Με την υπογραφή σειράς εκτελεστικών διαταγμάτων, υπομνημάτων και αποφάσεων για σειρά κρίσιμων θεμάτων που χρήζουν άμεσης φροντίδας, αλλαγής πολιτικής σε σχέση με τις πολιτικές Τραμπ ή έρχονται να δώσουν τον τόνο για τις κατευθύνσεις της περιόδου Μπάιντεν-Χάρις στο Λευκό Οίκο ολοκλήρωσε το πρώτο απόγευμά του ως πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τζο Μπάιντεν.
Στο μέτωπο της πανδημίας οι πρώτες κινήσεις του νέου προέδρου περιλαμβάνουν αυστηρότερα μέτρα ατομικής προστασίας σε δημόσια κτίρια και χώρους, ενώ προετοιμάζεται και απόφαση υποχρεωτικής χρήσης μάσκας σε δημόσιους χώρους για διάστημα 100 ημερών, καθώς και μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης. Σε επίπεδο εμβολιασμού, έχει τεθεί στόχος διάθεσης 100 εκατ., δόσεων μέσα σε αυτό το διάστημα. Οι ΗΠΑ βρίσκονται στην πρώτη θέση παγκοσμίως ως προς τις απώλειες από την covid-19 με πάνω από 415.000 νεκρούς, αλλά και ως προς τα συνολικά καταγεγραμμένα κρούσματα με σχεδόν 25 εκατομμύρια περιστατικά. Ειδικά πολιτείες με μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές έχουν δυσθεώρητα υψηλό αριθμό νεκρών ανά εκατομμύριο κατοίκων, όπως το Νιου Τζέρσι και η Νέα Υόρκη, αλλά και η Μασαχουσέτη (πρωτεύουσα η Βοστώνη) καταγράφουν πάνω από 2.000 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκων. Οι τιμές αυτές είναι υψηλότερες από οποιαδήποτε άλλη χώρα παγκοσμίως. Για μία σύγκριση, το Βέλγιο που είναι στην κορυφή έχει καταγράψει σήμερα λίγο κάτω από 1.800 νεκρούς ανά εκατομμύριο, ενώ στην χώρα μας ο αντίστοιχος αριθμός είναι 533.
Στα αξιοσημείωτα, το γεγονός ότι όπως ανέφερε βρήκε να τον περιμένει μία επιστολή από τον προκάτοχό του, η οποία φαίνεται ότι είχε αναφορές διαφορετικές από αυτές στις οποίες είχαμε συνηθίσει τον Τραμπ κατά την διάρκεια των debate και της προεκλογικής εκστρατείας. «Ο πρόεδρος έγραψε μία πολύ γενναιόδωρη επιστολή» δήλωσε ο Μπάιντεν στους δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο. «Επειδή ήταν ιδιωτική, δεν θα μιλήσω γι' αυτή πριν μιλήσω με τον ίδιο, αλλά ήταν γενναιόδωρη», όπως είπε ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ.
