Είναι ο Φρίντριχ Μερτς τόσο καλός «ισορροπιστής» όσο ισχυρίστηκε προσφάτως ένας επικοινωνιολόγος που κλήθηκε να σχολιάσει τη δήλωσή του περί ενοχλητικής για τον ίδιο εικόνας του «αστικού τοπίου», την οποία καλείται να αλλάξει τώρα ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας, επιταχύνοντας και πολλαπλασιάζοντας τις απελάσεις μεταναστών. Αν πιστέψουμε τον ειδικό, ο καγκελάριος επιδίωξε με αυτόν τον τρόπο να εκμεταλλευτεί παγιωμένες προκαταλήψεις ενός τμήματος της γερμανικής κοινωνίας χωρίς να… ανοιχτεί στα βαθιά της ξενοφοβίας. Μια πραγματικά δύσκολη άσκηση ισορροπίας. O Μερτς δεν είπε καν τη λέξη μετανάστες ή ξένοι, αλλά γνώριζε πολύ καλά ότι το μήνυμά του είναι εξαιρετικά εύληπτο και αυτοί που το προσδοκούν θα το καταλάβουν.
Ο ρατσισμός χτίζεται με «εικόνες»
Είναι, όμως, έτσι; Εκπρόσωποι των Πρασίνων και της Αριστεράς, όπως και μερικοί Σοσιαλδημοκράτες βλέπουν σε αυτές τις δηλώσεις έναν υφέρποντα ρατσισμό. Γιατί αν είναι ενοχλητική η εικόνα παιδιών, εφήβων, νεαρών με μη τυπικά γερμανικά χαρακτηριστικά, τότε κάτι θα πρέπει να γίνει για να ευφρανθεί η καρδιά αυτών που ενοχλούνται. Να μην βγαίνουν σε δρόμους και πλατείες οι πιο «σκουρόχρωμοι»; Να φροντίζει η αστυνομία να τους απομακρύνει για να μην ενοχλούν; Είναι τελικά πολίτες δεύτερης κατηγορίας ακόμα και αν κάποιοι από αυτούς μπορεί να έχουν γεννηθεί στη Γερμανία και να έχουν τη γερμανική υπηκοότητα; Παρά την κριτική που του ασκήθηκε, ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός επέμεινε αρχικώς στην τοποθέτησή του και κάλεσε μάλιστα έναν δημοσιογράφο να «ρωτήσει την κόρη του» για το αν φοβάται τα βράδια στους δρόμους. Τελικά, μετά τη συνεχιζόμενη κριτική και αφού είχαν προηγηθεί διαδηλώσεις από γυναικείες οργανώσεις με το μήνυμα «Εμείς είμαστε οι κόρες», προσπάθησε να μετριάσει τις εντυπώσεις, δηλώνοντας ότι οι μετανάστες φυσικά και αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της γερμανικής κοινωνίας.
Ποντάροντας στον διχασμό
Αλλά αυτό δεν διαφέρει και πολύ από τις δηλώσεις που έχει κάνει, για παράδειγμα, η επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) Αλίς Βάιντελ. Οι καλοί, υπάκουοι, προσαρμόσιμοι μετανάστες είναι ευπρόσδεκτοι. Αρκεί να μην προκαλούν με την παρουσία τους. Έτσι κι αλλιώς, στην προοπτική διεκδίκησης της κυβερνητικής εξουσίας το 2029 η γερμανική Ακροδεξιά, με κύριο εκπρόσωπο τη Βάιντελ, έχει λειάνει αρκετά τον λόγο της και προτιμά και αυτή τέτοιου είδους υπονοούμενα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο καγκελάριος της Γερμανίας χρησιμοποιεί μια προκλητική γλώσσα για να κατηγορήσει συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, προκαλώντας πόλωση. Στο στόχαστρό του έχουν βρεθεί, εκτός από τους μετανάστες που έρχονται για να εκμεταλλευτούν το κράτος πρόνοιας της Γερμανίας, και συμπατριώτες του για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Όλη η ρητορική του για την κατάργηση του «επιδόματος του πολίτη» στηρίχτηκε σε αυτό το αφήγημα. Κάποιοι καλοπερνάνε σε βάρος της κοινωνίας, εκμεταλλευόμενοι τη γενναιοδωρία του κράτους. Το πόσο μπορεί να «καλοπερνά» κανείς με 563 ευρώ τον μήνα είναι κάτι που δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να εξηγήσει. Όπως και αγνόησε τις εκτιμήσεις οικονομολόγων ότι η «μεταρρύθμισή» του θα επιφέρει τελικά αμελητέα, αν όχι μηδενική εξοικονόμηση για το κράτος, σε αντίθεση με όσα ο ίδιος διατυμπανίζει.
Η μέθοδος του κοινωνικού αυτοματισμού και το κλείσιμο του ματιού σε αυτούς που έχουν εγκλωβιστεί στην ατζέντα της ακροδεξιάς προπαγάνδας δείχνουν να μετατρέπονται σε κεντρική πολιτική επιλογή της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας. Κάποιες μεμονωμένες φωνές από την αποκαλούμενη «κοινωνική πτέρυγα» του κόμματος παραμένουν περιθωριακές. Ο Μερτς έχει ανακηρύξει ως κεντρικό πολιτικό αντίπαλό του την Ακροδεξιά, αλλά επιδιώκει να την περιορίσει, υιοθετώντας επιχειρήματά της χωρίς όμως την ακραία φρασεολογία της. Θέλει να δώσει μια… δεύτερη ευκαιρία σε εκείνους που ψηφίζουν AfD, αλλά ντρέπονται να το ομολογήσουν δημόσια. Η τακτική αυτή θα αποτύχει όχι μόνο γιατί, όπως εξηγούν οι ειδικοί, το συντριπτικό κομμάτι αυτών που ψηφίζουν AfD έχει διαβεί τον Ρουβίκωνα και δύσκολα θα επιστρέψει, αλλά και γιατί η πολιτική του οδοστρωτήρα εναντίον του κοινωνικού κράτους δεν μπορεί να καμουφλάρεται εσαεί με φληναφήματα περί γενναίων μεταρρυθμίσεων και αναθέρμανσης της οικονομίας.
