Με κομμένη ανάσα παρακολουθούσε η διεθνής κοινότητα την απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος το βράδυ της Παρασκευής στην Τουρκία, το οποίο εκδηλώθηκε σε μια στιγμή που τόσο η ίδια η χώρα όσο και η Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες απειλές και ασύμμετρους κινδύνους, όπως έδειξε η τελευταία πολύνεκρη επίθεση στη Νίκαια της Γαλλίας. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος προς στιγμή ήταν να ξεσπάσει ένας εμφύλιος, καθώς διαφαινόταν ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις είναι διχασμένες, με ένα μέρος τους να στηρίζει τον πρώην προστάτη και νυν ορκισμένο εχθρό του Ερντογάν Φετουλάχ Γκιουλέν και ένα άλλο την κυβέρνηση του AKP.
Βαθύτατη ανησυχία υπήρχε και στην Αθήνα, όπου η πολιτική ηγεσία κρατούνταν ενήμερη από την πρώτη στιγμή, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς επέστρεψε εσπευσμένα από τη Μογγολία όπου βρισκόταν για τη σύνοδο του ASEAN. Σύμφωνα με ενημέρωση από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, τα ελληνοτουρκικά σύνορα έκλεισαν τα ξημερώματα του Σαββάτου, ενώ από το Πεντάγωνο ανακλήθηκαν οι άδειες όλων των στελεχών των ενόπλων δυνάμεων. Επίσης, η Ελληνική Αστυνομία, με εντολή του υπουργού Νίκου Τόσκα, τέθηκε σε κατάσταση επιφυλακής, ενώ υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία Τσίπρα - Αναστασιάδη, καθώς κάθε εξέλιξη στην Τουρκία έχει άμεση επίπτωση στο Κυπριακό. Ο πρωθυπουργός επικοινώνησε αμέσως και με τον αρχηγό της Ν.Δ. Κυριάκο Μητσοτάκη. Τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου υπήρξε επικοινωνία των διπλωματικών συμβούλων Τσίπρα - Ερντογάν. Η ελληνική πλευρά μετέφερε μήνυμα μήνυμα στήριξης της Δημοκρατίας στην Τουρκία και της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης. Κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι την επόμενη ημέρα (σ.σ.: το Σάββατο 16/7) θα υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία του πρωθυπουργού Αλ. Τσίπρα με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Τούρκο ομόλογό του Μπιναλί Γιλντιρίμ.
Την ώρα που εξαπλώνονται ανεξέλεγκτα εκτός περιοχής οι συνέπειες της κατάρρευσης της Μέσης Ανατολής, το φάντασμα των ωμών παρεμβάσεων του στρατού στην ασταθή Δημοκρατία της Τουρκίας επανεμφανίστηκε απροσδόκητα, με ακόμα μία απόπειρα βίαιης κατάληψης της εξουσίας. Οι εξελίξεις έρχονται να εντείνουν τη γενικότερη αστάθεια και την αβεβαιότητα σε μια στιγμή που η Τουρκία ανάγεται σε κομβικό παράγοντα για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης στην Ευρώπη.
Μέλη της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας, με κορυφαίο τον ίδιο τον Ερντογάν, αναγκάστηκαν να καταφύγουν στα social media και στις υπηρεσίες διαδικτυακού βίντεο για να κάνουν δηλώσεις και να απευθύνουν διαγγέλματα, ένδειξη ότι δεν είχαν πρόσβαση στην τηλεόραση αλλά ούτε και στα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Σε διάγγελμά του μέσω της υπηρεσίας Facetime της Apple, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι "Θα το ξεπεράσουμε κι αυτό" και πως "Το έθνος πρέπει να βγει στις πλατείες για να αντιδράσει σε αυτή την απόπειρα εξέγερσης". "Θα πληρώσουν υψηλό τίμημα οι υπεύθυνοι" είπε ο Ερντογάν και κατηγόρησε το κίνημα του πολιτικού αντιπάλου του Φετουλάχ Γκιουλέν ότι βρίσκεται πίσω από την απόπειρα ανατροπής του. «Καλώ τον τουρκικό λαό να βγει στις πλατείες και στα αεροδρόμια. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δύναμη από τη δύναμη του λαού». Πράγματι, ομάδες πολιτών ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του και κατευθύνθηκαν στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης και στις γέφυρες του Βοσπόρου. Η άμεση ανταπόκρισή τους εκτιμάται ότι ήταν κρίσιμη για την αποτροπή του πραξικοπήματος.
