Με την εκεχειρία στη Γάζα να μπαίνει σε εφαρμογή ύστερα από δύο χρόνια ανελέητου πολέμου, η ελπίδα ότι το τελευταίο ειρηνευτικό σχέδιο με την υπογραφή του Τραμπ θα μπορέσει να ξεκλειδώσει μια ευρύτερη συμφωνία, αναπτερώνονται.
Ωστόσο, οι επιφυλάξεις είναι πολλές και δεν συμμερίζονται όλοι την ίδια προσδοκία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν άνθρωποι από τον πυρήνα του ισραηλινού πολιτικο-στρατιωτικού κατεστημένου αναγνωρίζουν και παραδέχονται ότι όσο συνεχίζεται η ισραηλινή κατοχή της Παλαιστίνης δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μόνιμη ειρήνη.
Ένας απ’ αυτούς είναι ο Άμι Αγιαλόν, πρώην επικεφαλής της Σιν Μπετ, της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας και αντικατασκοπείας του Ισραήλ και πρώην αρχηγός του ισραηλινού ναυτικού. Έχει θητεύσει τόσο στο κοινοβούλιο όσο και στο υπουργικό συμβούλιο υπό την πρωθυπουργία του Εχούντ Ολμέρτ. Έχει επίσης συνεργαστεί για μεγάλο διάστημα με παλαιστινιακές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την επίλυση της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.
Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του στην αρχισυντάκτρια της επιθεώρησης Foreign Affairs Ιβ Φέρμπανκ, μίλησε χωρίς περιστροφές για ό, τι θεωρεί ότι αποτελεί το κύριο εμπόδιο σε οποιαδήποτε συζήτηση και διαπραγμάτευση για ειρήνη, την ισραηλινή κατοχή.
Αναγνωρίζει ότι είναι πολύ νωρίς και για την ισραηλινή πλευρά να εκτιμήσει τις προοπτικές και τις επιπτώσεις του αμερικανικού σχεδίου καθώς για την ώρα εκείνο που προέχει είναι ο τερματισμός του πολέμου και η επιστροφή των ομήρων. Και μόνο αυτά, δημιουργούν ελπίδα, λέει χαρακτηριστικά.
Πρώτο βήμα
Θεωρεί πως το σχέδιο Τραμπ είναι «ένα πολύ σημαντικό πρώτο βήμα που όμως έχει να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις. Και αυτό διότι, όπως εξηγεί, υπάρχει ένα «πραγματικά τεράστιο χάσμα» μεταξύ των προσδοκιών των Ισραηλινών και των προσδοκιών των Παλαιστινίων.
«Αυτό που ενδιαφέρει τους Ισραηλινούς αυτή τη στιγμή είναι ο τερματισμός του πολέμου και η επιστροφή των ομήρων. Γι’ αυτό οι Ισραηλινοί λένε ότι το σχέδιο Τραμπ είναι μια σπουδαία κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση. Το πρόβλημα είναι ότι το συγκεκριμένο σχέδιο δεν αντικατοπτρίζει αυτό που θέλουν οι Παλαιστίνιοι. Ναι, θέλουν κι αυτοί να τελειώσει ο πόλεμος και να επιτύχουν την απελευθέρωση των κρατουμένων τους. Αλλά η τελική επιδίωξή τους είναι το τέλος της ισραηλινής κατοχής των εδαφών τους, στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη. Και αυτό το σχέδιο, ακόμα, δεν αναφέρεται πραγματικά σε αυτό».
Ο Αγιαλόν μεταφέρει μια συζήτηση που είχε με έναν Παλαιστίνιο φίλο του ο οποίος του περιέγραψε τα συναισθήματα απογοήτευσης που επικρατούν μεταξύ των Παλαιστινίων για το αμερικανικό σχέδιο.«Μίλησα με έναν Παλαιστίνιο φίλο πριν από δύο ημέρες. Είναι ένας κορυφαίος ακαδημαϊκός. Μου είπε ότι η αίσθηση μεταξύ των Παλαιστινίων είναι πως θεωρούν ταπεινωτική μια κυβέρνηση στη Γάζα με επικεφαλής τον Τραμπ και τον Τόνι Μπλερ, με μόνο έναν Παλαιστίνιο εκπρόσωπο στη σύνθεσή της».
Ο Ισραηλινός αξιωματούχος θεωρεί ότι με κυρίαρχο το αίσθημα της απογοήτευσης μεταξύ των Παλαιστινίων, η παλαιστινιακή αντίσταση απλά θα μεταφερθεί από τη Γάζα στη Δυτική Όχθη. «Όλα όσα έχουμε επιδιώξει να κατατροπώσουμε στη Γάζα θα ανθίσουν στη Δυτική Όχθη», λέει. «Δεν θα ονομάζεται “Χαμάς”. Αλλά όπως ακριβώς η ισραηλινή κοινωνία επιμένει σε μια κατάσταση σύγχυσης, ταπείνωσης, μίσους, εκδίκησης και, πάνω απ' όλα, φόβου μετά την 7η Οκτωβρίου, το ίδιο κάνει και η παλαιστινιακή κοινωνία».
