Τον δρόμο προς... την τυπική διαδικασία εξόδου έδειξαν οι 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ε.Ε. στον Βρετανό ομόλογό τους Ντέιβιντ Κάμερον, τον οποίο υποδέχτηκαν μάλλον ψυχρά στην τελευταία του σύνοδο κορυφής. Το μήνυμα που έστειλαν ήταν σαφές: δεν υπάρχει καμία δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης με το Λονδίνο πριν από την επίσημη κοινοποίηση από την κυβέρνηση της πρόθεσής της να αποχωρήσει από την Ε.Ε.
Είναι χαρακτηριστικό πως η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, μιλώντας στο γερμανικό κοινοβούλιο πριν από τη χθεσινή σύνοδο κορυφής, προειδοποίησε τον Κάμερον να μην έχει «ψευδαισθήσεις» για ενδεχόμενη προνομιακή μεταχείριση. Ωστόσο, παρά τη φαινομενικά σκληρή γλώσσα της καγκελαρίου, η θέση της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Λιθουανίας ήταν, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, πιο ήπια από αυτή των θεσμών και των υπόλοιπων κρατών - μελών που πίεσαν για άμεση ενεργοποίηση του άρθρου 50 φοβούμενοι τις επιπτώσεις από την αστάθεια των αγορών.
Το βρετανικό δημοψήφισμα ζητήθηκε κατά το δείπνο των 28 ηγετών που ακολούθησε την επίσημη συνεδρίαση. Ο Ντέιβιντ Κάμερον δεν προχώρησε στην επίσημη εκκίνηση της διαδικασίας -όπως ήταν άλλωστε αναμενόμενο-, αλλά περιορίστηκε σε μια παρουσίαση της κατάστασης στη Μ. Βρετανία που οδήγησε στο αρνητικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Κοινοτική πηγή ανέφερε μάλιστα χθες πως η παρέμβασή του έγινε σε ιδιαιτέρως φορτισμένο κλίμα και βρέθηκε στη δύσκολη θέση να παραδεχθεί πως δεν τα κατάφερε.
Στις δηλώσεις του μετά το δείπνο ο Κάμερον ανέφερε ότι ήταν πιθανώς η τελευταία φορά που παρευρέθηκε σε ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής και ότι η απόφαση για ενεργοποίηση της διαδικασίας εξόδου ανήκει στον διάδοχό του. Χαρακτήρισε εποικοδομητική και ήρεμη τη συζήτηση με τους άλλους ηγέτες, ευχήθηκε μάλιστα να μπορούσε να ακούσει ο βρετανικός λαός τι διαμείφθηκε στη σύνοδο, ενώ τόνισε ότι η Βρετανία δεν πρέπει να γυρίσει την πλάτη της στην Ευρώπη.
Από την πλευρά της η Άνγκελα Μέρκελ τόνισε ότι η Ευρώπη των "27" είναι αλληλέγγυα και δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό. Απαντώντας σε ερώτηση για το αν είναι θυμωμένη με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και με τον Κάμερον, η Μέρκελ είπε ότι ο θυμός δεν εμπίπτει στην πολιτική δράση.
Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις ήδη αγριεμένες αντιδράσεις των αγορών ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ συνέστησε «υπομονή» στους Ευρωπαίους ηγέτες και προανήγγειλε ανεπίσημη σύνοδο κορυφής τον Σεπτέμβριο στην Μπρατισλάβα στο πλαίσιο της προεδρίας της Σλοβακίας, δίνοντας παράλληλα μία άτυπη προθεσμία στη βρετανική κυβέρνηση να βρει διέξοδο στην εσωτερική της κρίση. Κοινοτική πηγή σημείωνε χθες πως η εν λόγω σύνοδος θα γίνει είτε στις 16 είτε στις 27 Σεπτεμβρίου, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος στον νέο πρωθυπουργό (ο οποίος θα εκλεγεί μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου) να χαράξει το σχέδιό του. Στην Μπρατισλάβα οι «27» αναμένουν να ακούσουν από το νέο πρωθυπουργό εάν σχεδιάζει να ακολουθήσει τη διαδικασία του σύννομου διαζυγίου ή σκοπεύει να μπει σε ένα πολιτικό παζάρι στη βάση της προκήρυξης νέων εκλογών. Όλα αυτά αφού έχει πρώτα ενεργοποιήσει το άρθρο 50 για την επίσημη διαδικασία εξόδου από την Ε.Ε.
