Εάλω η πόλις... Τουλάχιστον η πλατεία Ταξίμ και τα γύρω είχαν καταληφθεί τον περασμένο μήνα από αστυνομικούς, μερικοί από τους οποίους είχαν το δάχτυλο στη σκανδάλη.
Ήταν και η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΟΑΣΕ, με την ευκαιρία της οποίας βρεθήκαμε στην Κωνσταντινούπολη. Η φιλοξενία των Τούρκων, άψογη. Και ο πρόεδρος της Συνέλευσης δεν παρέλειψε να ανταποδώσει με τον δικό του τρόπο. Όταν ο Νταβούτογλου κατέβηκε από το βήμα, αφού είχε μιλήσει για την Κωνσταντινούπολη ως πόλη της παγκόσμιας ειρήνης, ο Ολλανδός βουλευτής έθεσε το θέμα της βίας και τρομοκρατίας των αστυνομικών δυνάμεων εναντίον των διαδηλωτών. Ο πρόεδρος λοιπόν, αφού μίλησε για το δικαίωμα των πολιτών στις ειρηνικές διαδηλώσεις, έσπευσε να τονίσει το καθήκον της τουρκικής κυβέρνησης να προστατεύσει την πόλη από τους βανδαλισμούς. Όταν τον λόγο έχει η υψηλή διπλωματία, τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να περιμένουν…
Φεύγω για το πάρκο Γκεζί, μια λυμφατική όαση πρασίνου μέσα στην έρημο του μπετόν. Σκέφτομαι ότι το να θέλει μια εξουσία να εξαλείψει αυτή την όαση, σημαίνει ότι η ανάπτυξη στον 21ο αιώνα έχει πάρει παρανοϊκές διαστάσεις. Αναρωτιέμαι, πώς θα είναι οι πόλεις στον 22ο αιώνα. Τι σημασία έχει που δεν θα είμαι εδώ για να τις δω... Από τις σκέψεις, με βγάζει ο αστυνομικός που μου δείχνει την κορδέλα και με το δάχτυλο δηλώνει ότι απαγορεύεται η είσοδος.
Το βέβαιο είναι ότι ο Ερντογάν την άκουσε (κατά το νεανικώς λεγόμενο) Σουλεϊμάν και βάλε. Ένας Ατατούρκ, χωρίς την αδυναμία στο ποτό. Οι δικοί του (πρόεδρος της Βουλής και άλλοι) στο επίσημο δείπνο στο Ντολμάμπαξε έπιναν από πορτοκαλάδα μέχρι γάλα. Θυμίζω ότι ο Καντάφι το γάλα το έπαιρνε από καμήλες. Όχι πως θέλω να παραλληλίσω τους δύο ηγέτες, αλλά ο Αλλάχ δεν ασχολείται με την τύχη αυταρχικών αρχηγών που την έχουν δει ισόθεοι. Έχει πιο σημαντικά πράγματα να κάνει.
Ορισμένοι δίνουν μια πιο μεταφυσική ερμηνεία για τη μύγα που τσίμπησε τον Ερντογάν. Το γεγονός ότι φαίνεται να ξεπέρασε την ασθένειά του, το εξέλαβε ως κάποιο μήνυμα του Θεού προς τον μετέπειτα προφήτη του. Παρένθεση: Εδώ ο Σαμαράς κοντεύει να πείσει τον εαυτό του ότι είναι μεγάλος μεταρρυθμιστής ηγέτης. Μέχρι και το μουστάκι του Σταμάτη ανασηκώνεται δύσπιστα, όταν βλέπει αυτόν τον Λούθηρο της πολιτικής να καμαρώνει αυτάρεσκα μπροστά στον καθρέφτη της πολιτικής. Κλείνει η παρένθεση.
