Μία από τις πολλές παρενέργειες της απόφασης Μακρόν να διαλύσει πρόωρα τη Βουλή μετά τις ευρωεκλογές τον περασμένο Ιούνιο προκηρύσσοντας εκλογές ήταν η μη ψήφιση ενός νομοσχεδίου «δύσκολου» όσο και περίπλοκου. Συγκεκριμένα, στις 18 Ιουνίου 2024 επρόκειτο να ψηφιστεί ο νόμος για το «τέλος της ζωής», με αντικείμενο την ανάπτυξη της παρηγορητικής φροντίδας, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τη νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της ευθανασίας για τους πάσχοντες από ανίατη ασθένεια που βρίσκονται σε τελικό στάδιο. Πολύ προσεκτικά το νομοσχέδιο αναφερόταν στην «ενεργή βοήθεια στον θάνατο». Οι υπέρμαχοι του νομοσχεδίου που προωθούσε ο Μακρόν, όπως εξηγούσε πέρσι τον Μάρτιο με κοινή συνέντευξή του στις εφημερίδες Liberation και La Croix, θεωρούν πως πρόκειται για ουσιαστικό θέμα ελευθερίας και αξιοπρέπειας. Στον αντίποδα, εκείνοι που αντιτίθενται σ’ αυτό (κυρίως καθολικοί και μουσουλμάνοι θρησκευτικοί παράγοντες) υποστηρίζουν πως συνιστά επικίνδυνη εξέλιξη στο επίπεδο της ηθικής. «Δύο αρχές, λογικές και οι δύο, αντιπαρατίθενται: η βασική ελευθερία να αποφασίζει ο άνθρωπος για τον θάνατό του και η στήριξη που η κοινωνία οφείλει σε κάθε άτομο» σχολίασε η Monde.
Προς το παρόν το νομοθετικό κείμενο που κατέθεσε το καλοκαίρι του 2024 ο Ολιβιέ Φαλορνί, βουλευτής συνεργαζόμενος με το κεντρώο κόμμα του νυν πρωθυπουργού Μπαϊρού, με τις υπογραφές 235 βουλευτών από την πλευρά των μακρονικών και της Αριστεράς, έχει βαλτώσει εξαιτίας της καταψήφισης της κυβέρνησης Μπαρνιέ. Την Τρίτη 21 Ιανουαρίου ο πρωθυπουργός Μπαϊρού, ενεργός καθολικός, ανακοίνωνε αιφνιδιαστικά ότι θα διαιρέσει το αντικείμενο του νόμου σε δύο τμήματα: στην παρηγορητική φροντίδα και στην ιατρική υποστήριξη για το τέλος της ζωής. Μια διόλου τυχαία επιλογή, που είναι βέβαιο ότι θα παρατείνει τη διαδικασία συζήτησης των δύο κειμένων στη Βουλή κατά πολλές εβδομάδες. Μια καθόλου ανώδυνη επιλογή, η οποία χαιρετίστηκε από τους αντίπαλους του δικαιώματος των πολιτών για το τέλος της ζωής τους, καθώς ικανοποιεί το σχετικό αίτημά τους. Είναι χαρακτηριστική η αντίδραση του προέδρου της Διάσκεψης των Επισκόπων της Γαλλίας Ερίκ ντε Μουλέν Μποφόρ, που χαρακτήρισε τη διαίρεση του κειμένου «σοφό μέτρο». Ο ίδιος άλλωστε ο Μπαϊρού τον Μάιο του 2023 δήλωνε στη Figaro: «Να μην φτιάξουμε μια δημόσια υπηρεσία για να προσφέρουμε θάνατο». Σύμφωνα με σχολιαστές, η στάση του Μπαϊρού είναι υποκριτική για αλίευση συντηρητικών ψήφων με την ψήφιση της παρηγορητικής φροντίδας και την εγκατάλειψη της ιατρικής στήριξης στην ευθανασία/αυτοκτονία. Παράλληλα, θεωρείται πως ο Μπαϊρού σταθμίζει και τις αντιδράσεις κατά του «δικαιώματος στον θάνατο με αξιοπρέπεια» της συντηρητικής μερίδας ακόμη και στο εσωτερικό της κυβέρνησής του. Για παράδειγμα, ο υπουργός Εσωτερικών Μπρουνό Ρεταγιό, που δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να επιστρέψει το αρχικό νομοσχέδιο στη Βουλή...
Μια συζήτηση από το... 1999
Αν τελικά δεν προχωρήσει ο νόμος, ο Μακρόν, που έχει ταχθεί δημόσια υπέρ της ενεργής βοήθειας στον θάνατο, θα εκτεθεί, ενώ το κυβερνητικό στρατόπεδο θα διχαστεί. Για παράδειγμα, η πρόεδρος της Βουλής, η μακρονική Γιαέλ Μπρον Πιβέ, τάχθηκε κατά της διχοτόμησης του νόμου και ασκεί πίεση για να εγγραφεί αυτός ξανά στην ημερήσια διάταξη. «Αναμένω η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός να ξαναγράψουν τον νόμο στην πλήρη του μορφή στην ημερήσια διάταξη της Βουλής» δήλωσε, προσθέτοντας με νόημα: «Κι αυτό να γίνει σήμερα κιόλας»... Πάντως, η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Σοφί Πριμά δήλωσε ότι «δεν υπάρχει θέμα να εγκαταλειφθεί πλήρως ο νόμος», υποσχόμενη πως θα ενταχθεί στην κοινοβουλευτική ατζέντα «το συντομότερο δυνατό».
Πάντως, ο δημόσιος διάλογος για τη νομοθέτηση για το τέλος της ζωής «σέρνεται» χρόνια, από το 1999, οπότε χρονολογείται ο πρώτος νόμος για την παρηγορητική φροντίδα. Ο νόμος Claeys-Leonetti του 2016 απαγόρευσε τη «θεραπευτική εμμονή» (όταν δηλαδή οι γιατροί επιμένουν ενώ γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει επιστροφή για τον ασθενή), χωρίς όμως να ανοίξει τον δρόμο για την ενεργητική υποστήριξη στο τέλος της ζωής. Το 2021 ο Φαλορνί ήδη είχε καταθέσει ένα πρώτο νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση της ιατρικής βοήθειας για το τέλος της ζωής, που όμως δεν προχώρησε εξαιτίας των αντιδράσεων της Δεξιάς, η οποία το μπλόκαρε διαδικαστικά στη Βουλή. Από τον Δεκέμβριο του 2022 ως τον Απρίλιο του 2023 συγκλήθηκε η Σύμβαση των Πολιτών για το θέμα, τασσόμενη με ποσοστό 76% υπέρ του ανοίγματος σε μια πρόσβαση τόσο στην «υποβοηθούμενη αυτοκτονία» όσο και στην «ευθανασία», εκτιμώντας πως το σημερινό νομικό πλαίσιό της δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες. Πάντως, και σήμερα οι οιωνοί είναι αρνητικοί. «Η διαίρεση του κειμένου σημαίνει υποχώρηση στους εκπροσώπους των θρησκειών και σε όσους αντιτίθενται στην ευθανασία, σημαίνει ότι στο τέλος δεν γίνεται τίποτε;» έθεσε το ρητορικό ερώτημα η Ένωση για το Δικαίωμα στον Θάνατο με Αξιοπρέπεια...
