Ένας κύκλος μετωπικής σύγκρουσης, στο πλαίσιο της σκληρής διαπάλης εξουσίας ανάμεσα στο νεόκοπο πολιτικό Ισλάμ της Τουρκίας και το "βαθύ κράτος" του στρατού, έκλεισε χθες με νικητή, κατά τα φαινόμενα, τον Ερντογάν.
Η αυλαία της πολύκροτης υπόθεσης "Εργκένεκον", της θρυλούμενης συνωμοσίας στρατιωτικών και μέρους του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου για οργάνωση πολιτικών δολοφονιών και προβοκατόρικων ενεργειών με απώτερο στόχο την πρόκληση στρατιωτικού πραξικοπήματος και την ανατροπή της ισλαμιστικής κυβέρνησης, έπεσε χθες στο 13ο Κακουργιοδικείο της Κωνσταντινούπολης με την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης και την ανακοίνωση των ποινών των καταδικασθέντων.
Οι δικαστές επέβαλαν βαριές ποινές σε πολλούς απόστρατους αξιωματικούς, ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους, μεταξύ των οποίων ο πρώην αρχηγός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Ιλκέρ Μπασμπούγ. Οι κατηγορούμενοι δικάζονταν με την κατηγορία της "σύστασης συμμορίας με σκοπό την πρόκληση εξέγερσης και διενέργεια πραξικοπήματος εναντίον της κυβέρνησης".
Το δικαστήριο επέβαλε 16 ποινές ισόβιας κάθειρξης και πολλές ποινές φυλάκισης, ενώ αθώωσε 21 κατηγορούμενους από τους συνολικά 275. Επίσης αποφάσισε την αποφυλάκιση 17 καταδικασθέντων, μεταξύ των οποίων είναι και ο Μεχμέτ Χαμπέραλ, ο οποίος έχει εκλεγεί βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, αλλά δεν μπόρεσε να ορκιστεί επειδή δικαζόταν όντας προφυλακισμένος.
"Η παράσταση του Ερντογάν"
Η υπόθεση "Εργκένεκον" έχει διχάσει βαθιά την Τουρκία τα τελευταία χρόνια, με τον Ερντογάν να επιμένει ότι αγωνίζεται να εξαλείψει τις τελευταίες "παραφυάδες" του στρατού στην πολιτική ζωή και τους αντιπάλους του να κάνουν λόγο για "θεατρική παράσταση" με κατασκευασμένες κατηγορίες και σκηνοθέτη τον ίδιο. Ενδεικτικά του διχαστικού κλίματος ήταν τα επεισόδια που ξέσπασαν χθες αρκετά μακριά από το δικαστήριο -αφού η αστυνομία είχε επιβάλει αυστηρό αποκλεισμό της γύρω περιοχής- από υποστηρικτές των κατηγορούμενων, οι οποίοι έφτασαν με πούλμαν στην Κωνσταντινούπολη για να συμπαρασταθούν στους κατηγορούμενους. Οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν τους διαδηλωτές, ενώ ελικόπτερα της αστυνομίας πετούσαν πάνω απ' το πλήθος.
Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν πως δίκτυο εθνικιστών με την κωδική ονομασία "Εργκένεκον" πραγματοποίησε εξωδικαστικές εκτελέσεις και βομβιστικές επιθέσεις για να προκαλέσει στρατιωτικό πραξικόπημα - παράδειγμα, κατά τον Ερντογάν, των "αντιδημοκρατικών δυνάμεων" που δρουν στην Τουρκία.