Προς πιο ανθρώπινη αντιμετώπιση των μεταναστών
Ο ένας πυλώνας της «στροφής» Μπάιντεν αφορά το μεταναστευτικό-προσφυγικό, όπου έγιναν σειρά σημαντικών κινήσεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για:
- άμεση άρση ταξιδιωτικών απαγορεύσεων που είχαν επιβληθεί σε 13 χώρες με κυρίως μουσουλμανικό πληθυσμό
- τερματισμό της οικοδόμησης τείχους στα σύνορα με το Μεξικό, γεγονός που χαιρέτισε άμεσα ο υπουργός Εξωτερικών της γειτονικής χώρας
- άρση της απαγόρευσης να συμπεριλαμβάνονται οι παράτυποι μετανάστες στις απογραφές πληθυσμού με τις οποίες ορίζονται οι εκλογικές περιφέρειες
- παράταση του προγράμματος DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) για την προστασία από απέλαση των παράτυπων μεταναστών που έφτασαν ανήλικοι στις ΗΠΑ
- κατάργηση πολύ σκληρών πολιτικών μετανάστευσης, μεταξύ τους των Migrant Protection Protocols που κρατάει πάνω από 65.000 αιτούντες άσυλο στο Μεξικό εν αναμονή αποφάσεων για τις αιτήσεις τους (αν και δεν προσδιορίστηκε τι αλλάζει άμεσα για αυτούς)
Επίσης, το βράδυ της Τετάρτης έγινε γνωστό το περιεχόμενο υπομνήματος που συντάχθηκε στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και αναφέρει ότι η νέα κυβέρνηση υπό τον Μπάιντεν θα αναστείλει τις απελάσεις ορισμένων κατηγοριών παράτυπων μεταναστών για εκατό ημέρες, προκειμένου να εξασφαλίσει πως θα υπάρξει «δίκαιη και αποτελεσματική» εφαρμογή της νομοθεσίας για το ζήτημα, ενώ συναφώς θα επικεντρωθεί στην ασφάλεια των συνόρων με το Μεξικό και στην αποτροπή της εξάπλωσης της πανδημίας του νέου κορονοϊού. Υλοποιείται έτσι άμεσα μία σχετική προεκλογική δέσμευση για μονομερή αποχή από τις απελάσεις. Στο διάστημα αυτό αναμένεται να επανεξεταστεί η απόφαση του Μαρτίου του 2020 που επέτρεπε στις αρχές να απελαύνουν σχεδόν όλους τους μετανάστες που περνούν παράτυπα τα σύνορα προς τις ΗΠΑ και οδήγησε στην επαναπροώθηση περίπου 380.000 ατόμων είτε στο γειτονικό Μεξικό είτε και στις χώρες αρχικής προέλευσης.
Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ προσπαθούν να κρατήσουν χαμηλά τις προσδοκίες των μεταναστών που θέλουν να φτάσουν στη χώρα, για να αποφύγουν ένα κύμα ανθρώπων που δεν μπορούν να διαχειριστούν. Ο διαφαινόμενος νέος σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζέικ Σάλιβαν χαρακτήρισε σε συνέντευξή του «ασύνετο» οι μετανάστες να προσπαθήσουν να φθάσουν στα σύνορα των ΗΠΑ επί του παρόντος, καθώς είναι ακόμη περιορισμένες οι δυνατότητες διαχείρισης των αιτημάτων ασύλου. «Σκοπεύουμε να αλλάξουμε αυτή την κατάσταση, αλλά αυτό θα πάρει αρκετό χρόνο», όπως είπε. Τα παραπάνω έρχονται την ώρα που στην κεντρική Αμερική υπάρχουν μεγάλες συγκεντρώσεις μεταναστών που προσπαθούν κατά χιλιάδες να διασχίσουν τις χώρες ως τα βόρεια σύνορα του Μεξικό, για να φτάσουν στις ΗΠΑ. Σε πολλές περιπτώσεις, έχουν αντιμετωπίσει βίαιη καταστολή από τις τοπικές Αρχές.
Ήδη το βράδυ μετά την ορκωμοσία του ο Μπάιντεν υπέγραψε εκτελεστικά διατάγματα για κατάργηση σκληρών πολιτικών που αφορούν το μεταναστευτικό και προώθησε στο Κογκρέσο σχέδιο νόμου που θα διευρύνει καθοριστικά την δυνατότητα απόκτησης υπηκοότητας για εκατομμύρια παράτυπους μετανάστες που σήμερα βρίσκονται στις ΗΠΑ. Οι πληροφορίες θέλουν να είναι προ των πυλών και σειρά άλλων κινήσεων, μεταξύ τους η κατάργηση των έμπρακτων εμποδίων στην απόκτηση άδειας μόνιμης παραμονής για όσους ανήκουν στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα.
Επιστροφή στο Παρίσι και τη μάχη για το κλίμα
Η άλλη μεγάλη στροφή αφορά το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, όπου ο νέος πρόεδρος υπέγραψε το εκτελεστικό διάταγμα για έναρξη διαδικασίας επανένταξης των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής, αναιρώντας μια από τις πιο εμβληματικές ενέργειες του Ρεπουμπλικάνου προκατόχου του Ντόναλντ Τραμπ. Στα συνολικά 17 διατάγματα περιλαμβάνεται η ανάκληση άδειας κατασκευής του αμφιλεγόμενου πετρελαιαγωγού Keystone XL. «Θα δώσουμε μάχη εναντίον της κλιματικής αλλαγής όπως ποτέ μέχρι τώρα», υποσχέθηκε ο νέος πρόεδρος.
