Την πρώτη -και μοναδική- γυναίκα πρωθυπουργό στην ιστορία της που προσπάθησε να “αναστηλώσει” το πάλαι ποτέ αυτοκρατορικό “μεγαλείο” της Βρετανίας, κυβερνώντας την με σιδηρά πυγμή, καταφεύγοντας στη χρήση στρατιωτικής βίας, ιδιωτικοποιώντας τις υποδομές και τον εθνικό πλούτο της και διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του Ψυχρού Πολέμου τις δεκαετίες '70-'80, θρηνεί από χθες η χώρα. Η πρώην πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ πέθανε το πρωί σε ηλικία 87 ετών έπειτα από ένα ακόμη εγκεφαλικό επεισόδιο ενώ η υγεία της τα τελευταία χρόνια ήταν κλονισμένη.
Δηλώσεις για τον θάνατό της έκανε ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον χαρακτηρίζοντάς την “μια μεγάλη Βρετανίδα”, ενώ η βασίλισσα Ελισάβετ με ανακοίνωση του παλατιού εξέφρασε τη θλίψη της. Ο Κάμερον διέκοψε την επίσημη επίσκεψή του στη Μαδρίτη και ακύρωσε την επικείμενη συνάντησή του με τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ για να επιστρέψει στο Λονδίνο. Ο ηγέτης των Εργατικών της αντιπολίτευσης, Εντ Μίλιμπαντ, σε δηλώσεις του χαρακτήρισε την πρώην πρωθυπουργό “μοναδική προσωπικότητα, που άλλαξε την πολιτική αντίληψη μιας ολόκληρης γενιάς”.
Μίσος και λατρεία...
Η κηδεία της Θάτσερ δεν θα γίνει με τιμές αρχηγού κράτους, αλλά με πλήρεις στρατιωτικές τιμές, όπως αυτή της πριγκίπισσας Νταϊάνα και της βασιλομήτορος, στον καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου. Από χθες η βρετανική σημαία κυματίζει μεσίστια στην πρωθυπουργική κατοικία στη Ντάουνινγκ Στριτ.
“Σε μια εποχή που οι πολιτικοί αντιμετωπίζονται όλο και συχνότερα με αδιαφορία, ξεχνάμε ότι στην ηγεσία της Βρετανίας βρέθηκε κάποτε μια γυναίκα που ενέπνευσε πάθος, αγάπη και απέχθεια ταυτόχρονα”, σχολίασε χαρακτηριστικά ο πολιτικός συντάκτης του BBC Νικ Ρόμπινσον.
Κόρη ενός παντοπώλη, προικισμένη με αλύγιστο πείσμα και αποφασιστικότητα, η Θάτσερ προσπάθησε να υλοποιήσει την ακραία νεοφιλελεύθερη ατζέντα της στη διάρκεια της 11χρονης θητείας της, από το 1979 ώς το 1990. Άνοιξε πόλεμο με τα συνδικάτα και ιδιωτικοποίησε μεγάλο μέρος των υποδομών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Βρετανίας. Υπήρξε "πρέσβειρα" του οικονομικού φιλελευθερισμού, του κοινωνικού συντηρητισμού και της ιδέας του “μεγαλείου” της Βρετανίας. Ο «θατσερισμός» έγινε διεθνώς δημοφιλής όρος τη δεκαετία του '80 περιγράφοντας τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό και την κοινωνική συντήρηση, ενώ το προσωνύμιο "σιδηρά κυρία" ταυτίστηκε όσο τίποτε άλλο με την προσωπικότητα της Θάτσερ.
Από τη χημεία στην πρωθυπουργία
Η Μάργκαρετ Χίλντα Ρόμπερτς, όπως ήταν το πατρικό της όνομα, γεννήθηκε στο Γκράνταμ της Κεντρικής Αγγλίας στις 13 Οκτωβρίου 1925. Σπούδασε στο Κολέγιο Σόμερβιλ της Οξφόρδης και αρχικά εργάστηκε ως ερευνητής στον τομέα της χημείας. Ωστόσο, μετά τον γάμο της με τον Ντένις Θάτσερ, το 1951, ασχολήθηκε με τη δικηγορία και αργότερα εντάχθηκε πολιτικά στο Συντηρητικό Κόμμα. Το 1959 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής και το 1961 ανέλαβε γραμματέας του υπουργείου Εθνικής Πρόνοιας. Στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντουαρντ Χιθ (1970-74) διατέλεσε υφυπουργός και στη συνέχεια υπουργός Παιδείας και Επιστημών ενώ το 1975 διεκδικεί και κερδίζει την αρχηγία του Συντηρητικού Κόμματος.