Το πάρκο Γκεζί είναι μικρό, αλλά ο συμβολισμός του μεγάλος. Μπορεί να απαγορεύεται η είσοδος, αλλά μέσα είναι γεμάτο από περιπατητές και άλλους που κάθονται αμέριμνοι στα παγκάκια: αστυνομικοί με πολιτικά, που προσφέρουν ένα σουρεαλιστικό θέαμα. Απέναντι, στην πολυσύχναστη Istiklal που διασχίζει το Πέραν, περιπολούν καθημερινά περίπου δύο χιλιάδες μυστικοί αστυνομικοί, περιλαμβανομένων των καστανάδων. Όποιος επιχειρήσει σε αυτό το μέρος να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά, θα έχει να αντιμετωπίσει τον καστανά, ο οποίος επικοινωνεί με τους συναδέλφους του με γουόκι τόκι. Η φουφού κρύβει πολλά μυστικά. Το γεγονός αυτό, το αγνόησε ένα αυθόρμητο πλήθος, ένα νεολαιίστικο ποτάμι, αποτελούμενο από αριστερούς, ακτιβιστές, αλεβίτες, και το απίστευτο: συνασπίστηκαν οι προαιώνιοι εχθροί των τριών μεγαλύτερων ομάδων, της Γαλατασαράι, της Φενέρ Μπαχτσέ και της Μπεσίχτας.
Κάποιο κάλο πάτησε ο αυταρχισμός του Ερντογάν και η προωθημένη μουσουλμανική ατζέντα του. Οι ομοφυλόφιλοι, που στην Ανατολία τούς σκοτώνει ο πατέρας τους, βρήκαν την ευκαιρία να διοργανώσουν μια μεγάλη διαδήλωση - γιορτή. Στο γειτονικό Ταρλάμπασι, παλιά σπίτια, σε μερικά από τα οποία κατοικούσαν παλαιότερα Έλληνες, έπεσαν θύματα βίαιης κατεδάφισης στερώντας από ένα αποδημητικό πλήθος την επικράτειά του. Μεγάλες όμως μάζες, σχεδόν αχαρτογράφητες, εξακολουθούν να βρίσκονται σπρωγμένες στο περιθώριο, στις αχανείς παρυφές αυτής της αχανούς πόλης των δεκαεννέα περίπου εκατομμυρίων κατοίκων.
Η παράνοια που πλήττει ορισμένους αυθεντικούς πολιτικούς οδήγησε τον Ερντογάν να καταγγείλει τον «ξένο δάκτυλο» που θέλει να αποσταθεροποιήσει την Τουρκία. Δεν δίστασε, επίσης, να ζητήσει καταλόγους δημοσίων υπαλλήλων που πήραν μέρος στις διαδηλώσεις. Όλα τα καθεστώτα θεωρούν ιδιοκτησία τους τούς δημοσίους υπαλλήλους, έχοντας απόλυτο δικαίωμα στον διορισμό και την απόλυσή τους.
Η στάση του Ερντογάν έγινε αφορμή να αναβιώσουν στην Τουρκία εθνικιστικά αντιδυτικά αισθήματα. Είναι επίσης γεγονός ότι, με αφορμή την εξέγερση, πήρε ορισμένα μηνύματα από την Αμερική, ότι στον ευρύτερο χώρο της Μέσης Ανατολής, όπου παίζουν μεγάλοι παίκτες, άπλωσε υπερβολικά το χέρι του. Από την άλλη, ήρθε στο προσκήνιο το θέμα των αλεβιτών, της μεγαλύτερης μειονότητας μετά τους σουνίτες, που ήταν κρυμμένο κάτω από το χαλί.
Το συμπέρασμα είναι ότι ο Ερντογάν, παρασυρόμενος από την έλλειψη αποτελεσματικής πολιτικής αντιπολίτευσης, απέκτησε κοινωνική τοιαύτη. Με όλα τα χαρακτηριστικά του αυθόρμητου, καμιά φορά και του ετερόκλητου έστω. Αυτό το πολύχρωμο ποτάμι, που δεν ήταν όμως ένα ασύντακτο ασκέρι, πέτυχε όχι απλώς να ραγίσει την εικόνα του αρειμάνιου Ερντογάν (αυτό λιγότερη σημασία έχει), αλλά να υπενθυμίσει ότι ο λαϊκός παράγοντας δεν μπορεί να αγνοηθεί, είτε στα θέματα της δημοκρατίας είτε του περιβάλλοντος. Αυτή τη φορά, ο Ταγίπ πήρε το μήνυμα όχι από τον Θεό, αλλά από τον λαό.
