κι ακόμη η χώρα δεν έχει συνέλθει. Το πλεονέκτημα των Φιλιππίνων σε σχέση με την Αϊτή είναι οι «Μπαλικμπαγιάν», τα εκατομμύρια των Φιλιππινέζων μεταναστών που ταΐζουν τις οικογένειές τους πίσω στην πατρίδα και κρατάνε ζωντανή την οικονομία της χώρας τους.
Πάνω από δέκα εκατομμύρια Φιλιππινέζοι -το 10% του πληθυσμού της χώρας- δουλεύουν στα εργοτάξια της Μέσης Ανατολής, στα καράβια της ποντοπόρου ναυτιλίας, στα νοσοκομεία και τα γηροκομεία της Αμερικής, προσέχουν τα παιδιά των πλούσιων στη Σιγκαπούρη και το Τόκιο, καθαρίζουν τα σπίτια της καλής κοινωνίας στην Ευρώπη. Και στέλνουν κάθε μήνα λεφτά στο σπίτι.
Από την περασμένη εβδομάδα, οι κοινότητες των Φιλιππινέζων μεταναστών κάνουν εράνους, μαζεύουν ευρώ, δολάρια, γουάν, γεν, και τα στέλνουν στις οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας. «Η πρώτη μου σκέψη ήταν να βγάλω ένα εισιτήριο, να γυρίσω σπίτι μου και να βοηθήσω να ξαναφτιάξουμε το χωριό μου», λέει η Ιμέλντα, μια από τις «Μπαλικμπαγιάν» που δουλεύει χρόνια σε γηροκομείο στη Γερμανία, στους ρεπόρτερ της εφημερίδας "taz". «Αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι σοφό. Προτιμώ να δώσω τα 500 ευρώ του εισιτηρίου σε μια ανθρωπιστική οργάνωση που ξέρει τι να κάνει. Και θα δουλέψω πιο πολύ για να στηρίξω τα επόμενα χρόνια τους συγγενείς μου στο χωριό».
