Του Σρέτσκο Χόρβατ*
Προστατεύοντας τα σύνορά της τόσο μανιωδώς, η Ε.Ε. καταστρέφει αυτό που προσπαθεί απελπισμένα να σώσει: μία κεντρική και μονοπολιτισμική Ευρώπη.
Το 2010 ο δήμαρχος του Τόρινγκτον στο Ντέβον προκάλεσε σκάνδαλο κάνοντας αυτή την "πλάκα" στο διαδίκτυο: "Οι παράνομοι μετανάστες είναι όπως τα σπερματοζωάρια - εκατομμύρια συρρέουν, αλλά μόνο ένα κάνει τη δουλειά". Μετά την τραγωδία στα ανοιχτά του νησιού της Λαμπεντούζα, η αλήθεια είναι πιο κοντά στο "χιλιάδες συρρέουν στις ακτές, αλλά σπάνια επιβιώνουν".
Αν εγώ, γεννημένος στη Γιουγκοσλαβία, και η οικογένειά μου δεν είχαμε πάρει πολιτικό άσυλο στη Γερμανία τη δεκαετία του '80, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έγραφα αυτές τις γραμμές καθώς το μέλλον μας θα ήταν αβέβαιο. Είχα την ευκαιρία να μάθω τη γλώσσα και να πάω σχολείο στη χώρα αυτή. Τη δεκαετία του '90 μετακόμισα στην Κροατία και τώρα είμαστε "περήφανοι" πολίτες της Ε.Ε. Μιλάμε για τρία διαφορετικά πολιτικά συστήματα σε ένα μάλλον μικρό χρονικό διάστημα.
Κατά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τον πόλεμο της δεκαετίας του '90 οι πρόσφυγες από την Κροατία, τη Βοσνία και το Κοσσυφοπέδιο επέζησαν μόνο και μόνο επειδή τους δόθηκε άσυλο από ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες. Σήμερα, μόλις 20 χρόνια αργότερα, είναι οι χώρες μας που πρέπει να βοηθήσουν τους πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, τη Λιβύη ή το Πακιστάν που επιθυμούν απελπισμένα να περάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τον Ιούλιο του 2012, στα νερά νότια του κροατικού νησιού Μλιέτ, εντοπίστηκε βάρκα χωρίς καπετάνιο με 65 μετανάστες. Η βάρκα είχε ξεκινήσει από την Ελλάδα, η μηχανή χάλασε και το πλοίο αρμένιζε για δύο μέρες. Οι μετανάστες που ήταν επιβιβασμένοι έρχονταν από τη Σομαλία, την Αίγυπτο, τη Συρία και το Αφγανιστάν και ήθελαν να φτάσουν στις ιταλικές ακτές. Τελικά, κατέληξαν στο αεροδρόμιο του Ντουμπρόβνικ και τώρα ζητούν άσυλο στην Κροατία.
Αυτό ήταν ενδεικτικό του τι θα ακολουθούσε. Γιατί; Διότι η Κροατία είναι εκείνη η χώρα της Ε.Ε. που έχει το μεγαλύτερο σύνορο με τις εκτός Ε.Ε. χώρες, κάπως πιο μεγάλο από το σύνορο Φινλανδίας / Ρωσίας (1.340 χλμ.) και το σύνορο Ελλάδας / Τουρκίας (1.248 χλμ.). Η Κροατία συνορεύει κυρίως με την Βοσνία και την Ερζεγοβίνη, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. Το 2012, 1.193 άνθρωποι έκαναν αίτηση για άσυλο στην Κροατία, 50% περισσότεροι από την προηγούμενη χρονιά. Ο μεγαλύτερος αριθμός των αιτούντων άσυλο έρχονται από τη Σομαλία -μία ακόμη χώρα που εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες έχει χτυπηθεί από έναν αιματηρό εμφύλιο. Oπότε θα μπορούσε η Κροατία να γίνει η νέα Λαμπεντούζα;
Φαίνεται πως η Κροατία θα γίνει στην πραγματικότητα το antemurale Europae (το προπύργιο της Ευρώπης), θυμίζοντας μας τον ρόλο της ως το antemurale Christianitatis (Προπύργιο της Χριστιανοσύνης), τίτλος που της δόθηκε από τον Πάπα Λέοντα τον 10ο το 1519 χαιρετίζοντας τη μάχη της κατά των Τούρκων και της εξάπλωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έχοντας επίγνωση αυτού του τίτλου πριν ακόμη ενταχθεί στην Ε.Ε. η Κροατία έβγαλε, παρά την επιμονή της Ε.Ε., βίζες για τους Τούρκους πολίτες προκαλώντας τους Τούρκους να ανταποδώσουν με βίζες για τους Κροάτες. Και πάλι οι Κροάτες καλούνται να βοηθήσουν την Ευρώπη απέναντί στους "βαρβάρους" ως πρωταρχικό τους χρέος στην Ε.Ε.
