Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Όσο πλησιάζει η επόμενη συνεδρίαση του διευθυντηρίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, την ερχόμενη Πέμπτη 2 Μαΐου στην Μπρατισλάβα, τόσο βαραίνει το κλίμα στην ευρωπαϊκή οικονομία, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι φωνές που ζητούν μείωση των επιτοκίων του ευρώ εδώ και τώρα. Για δεύτερη συνεχή μέρα χθες έφταναν τα κακά μαντάτα κι από την «ατμομηχανή» της Ευρωζώνης, τη Γερμανία, με τον δείκτη επιχειρηματικού κλίματος του ινστιτούτου Ifo του Μονάχου να κάνει βουτιά, όπως ακριβώς συνέβη και με τον δείκτη της Markit την Τρίτη.
Σημειώνεται ότι οι δείκτες απεικονίζουν προσδοκίες κι όχι «σκληρά» οικονομικά δεδομένα, ωστόσο λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη, καθώς όλοι είναι πεπεισμένοι πως η οικονομία είναι πρωτίστως ψυχολογία. Εάν, λοιπόν, οι επιχειρήσεις θεωρούν ότι θα τα πάνε χειρότερα στο άμεσο μέλλον, είναι πολύ μεγάλη η πιθανότητα να βγουν αληθινές, εκτός εάν αλλάξει κάτι.
Δεν αρκεί η νέα μείωση στο βασικό επιτόκιο
Αυτό το κάτι δεν μπορεί να είναι απλώς μια μείωση του βασικού επιτοκίου του ευρώ, καθώς είναι ήδη στο ιστορικά χαμηλό 0,75%, και δεν θα φτηνύνει εντυπωσιακά το χρήμα εάν πέσει στο 0,5%. Ωστόσο, η τυχόν μείωση δεν παύει να είναι ένα μήνυμα ότι αγρυπνούν οι φύλακες της ΕΚΤ, οι μόνοι που μπορούν ακόμη να βελτιώνουν το κλίμα στις αγορές, όπως έχει δείξει η εμπειρία αυτής της κρίσης.
Επιπλέον, παρά την έντονη δημόσια συζήτηση για χαλάρωση της λιτότητας που έχει ξεσπάσει στους κόλπους της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας στις Βρυξέλλες, με κύριο αποδέκτη της κριτικής τη Γερμανία, δεν φαίνεται να αλλάζει η στάση του Βερολίνου. Γι' αυτό και σ' αυτή τη φάση τουλάχιστον όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην Μπρατισλάβα και το ραντεβού των κεντρικών τραπεζιτών.
Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Βίτορ Κονστάντσιο, άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχουν περιθώρια δράσης για την τράπεζα, καθώς δεν υπάρχουν πληθωριστικές πιέσεις αυτή την εποχή στην Ευρωζώνη. Αντίθετα, έχει υποχωρήσει ο τραπεζικός δανεισμός σε όλη τη ζώνη του κοινού νομίσματος και οι περισσότερες εμπορικές τράπεζες υπολογίζουν ότι δεν πρόκειται να αυξηθεί το επόμενο διάστημα.
ΔΝΤ επαινεί Βερολίνο
Στο μεταξύ, τα μηνύματα που στέλνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο Βερολίνο είναι εντελώς αντιφατικά. Από τη μια πιέζει κι αυτό για χαλάρωση τόσο της δημοσιονομικής όσο και της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη, αφετέρου επαινεί τη «συνετή» πολιτική μείωσης ελλειμμάτων της γερμανικής κυβέρνησης. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, σε συνέντευξή του που δημοσιεύεται στο σημερινό φύλλο της Zeit, υποστηρίζει ότι «η γερμανική δημοσιονομική πολιτική είναι σε γενικές γραμμές η κατάλληλη», σε αντίθεση με την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες «πρέπει να έχουν ένα ακριβές σχέδιο για το πώς θα σταθεροποιήσουν τα δημοσιονομικά τους στο μέλλον».
Ωστόσο, με περισσή διπλωματικότητα λέει στο Βερολίνο να μην το παρακάνει: «Η Γερμανία θα έπρεπε να ακολουθήσει την πολιτική της σταθεροποίησης, αλλά να αποφύγει να κάνει μεγαλύτερες οικονομίες απ' ό,τι έχει προβλεφθεί», πρόσθεσε. Σύμφωνα με τον Μπλανσάρ, «η Γερμανία δεν κάνει οικονομίες» το 2013, ενώ ερωτηθείς αν τα κράτη πρέπει να κάνουν οικονομίες πάση θυσία, απάντησε: «Δεν είπα αυτό. Είναι σημαντικό να βγούμε από την επικίνδυνη ζώνη και γι' αυτό πρέπει να εξυγιάνουμε τα δημόσια οικονομικά. Αλλά ταυτόχρονα αυτό επιβαρύνει βραχυπρόθεσμα την οικονομική ανάπτυξη. Γι' αυτό τον λόγο, πρέπει να βλέπουμε ακριβώς κάθε χώρα και να αποφασίζουμε αν ο ρυθμός της δημοσιονομικής σταθεροποίησης είναι κατάλληλος για καθεμιά».
Σουλτς: Πάμε κατευθείαν... στον τοίχο
Αυτός ακριβώς ο ρυθμός δημοσιονομικής εξυγίανσης που επιβάλλεται στην Ευρωζώνη είναι, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, επικίνδυνος. «Χωρίς προοπτική ανάπτυξης, χωρίς ένα τέλος στη δύσκολη περίοδο, το οποίο να είναι ορατό για τους λαούς που πλήττονται, αυτή η πολιτική κατευθύνεται προς τον τοίχο και θα το αισθανθούμε ακόμη και στη Γερμανία», προειδοποίησε χθες ο Σουλτς από τις σελίδες της Welt. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επικεφαλής του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας (ILO), Γκάι Ράιντερ, από τις σελίδες της Sueddeutsche Zeitung. Ο Ράιντερ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επιδείνωση των κοινωνικών συνθηκών στην Ευρώπη και ζητάει αλλαγή πορείας, με την εφαρμογή πολιτικών ανάπτυξης και ενίσχυσης της απασχόλησης.
Στον αντίποδα, μια σειρά Γερμανοί οικονομολόγοι φοβούνται τη χαλάρωση των προσπαθειών για δημοσιονομική εξυγίανση. Ο εκ των συμβούλων της γερμανικής κυβέρνησης Λαρς Φελντ υποστηρίζει, για παράδειγμα, ότι "εάν υπάρξει απόκλιση από την πολιτική δημοσιονομικής σταθεροποίησης, θα επανέλθουν και θα ενισχυθούν οι αμφιβολίες των επενδυτών για την αξιοπιστία αυτής της πολιτικής και των υπερχρεωμένων χωρών». Αλλά και ο συνάδελφός του οικονομολόγος Κριστόφ Σμιντ τονίζει ότι όσο κάποιες χώρες μπορούν να χρηματοδοτήσουν τα χρέη τους μόνο με ευρωπαϊκή βοήθεια, μια πιο αργή προσαρμογή θα αποσταθεροποιούσε μακροπρόθεσμα την Ευρωζώνη.
