Ευτυχώς για την ειρήνη στην Ευρώπη, διαψεύστηκαν οι κινδυνολόγοι για εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά δυστυχώς ξεκίνησε μια νέα αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουκρανία και τους ρωσόφωνους αυτονομιστές, που περιορίζει τις ελπίδες για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε όλες τις πλευρές το αμέσως επόμενο διάστημα. Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά ότι το πρόβλημα δεν είναι το Ντονμπάς αλλά οι γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες στην Ευρώπη τις αμέσως επόμενες δεκαετίες και ότι ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος, η προσπάθεια πλήρους ΝΑΤΟποίησης της Ευρώπης ή ο αποκλεισμός της Ρωσίας δεν συμφέρει κανέναν Ευρωπαίο πολίτη. Εάν λοιπόν επιστρέψουμε στην κοινή λογική και τον δρόμο ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, που αποτελεί μονόδρομο, θα πρέπει κανείς να εξετάσει και δύο συγκριμένες διεξόδους, τη φιλανδοποίηση της Ουκρανίας και την εφαρμογή των Συμφωνιών του Μινσκ.
Η φιλανδοποίηση
Η φιλανδοποίηση της Ουκρανίας αποτελεί, στην πράξη, μια πρόταση σκληρής γεωπολιτικής ουδετερότητας και μιας ανεξάρτητης εσωτερικής πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, στα πρότυπα της Φιλανδίας μετά το τέλος δύο παγκοσμίων πολέμων που συγκρούστηκε με τη Ρωσία και την ΕΣΣΔ. Οι Δυτικογερμανοί δημιουργοί του όρου αναφέρονταν στην απόφαση μιας χώρας να μην αμφισβητήσει έναν πιο ισχυρό γείτονα στην εξωτερική πολιτική, διατηρώντας παράλληλα την εθνική κυριαρχία της, παραβλέποντας ότι δεν αφορά μόνο τη Φιλανδία και την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, γιατί παραπέμπει στην πολιτική της Δανίας έναντι της Γερμανίας από το 1871 έως το 1945 και της ελβετικής κυβέρνησης έναντι της ναζιστικής Γερμανίας.
To Σχήμα της Νορμανδίας
Το «Σχήμα της Νορμανδίας» (Format Normandie) δημιουργήθηκε από την πρώτη συνάντηση των ηγετών της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ρωσίας και της Ουκρανίας στις 6 Ιουνίου του 2014 στο Σατό ντε Μπενουβίλ, στη Νορμανδία, στο περιθώριο των εορτασμών για την 70ή επέτειο της απόβασης. Από τότε καθιερώθηκε ως βασικός μηχανισμός για τις διαπραγματεύσεις για την κρίση στην Ουκρανία και αποτέλεσε για τον Εμανουέλ Μακρόν το βασικό όχημά του για τις διαπραγματεύσεις από την ανάληψη της γαλλικής προεδρίας της Ε.Ε. και μεσούσης της προεκλογικής εκστρατείας στη Γαλλία, ενώ ιδιαίτερα θετικός είναι και ο Ρώσος Πρόεδρος.
Η Συμφωνία του Μινσκ
Η Συμφωνία του Μινσκ αποτέλεσε ίσως τον μεγάλο καρπό του «Σχήματος της Νορμανδίας». Σε αυτήν συμμετείχαν στις 11 Φεβρουαρίου του 2015 ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο, αλλά, παρ' όλο που επιτεύχθηκε μετά από δεκάμηνη αιματοχυσία, δεν εφαρμόστηκε ποτέ πλήρως. Η Μινσκ 2, η πρώτη αφορά την επίλυση της σύγκρουσης Αρμενίων και Αζέρων το 1992, υπεγράφη από εκπροσώπους της Ρωσίας, της Ουκρανίας, των αυτονομιστών ηγετών και του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ). Στη συνέχεια, εγκρίθηκε από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Τι προβλέπει
Η συμφωνία προέβλεπε την κατάπαυση του πυρός, την απόσυρση του βαρέος οπλισμού από τις πρώτες γραμμές, τον έλεγχο της πρώτης γραμμής από τον ΟΑΣΕ, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, τον διάλογο για τη διεξαγωγή τοπικών εκλογών σε περιοχές που καταλαμβάνονται από φιλορώσους αντάρτες, την πλήρη αποκατάσταση των οικονομικών και κοινωνικών δεσμών μεταξύ των δύο πλευρών, ώστε, για παράδειγμα, να καταβάλλονται οι συντάξεις, την αποκατάσταση του έλεγχου της Ουκρανίας στα σύνορα με τη Ρωσία, την αποχώρηση όλων των ξένων δυνάμεων και μισθοφόρων, τη συνταγματική μεταρρύθμιση που θα παρείχε κάποια αυτονομία στις περιοχές του Ντονμπάς.
Τα αγκάθια της Συμφωνίας
Η λέξη «Ρωσία» δεν εμφανίζεται πουθενά στο κείμενο, επιτρέποντας στο Κρεμλίνο να ισχυρίζεται ότι αποτελεί παρατηρητή και ότι πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ του Κιέβου και των ανταρτών, με τους οποίους όμως αρνείται να συνομιλήσει το Κίεβο. Επίσης η Ουκρανία θέλει να ανακτήσει των έλεγχο των συνόρων με τη Ρωσία πριν τις τοπικές εκλογές στις ρωσόφωνες περιοχές και ζητάει να αποχωρήσουν οι ρωσικές δυνάμεις, με τη Μόσχα να αρνείται κατηγορηματικά την ύπαρξή τους. Αντίθετα, η Μόσχα υποστηρίζει τη διεξαγωγή των τοπικών εκλογών πριν το Κίεβο αποκτήσει τον έλεγχο των συνόρων. Επιπλέον η Ουκρανία ισχυρίζεται ότι οι περιοχές του Ντονμπάς θα πρέπει να έχουν την ίδια αυτονομία που έχουν οι περιφέρειες στο πλαίσιο της ομόσπονδης δομής της Ουκρανίας, ενώ η Ρωσία υποστηρίζει ότι η Συμφωνία του Μινσκ αναφέρεται στο «ειδικό καθεστώς ορισμένων περιοχών του Ντόνετσκ και Λουχάνσκ», ερμηνεύοντας ότι μπορούν να έχουν δική τους αστυνομία, δικαστήρια και άλλες αρμοδιότητες. Παράλληλα, η Ρωσία έχει προσφέρει διαβατήρια σε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες του Ντονμπάς, στοχεύοντας, σύμφωνα με το Κίεβο, να επηρεάζει με την εκλογή τους το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας σε σημαντικές αποφάσεις, όπως για την είσοδο της χώρας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε.
