Η συντριπτική νίκη του Μπιλ Ντε Μπλάζιο στις δημοτικές εκλογές στη Νέα Υόρκη προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία στους προοδευτικούς να αναλάβουν τα ηνία σε μια από τις μεγαλύτερες και ίσως την πιο εμβληματική πόλη των ΗΠΑ. Η υπόλοιπη χώρα θα παρακολουθεί με προσοχή καθώς αυτός ο περήφανος φιλελεύθερος θα υλοποιεί την υπόσχεσή του “να μην αφήσει πίσω κανέναν Νεοϋορκέζο”. Ο νέος δήμαρχος έχει πολλά να κάνει, ωστόσο καταγράφουμε πέντε ζώνες που προσφέρουν άμεσες δυνατότητες για σημαντικές αλλαγές.
Οικονομία και η ανισότητα
Η προεκλογική εκστρατεία του Ντε Μπλάζιο για την “ιστορία δύο πόλεων” αφορούσε το βασικότερο πρόβλημα της Νέας Υόρκης: τη δραματική διεύρυνση του χάσματος εισοδήματος, μια τάση που επιταχύνθηκε στα χρόνια της δημαρχίας Μπλούμπεργκ. Το πλουσιότερο 1% των Νεοϋορκέζων συγκέντρωσαν το 39% του εισοδήματος μέσα στο 2012, τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό το 1980 δεν ξεπερνούσε το 12%.
Η άμεση υλοποίηση της υπόσχεσης του Ντε Μπλάζιο να φορολογήσει όσους κάθε χρόνο κερδίζουν περισσότερο από 500.000 δολάρια θα ήταν μια καλή αρχή για την αντιστροφή αυτής της τάσης, παρ' ότι θα χρειαστεί και η συνδρομή του Κογκρέσου. Υπάρχουν όμως και άλλα βήματα για τον δήμαρχο προκειμένου να αντιμετωπίσει την ανισότητα που στην επινίκια ομιλία του χαρακτήρισε “την καθοριστική πρόκληση των καιρών μας”.
Θα χρειαστεί να κλείσει τις τρύπες του φορολογικού συστήματος και να πείσει το κράτος να σταματήσει τις φοροαπαλλαγές στις μεγάλες ιδιοκτησίες, να κλείσει τα “παραθυράκια” για τις επιχειρήσεις και να μειώσει τις επιδοτήσεις για τις οικοδομικές εταιρείες. Παρ' ότι δεν αναμένονται σαρωτικές αλλαγές στο δημοτικό φορολογικό σύστημα, ο τερματισμός των παροχών προς τους πλουσίους είναι αναγκαίος προκειμένου ο δήμος να αντιμετωπίσει τις πιεστικές κοινωνικές ανάγκες.
Η επιστροφή της εργατικής τάξης της Νέας Υόρκης θα απαιτήσει την αναβίωση των συνδικάτων. Ο φιλικός προς τα συνδικάτα δήμαρχος μάλλον θα τιμήσει την υπόσχεσή του να αποκαταστήσει την εργασιακή ασφάλεια του προσωπικού των σχολείων που φέτος κατέβηκαν σε απεργία. Ο δήμος οφείλει ακόμη αυξήσεις στους δασκάλους, τις νοσηλεύτριες και τους δημοτικούς υπαλλήλους που συμβάλλουν τα μέγιστα στον δήμο βλέποντας το πραγματικό εισόδημά τους να μειώνεται.
Το πιο κρίσιμο ζήτημα για την εργασία είναι όμως κάτι άλλο: η συνδικαλιστική οργάνωση στον ιδιωτικό τομέα. Ο Ντε Μπλάζιο έχει υποσχεθεί ότι θα υποστηρίξει τις προσπάθειες για την οργάνωση σωματείων και συμμετείχε σε διαδηλώσεις εργαζομένων σε εστιατόρια φαστ φουντ και πλυντήρια αυτοκινήτων. Τώρα μπορεί να χρησιμοποιήσει το κύρος του πόστου του και τις εξουσίες του δήμου για να διευκολύνει την ίδρυση σωματείων. Και σε αυτό θα μπορούσε να τον βοηθήσει το πρότυπο του δημάρχου Φιορέλο Λαγκουάρντια που χρησιμοποίησε τις εξουσίες του επιθετικά για να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των εργαζομένων σε πολλές βιομηχανικές διαμάχες.
