Εν αρχή ην η οργή πολιτών και πολιτικών στην Ευρώπη, που συνειδητοποίησαν ότι όλα όσα φοβούνταν για τη... φιλομάθεια του Μεγάλου Αδελφού ήταν αληθινά, κι ακόμη παραπάνω. Εκατομμύρια συνδιαλέξεις και ηλεκτρονικές επιστολές περνούσαν -και περνούν- από την κρησάρα της αμερικανικής υπηρεσίας εθνικής ασφαλείας NSA, κανείς δεν είναι προστατευμένος από την περιέργεια των Αμερικανών κατασκόπων.
Όσο περνάει ο καιρός, όμως, το κατασκοπευτικό θρίλερ παίρνει διαστάσεις διπλωματικής ακροβασίας, καθώς τα θύματα δεν είναι καθόλου αποφασισμένα να τα βάλουν με τους θύτες. Κυρίως το πιο... επώνυμο θύμα, η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, δεν έχει καμία διάθεση να τα σπάσει με τους Αμερικανούς, παρά την οργή που εξέφρασε δημοσίως, μόλις αποκαλύφθηκε ότι παρακολουθούσαν το κινητό της. Μάλιστα, η οργή στο γερμανικό κυβερνητικό στρατόπεδο έγινε ακόμη μεγαλύτερη όταν μαθεύτηκε ότι και η πρεσβεία του δεύτερου πυλώνα των «Πέντε Ματιών», της Βρετανίας, φρόντιζε να υποκλέπτει συνδιαλέξεις στο κυβερνητικό τετράγωνο στο Βερολίνο.
Σημειώνεται ότι τα «Πέντε Μάτια» είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, πέντε χώρες που φροντίζουν να συντονίζουν τα συστήματα παρακολούθησής τους σε όλο τον κόσμο και που -υποτίθεται, τουλάχιστον, ότι- δεν παρακολουθούν η μία την άλλη.
Ο παράγοντας Σνόουντεν
Εδώ και δέκα μέρες το γερμανικό πολιτικό σύστημα είναι αντιμέτωπο με ένα τεράστιο δίλημμα. Χάρη στις προσπάθειες και την πειθώ του παλαίμαχου βουλευτή των Πρασίνων, Χανς Κρίστιαν Στρέμπελε, ο «ήρωας της ψηφιακής εποχής», ο νεαρός Αμερικανός Έντουαρντ Σνόουντεν, που αποκάλυψε τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA, δήλωσε πρόθυμος να καταθέσει όσα -πολλά- γνωρίζει ενώπιον της γερμανικής Βουλής ή της γερμανικής Δικαιοσύνης, υπό την προϋπόθεση ότι θα εγγυηθεί η Γερμανία την ασφάλειά του. Τι πιο απλό, λοιπόν, από το να δεχτεί η γερμανική κυβέρνηση την προσφορά του Σνόουντεν και να διαλευκάνει την όλη υπόθεση, χωρίς να χρειάζεται να παρακαλάει την Ουάσιγκτον να απαντήσει στις ερωτήσεις της.
Ωστόσο για το κόμμα της Μέρκελ, αλλά και σε μεγάλο βαθμό για το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, που θα συμμετάσχει στη νέα κυβέρνηση, μια πρόσκληση προς τον Σνόουντεν ισοδυναμεί με κατά μέτωπο σύγκρουση με τους Αμερικανούς. Οι ΗΠΑ έχουν στείλει προληπτικά μέσω Ιντερπόλ ένταλμα σύλληψης για τον «προδότη» Σνόουντεν και στη Γερμανία, οπότε ο μόνος τρόπος να καταθέσει ο νεαρός φυγάς είναι να του δοθεί πολιτικό άσυλο, ως πολιτικά διωκόμενου σε μια φίλη και σύμμαχο χώρα.
Αυτό το βήμα δεν θέλει να το κάνει η Μέρκελ, που φοβάται ότι είναι ένα βήμα στο κενό. Ήδη το κλίμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Βερολίνου δεν είναι το καλύτερο, τόσο εξαιτίας των «επικίνδυνων», σύμφωνα με τους Αμερικανούς -αλλά και το ΔΝΤ και την Κομισιόν-, εμπορικών πλεονασμάτων της Γερμανίας, που απειλούν τη σταθερότητα της Ευρωζώνης και της παγκόσμιας οικονομίας, όσο και εξαιτίας της αποχής της Γερμανίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ όταν αποφασιζόταν η αεροπορική επέμβαση στη Λιβύη.
Και η Μέρκελ δεν επιθυμεί να το επιβαρύνει περαιτέρω. Αντίθετα θα προτιμούσε, αντί να ξεμπροστιάσει με τη βοήθεια του Σνόουντεν τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, να μπει κι αυτή στο κλαμπ των «Πέντε Ματιών» ως έκτο μάτι.
