Μία επίσκεψη, μία επέτειος, 60 χρόνια πριν. Όταν ο στρατηγός Ντε Γκολ, αμφισβητώντας τα δεδομένα του Ψυχρού Πολέμου και την αμερικανική ηγεμονία, αναγνώριζε διπλωματικά τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Αποκορύφωμά τους, η αναγνώριση το 1972 της χώρας του Μάο από την Ουάσιγκτον, που έκανε στροφή 180 μοιρών στην πολιτική της. Αυτό ήταν το ιστορικό πλαίσιο της άριστα χορογραφημένης επίσκεψης του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπίνγκ στη Γαλλία.
Από την πρώτη εκλογή του στον προεδρικό θώκο ο Εμανουέλ Μακρόν δεν είχε κρύψει την πρόθεσή του να ακολουθήσει τα χνάρια του «Μεγάλου Καρόλου». Όμως τα μεγέθη στη σημερινή διεθνή σκηνή έχουν αλλάξει δραστικά. Πλέον το Quai d’ Orsay, το γαλλικό ΥΠΕΞ, είναι αναγκασμένο να επιχειρεί διαρκείς ασκήσεις αναζήτησης νέων ισορροπιών, που, προεδρική φιλοδοξία γαρ, οφείλουν να αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο του Παρισιού στο ευρωπαϊκό και στο διεθνές στερέωμα, διασφαλίζοντας παράλληλα και τα εγχώρια επιχειρηματικά συμφέροντα. Ένα δύσκολο στοίχημα με πολλές παραμέτρους και απαιτήσεις. Δύο γεγονότα των τελευταίων ημερών αποτυπώνουν αυτή τη στρατηγική που επιχειρεί να φέρει σε πέρας το Παρίσι: η επίσκεψη του Κινέζου Προέδρου και η ορκωμοσία Πούτιν στη Μόσχα.
Σε ό,τι αφορά την επίσκεψη Σι, η γαλλική διπλωματία κατάφερε να οργανώσει ένα άψογο, διπλωματικά, διήμερο. Απέναντι στον κινεζικό «οδοστρωτήρα» το Παρίσι επιχείρησε να «παίξει» μεταξύ της εκπροσώπησης της Ε.Ε. -με την τριμερή συνάντηση στην οποία συμμετείχε και η πρόεδρος της Κομισιόν- και της προώθησης των διμερών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, π.χ., συζητήθηκε, μεταξύ άλλων, και το πρόβλημα του γαλλικού κονιάκ, που σήμερα βρίσκεται στο στόχαστρο αντιντάμπινγκ έρευνας εκ μέρους των κινεζικών Αρχών. «Ευχαριστώ τον Πρόεδρο και για το άνοιγμά του σχετικά με τα προσωρινά μέτρα για το γαλλικό κονιάκ και την επιθυμία του να μην εφαρμοστούν» σχολίασε ευγνώμων ο Μακρόν... Ακολούθησε το παραδοσιακό επίσημο γεύμα στο Μέγαρο των Ηλυσίων Πεδίων, όπου μετείχαν οι επικεφαλής των μεγαλύτερων γαλλικών ομίλων και προσωπικότητες του πολιτισμού. Τη δεύτερη ημέρα ο Μακρόν θέλησε να ξεναγήσει τον Κινέζο ομόλογό του στο διάσελο του Τουρμαλέ στα Πυρηναία, μια παραδοσιακή διαδρομή του Ποδηλατικού Γύρου της Γαλλίας, εκεί όπου περνούσε τις διακοπές του όταν ήταν παιδί. Ο στόχος ήταν το τετ α τετ γεύμα στη βουνοκορφή να γίνει αφορμή για «ειλικρινή και φιλική ανταλλαγή απόψεων» για τα δύσκολα: Ουκρανία, εμπορικές διαφωνίες. Και μπορεί το… φολκλορικό κομμάτι (π.χ., αναμνηστικό μπλουζάκι του Γύρου της Γαλλίας δώρο στον Σι) να πήγε καλά, όμως δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι έγινε το ίδιο με τα «δύσκολα»: το κρίσιμο μήνυμα να μεσολαβήσει το Πεκίνο στη Μόσχα για την Ουκρανία. «Είναι κάπως παράλογο να επιχειρεί κανείς να πείσει τον Σι Τζινπίνγκ να προσπαθήσει να πείσει τον Πούτιν να σταματήσει τον πόλεμο» σχολίασε στο δημόσιο ειδησεογραφικό κανάλι France Info ο Μαρκ Ζιλιέν, διευθυντής του Κέντρου για την Ασία του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, τονίζοντας ότι η Κίνα στηρίζει «πολιτικά» τον Πούτιν και όχι στρατιωτικά. «Δεν πιστεύω ότι θα τον στηρίξει ποτέ στρατιωτικά γιατί αυτό δεν τη συμφέρει».
«Κεκλεισμένων των θυρών» τα ανθρώπινα δικαιώματα
Και τα ανθρώπινα δικαιώματα; Ο Μακρόν, σύμφωνα με το γαλλικό ΥΠΕΞ, έκανε αναφορά «κεκλεισμένων των θυρών» στην τετ α τετ συνάντηση. Άνευ λεπτομερειών. Για να μείνει η πίτα ολόκληρη και ο σκύλος χορτάτος. «Πρέπει να μιλάμε με όλους. Αλλά πρέπει να μιλάμε και για όλα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» παρατήρησε ο Ζαν Κλοντ Σουμουϊγιέ, πρόεδρος της Διεθνούς Αμνηστίας Γαλλίας. «Λυπούμαστε για την έλλειψη αποφασιστικότητας στις δηλώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μια έλλειψη δημόσιας δέσμευσης για αυτά». Μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι εδώ και 15 χρόνια το υφυπουργείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει καταργηθεί...
Μπορεί, grosso modo, τα πράγματα να κύλησαν ομαλά με την επίσκεψη Σι, ωστόσο η, διακριτική ομολογουμένως, παρουσία του Γάλλου πρέσβη στη Μόσχα στην τελετή ορκωμοσίας του Πούτιν προκάλεσε στην καλύτερη περίπτωση έκπληξη, στη χειρότερη σύγχυση. Η δικαιολογία «να μην κοπούν όλες οι γέφυρες με τη Ρωσία», χωρίς όμως συνεννόηση με τα άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε., και ενώ η Μόσχα απειλεί με χρήση πυρηνικών, αντιφάσκει ως προς την αποφασιστικότητα που θέλει να επιδεικνύει το Παρίσι. Πολλώ δε μάλλον όταν μια ημέρα πριν από την τελετή ο πρέσβης Πιερ Λεβί είχε κληθεί από το ρωσικό ΥΠΕΞ, που εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την «προκλητική» πολιτική της Γαλλίας σχετικά με την Ουκρανία, με αφορμή τη νέα αναφορά Μακρόν στο ενδεχόμενο αποστολής δυτικών δυνάμεων στην περιοχή. Ήταν η δεύτερη φορά. Το ίδιο είχε γίνει στις αρχές Απριλίου με τις δηλώσεις του Γάλλου ΥΠΕΞ Στεφάν Σεζουρνέ ότι το Παρίσι δεν έχει πλέον «συμφέρον» να συζητά με τη Μόσχα. Μερικές φορές οι ισορροπίες για το Quai d’ Orsay είναι από δύσκολες ως αδύνατες…