Για να βοηθήσει τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους με άλλους τρόπους, ο νέος δήμαρχος μπορεί να κινηθεί για την επέκταση της αναρρωτικής άδειας προκειμένου να καλύπτει τους 300.000 εργαζόμενους που εξαιρούνται από αυτή με βάση τη σημερινή νομοθεσία. Και εξασφαλίζοντας συμμαχίες στο δημοτικό συμβούλιο θα μπορούσε να επεκτείνει τον νόμο για τους κατώτατους μισθούς που εγκρίθηκε πέρσι παρά την αντίθεση του Μπλούμπεργκ.
Η συνήθης αντίδραση του δημάρχου Μπλούμπεργκ όταν κάποιος του θύμιζε τους 50.000 αστέγους που κατακλύζουν κάθε νύχτα τα καταφύγια ήταν να επικρίνει τις προσωπικές τους επιλογές ή να υπονοεί ότι τα καταφύγια αυτά έχουν πια γίνει υπερβολικά ελκυστικά. Ο Ντε Μπλάζιο έχει διαφορετική στάση. Κατανοεί ότι πρόκειται για οικονομικό πρόβλημα και έχει υποστηρίξει τις μεταρρυθμίσεις που ζητούν οι οργανώσεις αλληλεγγύης στους αστέγους.
Όσον αφορά την οικονομική στέγαση για όλους, ο νεοεκλεγείς δήμαρχος έχει υποσχεθεί να χτίσει 200.000 διαμερίσματα μέσα σε δέκα χρόνια. Ο στόχος είναι αξιέπαινος, αλλά είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι το ενοίκιό τους θα είναι πραγματικά χαμηλό. Το αντίστοιχο σχέδιο του Μπλούμπεργκ προέβλεπε τη διάθεση μόλις του ενός τρίτου των κατοικιών σε χαμηλόμισθους και μόλις το 4% σε αστέγους.
Όταν ο Ντε Μπλάζιο αναλάβει την ηγεσία του εκπαιδευτικού συστήματος του δήμου, θα πρέπει να βρει έναν τρόπο να προχωρήσει τα επιτεύγματα του Μπλούμπεργκ αντιμετωπίζοντας παράλληλα τα εκκρεμή προβλήματα. Οι εκτιμήσεις για τα οικονομικά μεγέθη είναι αντιφατικές, ωστόσο είναι σαφές ότι τα δίδακτρα αυξήθηκαν σημαντικά επί δημαρχίας Μπλούμπεργκ και πολλά από τα νέα σχολεία που δημιουργήθηκαν είναι καλύτερα από εκείνα που αντικατέστησαν. Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν ακόμη πολλές αδυναμίες που προϋποθέτουν μια εντελώς νέα προσέγγιση.
Αστυνόμευση και Δικαιοσύνη
Πρώτο και κυριότερο, ο δήμαρχος πρέπει να εργαστεί για την κατάργηση των λεγόμενων “στόχων παραγωγικότητας” της αστυνομίας της Νέας Υόρκης, μέτρο που επί δημαρχίας Μπλούμπεργκ οδήγησε σε πληθώρα αδιάκριτων προστίμων, αναίτιων συλλήψεων, παράνομων ερευνών και άλλων μορφών παρενόχλησης που υπονομεύουν τη σχέση εμπιστοσύνης με τις κοινότητες και καταλήγουν σε αντιπαραγωγική αστυνόμευση.
Σε κάθε περίπτωση, ο δήμαρχος πρέπει να κινηθεί άμεσα για να τερματιστεί η διαβόητη πρακτική της εξακρίβωσης στοιχείων και της σωματικής έρευνας, που στοχεύει τους νεαρούς μαύρους και ισπανόφωνους. Είναι επίσης εξαιρετικά κρίσιμο να σταματήσει αμέσως η παράνομη παρακολούθηση των μουσουλμανικών κοινοτήτων. Χρειαζόμαστε επίσης τον συνολικό επαναπροσανατολισμό της αστυνόμευσης προκειμένου να στραφεί από τη λεγόμενη “προληπτική αστυνόμευση”, προς μια αστυνόμευση σε συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες, που θα λαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση προβλημάτων.
Ορισμένοι θα έλεγαν ότι ο Ντε Μπλάζιο έχει μπροστά του δύσκολο έργο. Θα έχει όμως μια παθιασμένη βάση υποστηρικτών και ένα σημαντικό αριθμό συμμάχων στο δημοτικό συμβούλιο, που θα τον βοηθήσουν και θα τον πιέσουν. Επειτα από 12 χρόνια δημαρχίας Μπλούμπεργκ, είναι αξιοσημείωτο ότι η φιλελεύθερη Νέα Υόρκη έχει κερδίσει έναν συμπαραστάτη στο Δημαρχείο. Καλώς ήλθες, δήμαρχε Ντε Μπλάζιο.