Εδώ μία αναφορά στο βιβλίο "Η Πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: Mιά νέα Ιστορία", από τον ειδήμονα της κλασικής περιόδου Τζέιμς Τζ. Ο' Ντόνελ είναι χρήσιμη. Αντίθετα με τις παραδοσιακές και κυρίαρχες αφηγήσεις πως η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε λόγω των βαρβαρικών εισβολών, ο Ο' Ντόνελ ισχυρίζεται πως είναι ακριβώς οι βάρβαροι που θα μπορούσαν να την είχαν σώσει. Η βασική του θέση είναι πως οι βάρβαροι που κατέκτησαν την Ιταλία, την Ιβηρία, τη Γαλατία και τη βόρειο Αφρική είχαν εκρωμαϊστεί και εκχριστιανιστεί σε μεγάλο βαθμό και, αντί να καταστρέψουν τους ρωμαϊκούς θεσμούς, ήταν εκείνοι που τις κράτησαν σε λειτουργία.
Ο μεγάλος ιστορικός της αρχαιότητας Δίων Κάσσιος γράφει στη Ρωμαϊκή Ιστορία του:
"Oι βάρβαροι υιοθετούσαν τον ρωμαϊκό τρόπο ζωής, σταδιακά συνήθιζαν να διοργανώνουν ανοιχτές αγορές και να συναθροίζονται ειρηνικά. Δεν είχαν ωστόσο ξεχάσει τις προγονικές τους συνήθειες, τους αρχαϊκούς τρόπους τους, την παλιά τους ζωή της ανεξαρτησίας ή την ισχύ που εκπορεύεται από τα όπλα. Εν κατακλείδι θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι όσο ξεσυνήθιζαν σταδιακά αυτά τα έθιμα με προσεκτική παρατήρηση θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν ενοχλούνταν από την αλλαγή στο τρόπο ζωής και άλλαζαν χωρίς και οι ίδιοι να το γνωρίζουν"
Η θέση του Ο' Ντόνελ είναι πως η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έπεσε μόνο όταν ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός επιχείρησε να "αναβιώσει" την παλιά Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι αυτή είχε από καιρό παρέλθει. Ζούσε ήδη σε μία αυτοκρατορία στην οποία οι "βάρβαροι" δεν ήταν τόσο βάρβαροι πια, αλλά είχαν επηρεαστεί από τον ρωμαϊκό πολιτισμό επί δεκαετίες ή ακόμη αιώνες και δεν αποτελούσαν απειλή για τη ρωμαϊκή Leitkultur. Aντίθετα ήταν ο Ιουστινιανός που απειλούσε την επιβίωση της Ρώμης.
Και η Ε.Ε. όμως σήμερα δεν καταστρέφει επίσης αυτό που προσπαθεί απελπισμένα να σώσει, δηλαδή μια κεντρική και μονοπολιτισμική Ευρώπη, που είναι μάλλον ένα πιο πρόσφατο φαινόμενο καθώς μία τέτοια κατάσταση δεν υπήρχε καν πριν από το 1945; Και δεν είναι η Ευρώπη, μέσω της Frontex, που ελέγχει τη διαχείριση των συνόρων, πoυ προσπαθεί να σώσει ό,τι δεν σώζεται, το "Φρούριο Ευρώπη" που έχει ήδη κατακτηθεί όχι από ισχυρούς μετανάστες αλλά από την αδυναμία της και από την εξουσία του διεθνούς κεφαλαίου;
Το ευρωπαϊκό πρόβλημα δεν είναι η διείσδυση βαρβάρων -το πρόβλημα είναι και η πρόσφατη τραγωδία της Λαμπεντούζα, ένα τρανταχτό παράδειγμα πως η ίδια η Ε.Ε. έχει γίνει βάρβαρη.
* Ο Σρέτσκο Χόρβατ είναι φιλόσοφος, επικεφαλής συντονιστής του Subversive Festival της Κροατίας