Κομβικό γεγονός η επίθεση στο Κατάρ
Στην ερώτηση κατά πόσο είναι πιθανόν οι ακροδεξιοί κυβερνητικοί εταίροι του Νετανιάχου που διαφωνούν με το αμερικανικό σχέδιο να αποχωρήσουν από την κυβέρνηση προκαλώντας την κατάρρευσή της, ο Αγιαλόν επισημαίνει πως γι’ αυτούς το επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους βρίσκεται στη Δυτική Όχθη και στους εβραϊκούς οικισμούς εκεί, όχι στη Γάζα.
«Οι σκληροπυρηνικοί στον συνασπισμό του Νετανιάχου έχουν πολλά να χάσουν αλλά η Δυτική Όχθη είναι πιο σημαντική γι' αυτούς από ό,τι συμβαίνει στη Γάζα. Αυτό το σχέδιο δεν περιλαμβάνει σαφείς περιορισμούς για τους εβραϊκούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θα αφήσει τον Νετανιάχου να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη, όμως αυτό είναι ανοησία. Κάθε μέρα το Ισραήλ προσαρτά όλο και περισσότερο μέρος της Δυτικής Όχθης!».
Σύμφωνα με τον Αγιαλόν, καθοριστικό ρόλο στην ανάληψη της αμερικανικής πρωτοβουλίας και στη πίεση που ασκήθηκε στο Ισραήλ για να την αποδεχθεί, έπαιξε η αποτυχημένη ισραηλινή επίθεση κατά των στελεχών της Χαμάς στο Κατάρ. «Επιτιθέμενος στο Κατάρ χωρίς να ενημερώσει την Ουάσιγκτον, ο Νετανιάχου ντρόπιασε τον Τραμπ μπροστά στους φίλους του. Νομίζω ότι αυτό ήταν το γεγονός που τον έκανε να συνειδητοποιήσει ότι ο Νετανιάχου τον χειραγωγούσε. Ο Τραμπ ήθελε πραγματικά να τον πιστέψει αλλά με εκείνη την επίθεση στο Κατάρ το θέμα έγινε προσωπικό (…) Του πήρε πολλούς μήνες για να καταλάβει πως η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει ο Νετανιάχου είναι η πίεση και η επιβολή, όχι το πολιτικό παζάρι».
Παράθυρο ευκαιρίας
Το ερώτημα τώρα είναι αν μπορεί ο Τραμπ να συνεχίσει την προσπάθεια που άρχισε. «Για να πετύχει τον στόχο του για μια διαρκή ειρήνη θα πρέπει να ασκήσει πίεση σε κάθε Ισραηλινό, όχι μόνο στον Νετανιάχου. Επειδή η ειρήνη θα περιλαμβάνει και τη Δυτική Όχθη, θα περιλαμβάνει δηλαδή την επιστροφή των εποίκων», εξηγεί ο Αγιαλόν
Ο Ισραηλινός αξιωματούχος αφήνει ανοιχτό ένα παράθυρο ελπίδας θεωρώντας ότι η τρέχουσα διεθνή συγκυρία ίσως είναι περισσότερο ευνοϊκή για την οριστική διευθέτηση της σύγκρουσης απ’ ότι σε άλλες περιόδους.
«Πιστεύω ότι μια ομάδα ανθρώπων στο Ισραήλ που πραγματικά καταλαβαίνει το μεγάλο πλεονέκτημα αυτού του σχεδίου είναι οι στρατηγοί. Δεν θα θυσιάσουν τη συμφωνία, είναι οι μόνοι Ισραηλινοί που καταλαβαίνουν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος».
«Η αισιοδοξία μου δεν προέρχεται επειδή γνωρίζω κάτι ιδιαίτερο αλλά επειδή πιστεύω ότι ο κόσμος έχει αρχίσει να βλέπει ότι είναι προς το συμφέρον του μια λύση στη Μέση Ανατολή. Η ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση δεν είναι πλέον μικρή ή τοπική. Β Και αν η Μέση Ανατολή δεν έχει σταθερότητα, οι ηγέτες στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και αλλού αισθάνονται τον αντίκτυπο. Το νιώθουν στις οικονομίες τους και όταν οι λαοί τους πηγαίνουν να ψηφίσουν. Η διεθνής κοινότητα έχει σαφές οικονομικό συμφέρον για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής. Αν έχω κάποια ελπίδα, σε αυτό βασίζεται».
