Σίγουρα το σκάνδαλο Καουζάκ ήταν το τελευταίο που χρειαζόταν ο Φρανσουά Ολάντ. Λίγες ημέρες μετά την -το λιγότερο- «χλωμή» τηλεοπτική του συνέντευξη κι ενώ στο Διαδίκτυο έδιναν και έπαιρναν τα αρνητικά (έως περιπαικτικά και ειρωνικά) σχόλια εις βάρος του, έσκασε η «βόμβα» Καουζάκ, του ανθρώπου, ας μην ξεχνάμε, που είχε αναλάβει να υλοποιήσει την εμβληματική πρόταση του Ολάντ, τη φορολόγηση δηλαδή κατά 75% των εισοδημάτων άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Ενώ επί τέσσερις μήνες (και εντός της Βουλής, στις αρχές Δεκεμβρίου) ο μέχρι πρότινος υπουργός Προϋπολογισμού αρνιόταν ότι ήταν κάτοχος λογαριασμού στο εξωτερικό, στις 2 Απριλίου ενώπιον των ανακριτών παραδεχόταν την ύπαρξη ενός λογαριασμού ύψους 600 χιλιάδων ευρώ στην Ελβετία. Ήταν αναγκασμένος να το κάνει γιατί τις αμέσως επόμενες ώρες οι ελβετικές τραπεζικές αρχές θα κοινοποιούσαν την είδηση στη γαλλική πλευρά...
Την υπόθεση έφερε στο προσκήνιο η ιστοσελίδα ερευνητικής δημοσιογραφίας Μεντιαπάρ που έχει ιδρύσει ο πρώην αρχισυντάκτης της Le Monde, Εντουί Πλενέλ. Εδώ και λίγα 24ωρα οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές ενώ ασκούνται πιέσεις στον Ολάντ για ανασχηματισμό, κάτι που ο πρόεδρος απορρίπτει. Η γραμμή άμυνας των Σοσιαλιστών (η οποία όλο και δυσκολότερα μπορεί να σταθεί υπό το βάρος των αποκαλύψεων) είναι ότι πρόκειται για ένα «προσωπικό» σφάλμα που δεν αγγίζει την κυβέρνηση. Είναι όμως έτσι;
Όχι. Γιατί μπορεί να έρχονται τώρα στην επιφάνεια ένα σωρό λεπτομέρειες για τον βίο και την πολιτεία του Καουζάκ όταν εργαζόταν στο γραφείο του υπουργού Υγείας την περίοδο 1988 - 1991, Κλοντ Εβέν, με αρμοδιότητα την πολιτική φαρμάκου, ωστόσο το πλήγμα είναι βαθύτερο.
Η σκοτεινή πλευρά του χειρουργού Καουζάκ...
Σε πρώτο λοιπόν επίπεδο ο Καουζάκ, χειρουργός στο επάγγελμα, που επιμελώς είχε φροντίσει να καλλιεργήσει την εικόνα του άτεγκτου ελεγκτή έναντι των εργαστηρίων, αποδεικνύεται ότι είχε και μια άλλη, κρυφή πλευρά: τις στενές του σχέσεις με φαρμακευτικές εταιρείες και εργαστήρια, ενώ δύο χρόνια μετά την αποχώρησή του από το υπουργικό γραφείο ίδρυε δικό του για να ασκήσει απρόσκοπτα λόμπινγκ στα φαρμακευτικά εργαστήρια, τα οποία ήδη γνώριζε πάρα πολύ καλά. Από τις δραστηριότητες αυτές εικάζεται ότι προέρχονται τα χρήματά του στο εξωτερικό, ενώ ο δικηγόρος του επιχειρούσε να πείσει ότι τα χρήματα προέρχονταν αποκλειστικά από την ιατρική του δραστηριότητα.
Την ίδια στιγμή ήλθαν στην επιφάνεια και άλλου είδους σκοτεινοί δεσμοί του Καουζάκ με την Άκρα Δεξιά. Συγκεκριμένα ο άνθρωπος που άνοιξε τον λογαριασμό στην Ελβετία το 1992 δεν ήταν άλλος από τον Φιλίπ Πενένκ, στενό σύμβουλο της Μαρίν Λεπέν - ο λογαριασμός πέρασε τελικά στο όνομα του πρώην υπουργού έναν χρόνο μετά, μέσω της ελβετικής χρηματοπιστωτικής εταιρείας Reyl & Cie, ενώ το 2009 ο λογαριασμός μεταφέρθηκε στη Σιγκαπούρη μέσω μίας θυγατρικής της ελβετικής τράπεζας Julius Baer.
