Πέπλο αγωνίας, φόβου και αβεβαιότητας έχει απλωθεί πάνω από την Τουρκία τα τελευταία 24ωρα, μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν τη νύχτα της Παρασκευής προς Σάββατο, μ’ ένα άνευ προηγουμένου κύμα μαζικών εκκαθαρίσεων και διώξεων να σαρώνει χιλιάδες ανθρώπους στον κρατικό μηχανισμό, από ένστολους σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας και αιρετούς, ως δικαστικούς, ακόμα και υπαλλήλους του υπουργείου Οικονομικών.
Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, έως χθες βράδυ είχαν συλληφθεί 103 στρατηγοί και ναύαρχοι, 2.389 στρατιωτικοί διαφόρων βαθμίδων, 2.745 δικαστές και εισαγγελείς, ενώ 8.777 αξιωματούχοι και υπάλληλοι του υπουργείου Εσωτερικών απολύθηκαν. Το υπουργείο Οικονομικών, εξάλλου, έθεσε σε διαθεσιμότητα περίπου 1.500 υπαλλήλους του σε όλη τη χώρα θεωρώντας τους ύποπτους για διασυνδέσεις με το δίκτυο του αυτοεξόριστου στις ΗΠΑ ιεροκήρυκα Φετιουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο ο Ερντογάν κατηγορεί ότι βρίσκεται πίσω από το πραξικόπημα. Από το τσουνάμι των εκκαθαρίσεων δεν γλίτωσαν ούτε οι αιρετοί, με έναν κυβερνήτη επαρχίας και 29 δημάρχους να «ξηλώνονται» από τις θέσεις τους λόγω υπονοιών για σχέσεις τους με τους πραξικοπηματίες.
Σχετικά με τους ανώτατους στρατιωτικούς, οι οποίοι προέρχονται από την Πολεμική Αεροπορία, τον Στρατό Ξηράς και το Πολεμικό Ναυτικό και υπηρετούν σε μονάδες και στις τέσσερις γωνιές της χώρας, το πρακτορείο Ανατολή έδωσε στη δημοσιότητα λεπτομερή κατάλογο με τα ονόματά τους.
Την ίδια ώρα, ομάδες οπαδών του κυβερνώντος κόμματος AKP εξαπολύουν «εφόδους» στις συνοικίες των Αλεβιτών, της εθνικής μειονότητας που θεωρείται θανάσιμος εχθρός του Ερντογάν, φωνάζοντας προκλητικά συνθήματα και επιδιώκοντας να δημιουργήσουν ταραχές και κλίμα φόβου. Η χθεσινή ημέρα σημαδεύτηκε από τον βίαιο θάνατο του αντιδημάρχου της Κωνσταντινούπολης Τζεμίλ Τσαντάς, ο οποίος προέρχονταν από την κεμαλική αντιπολίτευση. Ένας άγνωστος εισέβαλε στο γραφείο του και τον πυροβόλησε στο κεφάλι. Η Αστυνομία συνέλαβε τον δράστη, αλλά δεν έδωσε στη δημοσιότητα τα στοιχεία του.
Κλοιός
Η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται ήδη σε "καραντίνα", με περίπου 1.800 μέλη των ειδικών δυνάμεων να συνδράμουν την Αστυνομία,στο πλαίσιο των αυστηρών μέτρων που τέθηκαν σε εφαρμογή μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της Παρασκευής. Στην πόλη εφαρμόζονται έκτακτα μέτρα ασφαλείας, καθώς ειδικές δυνάμεις και αστυνομικοί, με τη συνδρομή θωρακισμένων οχημάτων, πραγματοποιούν περιπολίες στους δρόμους. Ειδικές ομάδες έχουν επίσης τοποθετηθεί σε στρατηγικά σημεία σε όλη την πόλη σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Χθες το πρωί, δυνάμεις ασφαλείας έκαναν έφοδο στην Ακαδημία της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας που βρίσκεται κοντά στο αεροδρόμιο Ατατούρκ, με τα μέσα ενημέρωσης να αναφέρουν ότι τέσσερις υψηλόβαθμοι στρατιωτικοί τέθηκαν υπό κράτηση σε σχέση με την απόπειρα πραξικοπήματος. Ο Ταγίπ Ερντογάν έδωσε εντολή να γίνονται περιπολίες από μαχητικά F16 σε όλη τη χώρα στη διάρκεια της νύχτας, όπως μετέδωσε το CNN Turk. Ο επικεφαλής της Αστυνομίας της Κωνσταντινούπολης Μουσταφά Τσαλισκάν έδωσε εντολή στις δυνάμεις του να καταρρίπτουν κάθε άγνωστο ελικόπτερο που πετά πάνω από την πόλη, ανέφερε επίσης η εφημερίδα "Hurriyet".