«Δεν καταλαβαίνω πώς αυτός που θέλει να φύγει, όταν τον ρωτάμε τι θέλει, δεν ξέρει να απαντήσει» δήλωσε από την πλευρά του ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, προσθέτοντας πως είπε στον Βρετανό πρωθυπουργό: «Νόμιζα πως είχες σχέδιο». «Δεν θα πάρει μήνες» διαβεβαίωσε ο ίδιος συμπληρώνοντας πως, εάν ο νέος πρωθυπουργός είναι από το στρατόπεδο του Bremain, θα ενεργοποιηθεί η διαδικασία σε δύο εβδομάδες και, εάν είναι από την πλευρά του Brexit, την επόμενη μέρα.
Το μέλλον της Ευρώπης στο τραπέζι των «27»
«Φοβάμαι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι. Η Ευρώπη έχει φθάσει σε μία προβλέψιμη κρίση εξαιτίας του δημοκρατικού ελλείμματος και της απουσίας κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης. Ελπίζω το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος να λειτουργήσει αφυπνιστικά για την Ευρώπη» δήλωσε προσερχόμενος χθες ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας τονίζοντας την ανάγκη «να ληφθούν γενναίες αποφάσεις, προκειμένου η Ευρώπη να γίνει περισσότερο ελκυστική στον λαό της».
«Είναι απαραίτητο να αναλάβουμε έκτακτες πρωτοβουλίες, ώστε να αντικατασταθεί η λιτότητα με την ανάπτυξη, η διαίρεση με τη σύγκλιση, η ανεργία με αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας και οι ατέλειωτες διαπραγματεύσεις πίσω από κλειστές πόρτες με τη διαφάνεια και τη δημοκρατία» κατέληξε ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Την ανάγκη να «αναλάβει η Ευρώπη τις ευθύνες της» τόνισε και ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ ανοίγοντας και αυτός από την πλευρά του το κεφάλαιο «επόμενη μέρα». «Πρέπει να αναλάβουμε δράσεις για την προστασία των συνόρων, για την αύξηση των επενδύσεων, να στραφούμε προς τη νεολαία και να εμβαθύνουμε την Ευρωζώνη εναρμονίζοντας τις πολιτικές μας σε φορολογικό και κοινωνικό επίπεδο» υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο Γάλλος πρόεδρος.
Η βασική συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης αναμένεται πάντως να ξεκινήσει σήμερα, μεταξύ των «27», στην πρώτη τους σύνοδο χωρίς τον Ντέιβιντ Κάμερον, από την οποία αναμένεται επίσης να βγει μια κοινή δήλωση ενωτικού χαρακτήρα.
Τα βαθιά αίτια της εθνικής αναδίπλωσης και του ευρωσκεπτικισμού έθεσε ο πρωθυπουργός στους ομολόγους του και κατά την παρέμβασή του στο δείπνο των ηγετών, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές. Επιπλέον ο Αλ. Τσίπρας υπενθύμισε ότι, όταν η Ελλάδα ζήτησε ευελιξία, η απάντηση ήταν «εφαρμογή, εφαρμογή, εφαρμογή ή Grexit», ενώ η αντιμετώπιση της Μ. Βρετανίας είναι διαφορετική.
Ο πρωθυπουργός τόνισε, ωστόσο, ότι δεν πιστεύει πως πρέπει να τιμωρούνται αυτοί που αποφασίζουν να φύγουν, αλλά δεν θα πρέπει να τιμωρούνται αυτοί που μένουν. Επιπλέον υπογράμμισε την ανάγκη να αποφασιστεί ποιος θα ηγηθεί της διαπραγμάτευσης από την πλευρά της Ε.Ε., σημειώνοντας ότι σήμερα υπάρχει μάλλον «εικόνα διάλυσης», με τέσσερις διαφορετικές διακυβερνητικές συσκέψεις, και τόνισε ότι πρέπει να υπάρξει εμπιστοσύνη στους θεσμούς, στην Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλιώς θα οδηγηθούμε σε αδιέξοδα.
Τέλος, εξέφρασε την κατανόησή του για τη θέση στην οποία βρίσκεται ο Βρετανός πρωθυπουργός, Ντέιβιντ Κάμερον σημειώνοντας ωστόσο ότι φαίνεται πως η Βρετανία δεν είχε την παραμικρή προετοιμασία σε περίπτωση που κέρδιζε το Brexit.