Τις πρώτες ώρες, ΗΠΑ και Ρωσία δεν έκρυβαν την ανησυχία τους για τις εξελίξεις στην Τουρκία και καλούσαν να αποφευχθεί η αιματοχυσία. Ωστόσο, η απόπειρα πραξικοπήματος δεν ήταν αναίμακτη, αλλά ούτε και πολύνεκρη. Τουλάχιστον 17 αστυνομικοί σκοτώθηκαν στην Άγκυρα στο αρχηγείο των Ειδικών Δυνάμεων, ενώ μαχητικό F-16 κατέρριψε στρατιωτικό ελικόπτερο των πραξικοπηματιών πάνω από την πρωτεύουσα Άγκυρα. Νωρίτερα, ελικόπτερα, προφανώς των πραξικοπηματιών, είχαν άνοιξαν πυρ εναντίον του αρχηγείου της MIT, της κρατικής υπηρεσίας πληροφοριών. Σε ένα άλλο επεισόδιο, στρατιώτες άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους στην Κωνσταντινούπολη, με αποτέλεσμα να υπάρξουν τραυματίες.
Την ώρα που η «Α» πήγαινε στο τυπογραφείο, το αεροσκάφος του Ερντογάν προσέγγιζε το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης για να προσγειωθεί. Λίγο νωρίτερα, εκπρόσωπος των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας ανακοίνωνε ότι "το πραξικόπημα αποκρούστηκε", ενώ και ο κυβερνήτης της Κωνσταντινούπολης Βασίπ Σαχίν ανακοίνωσε επίσης ότι το πραξικόπημα απέτυχε και οι πραξικοπηματίες συλλαμβάνονται.
Στην πρώτη επίσημη αντίδραση των ΗΠΑ, ο πρόεδρος Ομπάμα και ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι κάλεσαν τα τουρκικά κόμματα και τον τουρκικό λαό να υποστηρίξουν τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση της χώρας. Στο ίδιο μήκος κύματος και η Γερμανία, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Στέφεν Ζάιμπερτ να ζητεί να γίνει σεβαστή η δημοκρατική τάξη στην Τουρκία.
Η ιστορία των πραξικοπημάτων στην Τουρκία
Απόπειρες πραξικοπήματος έγιναν πολλές στη σύγχρονη Τουρκική Δημοκρατία, τρεις εκ των οποίων πέτυχαν, γράφοντας μαύρες σελίδες στην Ιστορία της χώρας. Το πρώτο έγινε στις 27 Μαΐου του 1960, όταν ο στρατός έριξε τον τότε πρωθυπουργό Αντνάν Μεντερές, τον οποίο και κρέμασε έναν χρόνο αγρότερα. Οι στρατιωτικοί έμειναν 17 μήνες στην εξουσία. Το δεύτερο έγινε στις 12 Μαρτίου του 1971, με τους στρατιωτικούς να αναγκάζουν σε παραίτηση τον τότε πρωθυπουργό Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Η εξουσία τους κράτησε έναν χρόνο. Αλλά και η δεύτερη θητεία του Ντεμιρέλ έληξε με το τρίτο πραξικόπημα, στις 12 Σεπτεμβρίου του 1980, με τον στρατηγό Κενάν Εβρέν να επιβάλει τον στρατιωτικό νόμο. Αυτή ήταν και η πιο σκληρή δικτατορία στη γείτονα, με 650.000 πολιτικούς κρατούμενους και αμέτρητες εκτελέσεις αντικαθεστωτικών, που κράτησε μέχρι τον Νοέμβριο του 1983.