"Σεβαστείτε τον νόμο"
Στο μεταξύ, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, κάλεσε την κυβέρνηση να απαντήσει στο αποτυχημένο πραξικόπημα στο πλαίσιο του κράτους δικαίου και να παραπέμψει στη Δικαιοσύνη τους υπεύθυνους και όσους σχετίζονται με αυτό, ενώ το φιλοκουρδικό Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών (HDP) ξεκαθάρισε πως δεν θα στηρίξει καμία πρόταση στο Κοινοβούλιο για επαναφορά της θανατικής ποινής και μάλιστα με αναδρομικό χαρακτήρα.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, σε χθεσινή αποκλειστική συνέντευξή του στο CNN, την πρώτη που έδωσε μετά την απόπειρα ανατροπής του, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο επαναφοράς της ποινής του θανάτου, υπογραμμίζοντας πως «υπάρχει ένα ξεκάθαρο έγκλημα εσχάτης προδοσίας». "Οι πολίτες στους δρόμους ζητούν να εκτελεστούν οι τρομοκράτες (...) Γιατί θα πρέπει να τους κρατάω και να τους ταΐζω στις φυλακές για τα επόμενα χρόνια;". Ανήγγειλε επίσης ότι εντός των ημερών η τουρκική κυβέρνηση θα καταθέσει επίσημο αίτημα στις αμερικανικές αρχές για έκδοση του Φετουλάχ Γκιουλέν στην Τουρκία.
Νωρίτερα χθες, μιλώντας σε οπαδούς του στην Κωνσταντινούπολη, ο Ερντογάν υποσχέθηκε ότι θα επανεξετάσει το θέμα της επαναφοράς της θανατικής ποινής, η οποία καταργήθηκε επίσημα το 2004 στο πλαίσιο της υποψηφιότητας ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Ως κυβέρνηση και ως κράτος, εμείς γνωρίζουμε και ακούμε αυτό το αίτημα που είναι δικό σας. Δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε» είπε ο επικεφαλής του τουρκικού κράτους σε υποστηρικτές του που φώναζαν συνθήματα υπέρ της εκτέλεσης των πραξικοπηματιών. «Στη Δημοκρατία, η απόφαση είναι αυτό που θέλει ο λαός», είπε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν.
Καθώς εντείνονται οι διεθνείς αντιδράσεις για τις μαζικές συλλήψεις και διώξεις, ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου υποστήριξε πως η κριτική που ασκείται στην Τουρκία «ισοδυναμεί σχεδόν με υποστήριξη προς την αποτυχημένη απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης». "O σεβασμός στα θεμελιώδη δικαιώματα όπως η ελευθερία της έκφρασης και η διασφάλιση της διεξαγωγής μιας δίκαιης δίκης είναι κρίσιμης σημασίας για την προάσπιση της Δημοκρατίας στην Τουρκία", ανέφερε από την πλευρά του ο ΟΗΕ.
Φιάσκο
Στο πλαίσιο της επιχείρησης ανάκτησης του πλήρους ελέγχου της χώρας από τον Ερντογάν και της επικοινωνιακής προβολής της, επιστρατεύτηκε και η χθεσινή «ομολογία» του συλληφθέντος πρώην αρχηγού της Πολεμικής Αεροπορίας πτέραρχου Ακίν Οζτούρκ, ότι «έδρασε με πρόθεση να επιβάλει πραξικόπημα». Η απομονωμένη αυτή δήλωσε «έπαιξε» στα τουρκικά και διεθνή ΜΜΕ, ενώ τα τηλεοπτικά πλάνα από την προσαγωγή του πτέραρχου με εμφανή τα σημάδια της κακοποίησης στο πρόσωπο και στα χέρια του προκάλεσαν αλγεινή εντύπωση.