Μόλις τέσσερα χρόνια αργότερα, πετυχαίνει σαρωτική νίκη επί της παραπαίουσας κυβέρνησης των Εργατικών του Τζέιμς Κάλαχαν και γίνεται έτσι η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Βρετανίας, αξίωμα που θα διατηρήσει μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 1990, αφού κέρδισε δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, στο 1983 και το 1987.
Η περίοδος της διακυβέρνησής της σημαδεύτηκε από αθρόες ιδιωτικοποιήσεις με κάθε κόστος, περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και το κράτος πρόνοιας και φίμωση των άλλοτε ισχυρών συνδικάτων. Το τίμημα ήταν βαρύ: κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας, με περισσότερους από 3 εκατομμύρια άνεργους μέχρι το 1984, και μεγάλες ανακατάξεις στον κοινωνικό χάρτη της Βρετανίας. Η απεργία των ανθρακωρύχων, στις αρχές της δεκαετίας του '80, προσκρούει στην αδιαλλαξία της και προκαλεί το πρώτο σοβαρό κύμα κοινωνικής αναταραχής στη χώρα. Ταυτόχρονα, η "Μάγκι" επιχειρεί να αποκαταστήσει το κύρος τής πάλαι ποτέ βρετανικής αυτοκρατορίας. Σ' αυτό συμβάλλει σημαντικά και η επιτυχημένη στρατιωτική εκστρατεία της για την ανακατάληψη των νησιών Φόκλαντ, το 1982, που είχαν καταληφθεί από τις δυνάμεις της Αργεντινής. Στον διεθνή τομέα, καλλιεργεί και ενισχύει τις σχέσεις της με τον ομοϊδεάτη της Αμερικανό πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν και εγκαινιάζει την πολιτική του σφιχτού εναγκαλισμού του Λονδίνου με την Ουάσιγκτον και της άνευ όρων πρόσδεσης της Βρετανίας στο άρμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, πολιτική που έκτοτε ακολουθούν απαρέγκλιτα όλες οι βρετανικές κυβερνήσεις.
Η πτώση
Η στρατηγική της αδιαλλαξίας, που η Θάτσερ είχε υιοθετήσει και τηρούσε με θρησκευτική ευλάβεια από την αρχή της θητείας, τελικά στράφηκε εναντίον της. Η απόρριψη του poll tax, του λεγόμενου "κεφαλικού φόρου", τον οποίο δεν κατάφερε να επιβάλει, σήμανε το τέλος της πολιτικής καριέρας της. Αμφισβητούμενη πλέον ανοιχτά μέσα στο ίδιο της το κόμμα, παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 1990 και με δάκρυα στα μάτια εγκατέλειψε την πρωθυπουργική κατοικία. Αποσύρθηκε στην αριστοκρατική συνοικία Μπελγκράβια του Λονδίνου για να γράψει τα απομνημονεύματά της που εκδόθηκαν το 1993 με τον τίτλο "Τα χρόνια της Ντάουνινγκ Στριτ". Το 1992 οι Συντηρητικοί, με αρχηγό πλέον των Τζον Μέιτζορ, κέρδισαν και πάλι τις εκλογές, όμως η Θάτσερ δεν εξελέγη. Της απονεμήθηκε ο τίτλος της "βαρόνης του Κέστεβεν", που της εξασφάλιζε μια θέση στη Βουλή των Λόρδων.
Το 2002 η "Σιδηρά Κυρία" ανακοινώνει ότι αποσύρεται οριστικά από τη δημόσια ζωή και δεν θα εκφωνήσει πλέον καμία ομιλία, γιατί η υγεία της έχει πληγεί από τα αλλεπάλληλα εγκεφαλικά επεισόδια που υπέστη. Τον επόμενο χρόνο, μένει χήρα, καθώς ο σύζυγός της Ντένις πέθανε σε ηλικία 88 ετών, γεγονός που την επηρέασε βαθύτατα, σε συνδυασμό και με τις δικαστικές διαμάχες που είχε αργότερα ο γιος της, Μαρκ Θάτσερ, ο οποίος κατηγορήθηκε για συνωμοσία με σκοπό την οργάνωση πραξικοπήματος στην Ισημερινή Γουινέα.