Την επιστροφή των ΗΠΑ στην Συμφωνία του Παρισιού χαιρέτισαν άμεσα τόσο η ΕΕ όσο και ο ΟΗΕ. Ο αντιπρόεδρος της ΕΕ Φρανς Τίμερμανς και ο επικεφαλής διπλωμάτης Τζοζέπ Μπορέλ με κοινή δήλωσή τους σημειώνουν ότι η ΕΕ καλωσορίζει την απόφαση επανένταξης και προσβλέπει στην συμπαράταξη των ΗΠΑ με την παγκόσμια κοινότητα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. «Είναι η καθοριστική πρόκληση των καιρών μας και μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με συνδυασμό όλων μας των δυνάμεων. Η κλιματική δράση είναι η συλλογική παγκόσμια ευθύνη μας», όπως τονίζουν και προσδιορίζουν την Σύνοδο του ΟΗΕ στη Γλασκώβη τον ερχόμενο Νοέμβριο ως την καθοριστική στιγμή για να αυξηθεί η παγκόσμια φιλοδοξία για επιτυχία σε αυτή την προσπάθεια. Το έδαφος θα προετοιμάσουν οι Σύνοδοι των G7 και G20 όπως τονίζεται. «Είμαστε πεπεισμένοι ότι αν όλες οι χώρες ενωθούν σε έναν παγκόσμιο αγώνα δρόμου προς τις μηδενικές εκπομπές ρύπων, θα νικήσει όλος ο πλανήτης». Εκτός των G20, των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη, η απόφαση Τραμπ να «βγάλει» τις ΗΠΑ από την Συμφωνία των Παρισίων, επηρέασε καθοριστικά δεκάδες ακόμη φτωχότερες χώρες με σημαντικό μερίδιο στην εκπομπή ρύπων που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή και πολλών ακόμη που υπέστησαν μεγάλα πλήγματα από αυτήν, φυσικές καταστροφές, κτλ. Αυτό, καθώς σήμαινε δραστική μείωση της αμερικανικής συμβολής στο ταμείο που συνδράμει τα φτωχότερα κράτη.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε την απόφαση Μπάιντεν τονίζοντας ότι ενώ «μετά την περυσινή Σύνοδο για τη Φιλοδοξία για το Κλίμα, οι χώρες που παράγουν σχεδόν τις μισές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεσμεύτηκαν να γίνουν κλιματικώς ουδέτερες ... η σημερινή δέσμευση από πλευράς του προέδρου Μπάιντεν αυξάνει το ποσοστό αυτό στα δύο τρίτα». «Προσβλέπουμε στον ηγετικό ρόλο των ΗΠΑ για την επιτάχυνση των παγκόσμιων προσπαθειών προς την κλιματική ουδετερότητα», τόνισε ο κ. Γκουτέρες, υποσχόμενος να συνεργαστεί στενά με τον νέο αμερικανό πρόεδρο τον οποίο προέτρεψε να θέσει «φιλόδοξους» στόχους.
Πήρε και τυπικά τον έλεγχο της Γερουσίας
Ο έλεγχος της Γερουσίας με την καθοριστική νίκη των υποψηφίων των Δημοκρατικών στις επαναληπτικές εκλογές στη Τζόρτζια στις αρχές του μήνα, ολοκληρώθηκε με την ορκωμοσία τους από την νέα αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις. Οι Τζον Όσοφ και Ράφαελ Γουόρνοκ (πρώτος εβραίος και πρώτος αφροαμερικανός γερουσιαστής της πολιτείας αντίστοιχα), ορκίστηκαν μαζί με τον Άλεξ Παντίγια που αντικαθιστά την ίδια την Χάρις ως γερουσιαστής της Καλιφόρνια. Πλέον, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν από 50 έδρες, αλλά είναι θεσμοθετημένη η δυνατότητα για τον ή την εκάστοτε αντιπρόεδρο να ψηφίζει και αυτός καθορίζοντας το τελικό αποτέλεσμα.