Άλλωστε οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες και βοηθούν τους Αμερικανούς στις παρακολουθήσεις, αλλά και εξαρτώνται απόλυτα από τις πληροφορίες τους, κυρίως στον τομέα της ισλαμικής τρομοκρατίας. Οπότε η Μέρκελ θα ήταν ευτυχής εάν σταδιακά εξαφανιζόταν από την πρώτη γραμμή της επικαιρότητας η υπόθεση των παρακολουθήσεων και μειώνονταν οι πιέσεις να πάρει επιτέλους μια απόφαση για την πρόταση Σνόουντεν.
Έχει μάλιστα τη χαμηλόφωνη στήριξη και των μελλοντικών εταίρων της, των Σοσιαλδημοκρατών, οι οποίοι τώρα προτείνουν να σταλεί μια αντιπροσωπεία στη Μόσχα για να μιλήσει με τον Σνόουντεν, αντί να τον καλέσουν στο Βερολίνο και να πάρουν το ρίσκο της κλιμάκωσης της κόντρας με την Ουάσιγκτον. Οπότε, ακόμη κι αν η αντιπολίτευση στη Βουλή, η Αριστερά και οι Πράσινοι, βάλουν ζήτημα πρόσκλησης του Αμερικανού φυγάδα, η συντριπτική πλειοψηφία θα το καταψηφίσει.
Όταν ο «Μ» αναγκάζεται να μιλήσει δημόσια...
Κάποτε η μόνη πιθανότητα που είχε ένας κοινός θνητός στη Βρετανία να δει πώς μοιάζουν τα αφεντικά των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, κυρίως της ΜΙ6, ήταν να παρακολουθήσει μια ταινία με τον Τζέιμς Μποντ. Αλλά ούτε στις ταινίες είχε όνομα το αφεντικό, λεγόταν απλά κ. «Μ». Μια παράπλευρη ωφέλεια της υπόθεσης γενικευμένων παρακολουθήσεων των αναλογικών και ψηφιακών επικοινωνιών από την αμερικανική υπηρεσία εθνικής ασφαλείας NSA και το βρετανικό «αδερφάκι» της, GCHQ, ήταν ότι τα αφεντικά των βρετανικών υπηρεσιών κλήθηκαν να καταθέσουν ενώπιον του βρετανικού κοινοβουλίου -και δη σε απευθείας μετάδοση από την τηλεόραση.
Από τότε που άνοιξε το στόμα του ο πρώην συνεργάτης της NSA, Έντουαρντ Σνόουντεν, ακόμη και στη Βρετανία, που αγαπάει τους κατασκόπους της, άρχισε να δημιουργείται ένα κύμα δυσφορίας. Πού ακριβώς είναι τα όρια των μυστικών υπηρεσιών; Από πού κι ώς πού μπορούν αυτές να παρακολουθούν τις τηλεπικοινωνίες αφενός των υπεράνω πάσης υποψίας κοινών θνητών, αφετέρου φίλων και συμμάχων χωρών; Τι δουλειά έχουν να στήνουν αυτί στο τραπέζι των ηγετών του G20 ή στο κυβερνητικό τετράγωνο στο Βερολίνο;
Πριν ακόμη αρχίσει η ακρόαση των «Μ», μπήκε μαχητικά στη συζήτηση ο άνθρωπος που με την εφεύρεσή του έκανε εφικτές τις γενικευμένες παρακολουθήσεις, ο πατέρας του www, Τιμ Μπέρνερς-Λι: «Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος των μυστικών υπηρεσιών προφανώς απέτυχε παταγωδώς», είπε ο εφευρέτης στον βρετανικό Guardian, «και πρέπει να βελτιωθεί άμεσα». Ο Μπέρνερς-Λι μάλιστα έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου που απορρέει από την κακή συνήθεια των μυστικών υπηρεσιών να σπάνε τους κωδικούς των μεγάλων ιντερνετικών εταιρειών, που διακινούν τα στοιχεία εκατομμυρίων ανθρώπων. «Αφενός παραβιάζουν πολιτικά δικαιώματα, όπως το απόρρητο της αλληλογραφίας, αφετέρου ανοίγουν τον δρόμο σε χάκερ με εγκληματικές προθέσεις» είπε.
Πάντως, την ώρα που η αρμόδια επιτροπή του βρετανικού κοινοβουλίου προσπαθούσε να δείξει στους πολίτες ότι έχει τον έλεγχο της κατάστασης και τους προστατεύει, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον και το αφεντικό της αντικατασκοπίας ΜΙ5 επιτίθενται στους δημοσιογράφους -κυρίως του Guardian- που πρωταγωνιστούν στη δημοσίευση των αποκαλύψεων κατηγορώντας τους ως «προδότες» και «βοηθούς της τρομοκρατίας».
Κάμερον και «Μ» επιμένουν ότι δεν χρειάζονται περισσότεροι έλεγχοι και θεωρούν επικίνδυνη για τη δημόσια ασφάλεια την πρόταση της Εργατικής αντιπολίτευσης αλλά και των Φιλελευθέρων να παρέχεται προστασία σε όσους ανοίγουν τα στόματά τους και αποκαλύπτουν τα κακώς κείμενα των υπηρεσιών, όπως ο Σνόουντεν.