Τα χρήματα προέρχονται από τουλάχιστον δύο επενδύσεις στα ορυχεία ασημιού στο Περού, στις αρχές του 1990, μέσω μίας εταιρείας που ιδρύθηκε το 1998 από πρώην μέλη της ακροδεξιάς εξτρεμιστικής φοιτητικής οργάνωσης GUD, με την οποία είχε τότε πάρε - δώσε το ζεύγος Καουζάκ.
Ωστόσο, πέρα από το προσωπικό ζήτημα, που είναι ήδη πάρα πολύ σοβαρό σε ό,τι αφορά τους προσωπικούς, επαγγελματικούς και πολιτικούς δεσμούς ενός ανθρώπου που την τελευταία 25ετία στελέχωνε τα υπουργικά γραφεία για να καταλήξει στη θέση του υπουργού Προϋπολογισμού, τίθεται σοβαρό πολιτικό ζήτημα σε πολλά επίπεδα.
Πλήττεται η αξιοπιστία του Ολάντ (και η προσωπική και ως εκφραστή του ύπατου πολιτικού θεσμού), εκείνη του υπουργού Οικονομικών, Πιέρ Μοσκοβισί (του οποίου οι φορολογικές υπηρεσίες απέτυχαν να εντοπίσουν τον λογαριασμό του Καουζάκ), αλλά και ευρύτερα του συνόλου του πολιτικού κόσμου.
Βυθίζεται ο Ολάντ και κλονίζεται η 5η Δημοκρατία
Στο επίπεδο του προέδρου της Δημοκρατίας η περιβόητη «μέθοδος Ολάντ» βρίσκεται (ξανά) στο επίκεντρο έντονων επικρίσεων: «Το λάθος είναι προσωπικό, δεν αφορά στην κυβέρνηση», είναι η γραμμή Ολάντ, όπως την παρουσίασε στην άρον - άρον τηλεοπτική του παρέμβαση την Τετάρτη το πρωί, μια μέρα την ομολογία Καουζάκ. Ωστόσο ήδη αναφύεται το κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί ο πρόεδρος να μην γνώριζε;
Στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος ακούγονται ήδη επικρίσεις, ανωνύμως, για τη μοναχική άσκηση εξουσίας του προέδρου - «το ίδιο έκανε και όταν ήταν υπεύθυνος του κόμματος: δεν συμβουλευόταν κανέναν, νόμιζε ότι τα ξέρει όλα και αποφάσιζε την τελευταία στιγμή». Ακούγονται και βαρύτερες κατηγορίες: «Δεν διαθέτει στρατηγική σκέψη, μόνο τακτική. Αποφασίζει όσο το δυνατόν πιο αργά, για να έχει όσο το δυνατόν περισσότερες πόρτες ανοικτές»... Οι δε δημοσκοπήσεις, 11 μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, σπάνε αρνητικά ρεκόρ: 29%, το ποσοστό που είχαν Σιράκ και Σαρκοζί, αλλά μετά από τρία χρόνια στην προεδρία...
Ωστόσο η υπόθεση Καουζάκ αναδεικνύει έντονα και τις δυσλειτουργίες ενός συστήματος που μοιάζει να πλησιάζει στο τέλος του. Η 5η Γαλλική Δημοκρατία, η οποία οικοδομήθηκε έναντι των αδυναμιών της 3ης, είναι σήμερα «ξέπνοη», όπως χαρακτηριστικά εξηγεί ο καθηγητής, ιστορικός Πασκάλ Ορύ, ο οποίος εξηγεί ότι σήμερα η κατάσταση επιδεινώνεται σε σχέση με τη δεκαετία του 1930, για δύο λόγους: «Η διάλυση των μεγάλων πολιτικών κουλτούρων και όλων των μέσων στήριξης, όπως τα συνδικάτα, τα κόμματα, οι ενώσεις» με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του συνόλου του «πολιτικού οικοδομήματος». Αυτό δημιουργεί «αστάθεια πολύ μεγαλύτερη από ό,τι τη δεκαετία του 1930».