Οι επικριτές, στους οποίους περιλαμβάνεται το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), υποστηρίζουν πως οι κατηγορίες είναι κατασκευασμένες και πως έχουν στόχο να φιμώσουν την αντιπολίτευση και να δαμάσουν το κοσμικό κατεστημένο που κυριαρχεί στην Τουρκία. "Αυτή είναι δίκη του Ερντογάν, το δικό του θέατρο", λέει ο Ουμούτ Οράν, βουλευτής του CHP. "Στον 21ο αιώνα, σε μια χώρα που θέλει να γίνει πλήρες μέλος της Ε.Ε., αυτή η προφανώς πολιτική δίκη δεν έχει νομική βάση", τόνισε μιλώντας στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Βαριές καταδίκες
Μεταξύ των γνωστών προσώπων που καταδικάστηκαν είναι ο πρώην διοικητής της Α' Στρατιάς στρατηγός Χουρσίτ Τολόν (ισόβια), ο πρώην αρχηγός της Στρατοχωροφυλακής στρατηγός Σενέρ Έρουιγκουρ (ισόβια), ο αρχηγός του Εργατικού Κόμματος Ντογού Περιντσέκ (ισόβια), η εκπρόσωπος του «Τουρκορθόδοξου Πατριαρχείου» Σεβγκί Ερένερολ (ισόβια), ο δημοσιογράφους Τουντζάι Οζκάν (ισόβια), ο Μεχμέτ Χαμπέραλ, εκλεγείς βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (12 χρόνια 6 μήνες), ο Μουσταφά Μπαμλπμάι, δημοσιογράφος και εκλεγείς βουλευτής του CHP (34 χρόνια 8 μήνες), ο Σινάν Αϊγκιούν, εκλεγείς βουλευτής του CHP (13 χρόνια 6 μήνες), ο Κεμάλ Αλεμντάρογλου, πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Κωνσταντινούπολης (15 χρόνια 8 μήνες).
Η πρώτη δικάσιμος της υπόθεσης ήταν η 10η Οκτωβρίου 2008. Έκτοτε ενοποιήθηκαν διάφορες υποθέσεις και κατηγορητήρια και εντάχθηκαν στο πλαίσιο της υπόθεσης "Εργκένεκον". Μια από αυτές ήταν και "η προετοιμασία απόπειρας δολοφονίας" του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Η υπόθεση ήρθε στην επιφάνεια στις 12 Ιουνίου 2007, όταν 27 χειροβομβίδες είχαν βρεθεί σε γιάφκα στη συνοικία Ουμράνιγε της ανατολικής Κωνσταντινούπολης. Μετά τη χθεσινή ανακοίνωση της ετυμηγορίας του δικαστηρίου, αναμένεται η έκδοση της αναλυτικής απόφασης. Θα ακολουθήσει η φάση της έγκρισης ή απόρριψης της απόφασης εκ μέρους του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Σε περίπτωση που υπάρξει ακύρωση, η δίκη θα επαναληφθεί. Η υπόθεση «Εργκένεκον» υπήρξε τα τελευταία χρόνια σημείο αναφοράς στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας και όχημα προπαγάνδας της κυβέρνησης Ερντογάν για τον αγώνα της να «αποστρατιωτικοποιήσει» την πολιτική ζωή στη χώρα.
Τζέιμς Ρέινολντς, ανταποκριτής του BBC στην Τουρκία
"Οι δίκες της υπόθεσης 'Εργκένεκον' βασίστηκαν στην πεποίθηση ότι υπάρχει παρατεταμένο "βαθύ κράτος", δίκτυο αξιωματικών του στρατού, επιχειρηματιών, υποστηρικτών του κοσμικού κράτους, εθνικιστών που επιδιώκουν να υπονομεύσουν ή ακόμα και να ανατρέψουν εκλεγμένες κυβερνήσεις (...) Οι βαριές ποινές που επιβλήθηκαν σε απόστρατους αξιωματικούς αποτελούν άλλη μια ένδειξη ότι η κυβέρνηση Ερντογάν έχει μεταβάλει τη φύση της σχέσης μεταξύ των πολιτικών κυβερνήσεων και του στρατού στη Τουρκία. Για δεκαετίες ο στρατός ήταν ο τελικός κριτής της τουρκικής πολιτικής σκηνής. Μεταξύ του 1960 και του 1997, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις απομάκρυναν τέσσερις πολιτικές κυβερνήσεις. Ωστόσο, ο κ. Ερντογάν επέβαλε την υπεροχή των πολιτικών έναντι του στρατού".