Λίγο αργότερα, ωστόσο, όλο το σκηνικό κατέρρευσε όταν το κείμενο της κατάθεσης του πτέραρχου διέρρευσε στο Διαδίκτυο. Όχι μόνο ο Οζτούρκ δεν εμφανίζεται πουθενά να «ομολογεί», αλλά αρνείται κάθε κατηγορία και δηλώνει πως δεν έχει καμία σχέση με το πραξικόπημα. Η πληροφορία μεταδόθηκε αρχικά από το τηλεοπτικό δίκτυο NTV και στη συνέχεια η κατάθεση διέρρευσε στο Διαδίκτυο, αναγκάζοντας μάλιστα το πρακτορείο Ανατολή να αποσύρει το σχετικό τηλεγράφημά του.
Στην κατάθεσή του, όπως αυτή έχει διαρρεύσει, ο Οζτούρκ λέει: «Δεν έχω σχεδιάσει, ούτε διευθύνει το στρατιωτικό πραξικόπημα, ούτε γνωρίζω ποιος το σχεδίασε και το διεύθυνε». Ο Τούρκος πτέραρχος λέει επίσης ότι «μάρτυρες για το ότι δεν συμμετείχα στο πραξικόπημα είναι ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Χουλουσί Ακάρ, ο αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας Αμπιντίν Ουνάλ, ο υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων Γιασάρ Γκιουλέρ και άλλοι ανώτατοι αξιωματικοί της Αεροπορίας». Ο ανώτατος αξιωματικός σημειώνει επίσης ότι συγκαταλέγεται μεταξύ των πολέμιων του Φετουλάχ Γκιουλέν.
Ο Οζτούρκ ανέλαβε αρχηγός της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας τον Αύγουστο του 2013, αφού λόγω της σύλληψης τότε πολλών αξιωματικών, στο πλαίσιο της υπόθεσης «Βαριοπούλα», προήχθη στον βαθμό του πτέραρχου. Παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι τον Αύγουστο του 2015, οπότε και αντικαταστάθηκε λόγω ορίου ηλικίας, ωστόσο δεν αποστρατεύτηκε και διορίστηκε στο 16μελές Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, το οποίο πραγματοποιεί τις κρίσεις στο στράτευμα. Στο όργανο αυτό συμμετέχουν ο πρωθυπουργός, ο υπουργός Άμυνας, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και, μεταξύ άλλων, οι αρχηγοί των τριών όπλων και της στρατοχωροφυλακής.
Προκλήσεις
Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ από την Άγκυρα, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οπαδοί του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) με τις παροτρύνσεις του προέδρου Ερντογάν συνεχίζουν να συγκεντρώνονται σε πλατείες και να διαδηλώνουν υπέρ της κυβέρνησης. Η έξοδός τους δεν περιορίζεται σε μεγάλες συγκεντρώσεις που μεταδίδονται από τα κανάλια, αλλά παίρνει τη μορφή «εφόδων» σε διάφορες συνοικίες όπου σημειώνονται επεισόδια και συμπλοκές με τους κατοίκους. Προκλητικές ενέργειες αυτής της μορφής έγιναν χθες στην πόλη της Μαλάτειας, στην ανατολική Τουρκία, όπου περίπου 1.000 οπαδοί του AKP εισέβαλαν με τα αυτοκίνητά τους στις συνοικίες των Αλεβιτών Πασάκιοκσου και Τσαβούσογλου φωνάζοντας συνθήματα όπως «Οι οπαδοί του AKP είναι εδώ, οι Αλεβίτες πού είναι;» και παίζοντας δυνατά από τα ηχεία των οχημάτων τους τούς ύμνους του κόμματος.
«Οι πληροφορίες και οι καταγγελίες για θανάτωση και λιντσάρισμα στρατιωτών, το γεγονός ότι ακόμη και στις κηδείες των νεκρών αστυνομικών, στις οποίες παρευρίσκεται και η πολιτική ηγεσία, το πλήθος φωνάζει το σύνθημα 'Θέλουμε εκτελέσεις', το ότι τα τηλεοπτικά κανάλια μεταδίδουν εικόνες των αξιωματικών που έχουν προσαχθεί και στις οποίες φαίνονται έντονα τα σημάδια του ξυλοδαρμού, όλα αυτά δημιουργούν ένα περίεργο κλίμα» μεταδίδει χαρακτηριστικά το ΑΠΕ.