Ο δεύτερος παράγοντας είναι «η διάλυση της εθνικής ταυτότητας»: «Σήμερα είμαστε πεπεισμένοι ότι οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται αλλού (στις Βρυξέλλες, τις αγορές). Εξ ου και μια σχετικοποίηση του εθνικού πολιτικού διαλόγου. Εφόσον λοιπόν το εθνικό πλαίσιο δεν είναι το πρωταρχικό, οι εθνικοί θεσμοί αποδυναμώνονται de facto».
Μελανσόν: Μια πορεία για την 6η Δημοκρατία
Είναι λοιπόν βέβαιο ότι, πέραν του Ολάντ, το ίδιο το γαλλικό πολιτικό σύστημα σείεται συθέμελα. Αυτό ακριβώς που επισημαίνει ο Ζαν Λικ Μελανσόν, που πρότεινε μια διαδήλωση στις 5 Μαΐου, επέτειο του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών, προκειμένου να προωθηθεί, μέσα από μια «πορεία πολιτών», η «6η Δημοκρατία» και να γίνει ένα «μεγάλο ξεκαθάρισμα» μετά την κρίση Καουζάκ, ώστε «να καθαρίσει αυτή η απολύτως αφόρητη πολιτική κατάσταση».
«Η αλυσίδα του ψεύδους αρχίζει στο Σοσιαλιστικό Κόμμα και τελειώνει στο Εθνικό Μέτωπο, είναι απολύτως απίστευτο» προσέθεσε ο Μελανσόν. Πράγματι, το νέο σκάνδαλο θίγει και τη Μαρίν Λεπέν, καθώς ο Πενένκ είναι στενός της συνεργάτης - αίφνης είναι δυσκολότερο για το Εθνικό Μέτωπο να χρησιμοποιήσει το γνωστό του μότο «όλοι διεφθαρμένοι», παρότι η Λεπέν προσπάθησε να αστειευτεί λέγοντας ότι «το 1992 εγώ σπούδαζα νομικά»...
Την ίδια στιγμή η άγρια χαρά που αισθάνθηκε η Δεξιά, με την αποκάλυψη του σκανδάλου, είχε να κάνει με το γεγονός ότι αυτό ήλθε λίγες μόλις ημέρες μετά την, μάλλον αναπάντεχη, ανακοίνωση από την Εισαγγελία του Μπορντό ότι ο Νικολά Σαρκοζί κατηγορείται επίσημα για «κατάχρηση ατόμου σε θέση αδυναμίας» έναντι της δισεκατομμυριούχου Λιλιάν Μπετανκούρ, προκειμένου να χρηματοδοτήσει, με ρευστό, την προεκλογική του εκστρατεία. Η απόφαση ήλθε σε μια περίοδο που φούντωναν οι φήμες για επιστροφή του Σαρκό στην ενεργό πολιτική...
Το θέμα είναι ότι σήμερα, μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη διέρχεται μία από τις χειρότερες κρίσεις της, με τη Γερμανία να καθορίζει τις εξελίξεις, η Γαλλία, με μια οικονομία σε κακή κατάσταση, βρίσκεται αντιμέτωπη όχι απλά με σκάνδαλα του πολιτικού κόσμου, αλλά με δύο πλήγματα που όμως έχουν ένα κοινό σημείο: τη σχέση των πολιτικών με το χρήμα. Μια σχέση μέχρι πρότινος ταμπού, που όμως πλέον επικαθορίζει όλο το πολιτικό σκηνικό.
Δεν ήταν άλλωστε διόλου τυχαίο το γεγονός ότι ο μονίμως χαμένος των προεδρικών αναμετρήσεων, κεντρώος Φρανσουά Μπαϊρού, έσπευσε να «σηκώσει», υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για κομματική πρωτοβουλία, μια ιστοσελίδα με τίτλο «moralisation.fr». Μια ανοικτή επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την επείγουσα ηθικοποίηση του δημόσιου βίου...
