Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Το εκλογικό αποτέλεσμα του 2011 έμοιαζε με το τέλος μιας εποχής. Εξοργισμένοι από την τραπεζική κρίση που παρέσυρε ολόκληρη τη χώρα σε μια "διάσωση" η οποία, εκτός των άλλων, πλήγωσε ανεπανόρθωτα την εθνική τους υπερηφάνεια, οι Ιρλανδοί έστελναν στα αζήτητα την κυβέρνηση του κόμματος Φιάνα Φέιλ που συμπλήρωνε 13 χρόνια στην εξουσία.
Μεγάλος ευνοούμενος ήταν ο έταιρος εκπρόσωπος του δικομματισμού στη χώρα, το ακόμη δεξιότερο Φίνε Γκέιλ, που χάρη στην εκρηκτική άνοδο των ποσοστών του κατόρθωσε να σχηματίσει κυβέρνηση μαζί με το Εργατικό Κόμμα. Έκπληξη για τους εκλογικούς αναλυτές αποτέλεσε όμως τότε και ο υπερτριπλασιασμός της εκλογικής δύναμης του Σιν Φέιν (14 από 4 έδρες), το οποίο για πρώτη φορά μετατόπισε το βάρος της προεκλογικής του καμπάνιας από την προσπάθεια για την επανένωση του νησιού στον αγώνα κατά της λιτότητας.
Την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου οι Ιρλανδοί επιστρέφουν στις κάλπες για να εκλέξουν την επόμενη κυβέρνησή τους. Όπως επισημαίνει ο διεθνής Τύπος, ο πρωθυπουργός Έντνα Κένι έχει κάθε λόγο να πιστεύει ότι οι ψηφοφόροι θα ανταμείψουν την κυβέρνησή του όχι μόνο για την έξοδο από το Μνημόνιο αλλά και για τη σταθεροποίηση της οικονομίας: ο προϋπολογισμός είναι πια ισοσκελισμένος, το χρέος έχει μειωθεί, η ανεργία αρχίζει να μειώνεται και η κατανάλωση να αυξάνεται. Η Ιρλανδία διαθέτει αυτή τη στιγμή την ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην Ευρώπη. Ο "κέλτικος τίγρης" φαίνεται επομένως να ξυπνά.
Το τίμημα για όλα αυτά ήταν, όμως, ένα τεράστιο κύμα μετανάστευσης προς το εξωτερικό, ανάλογο με εκείνο των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Όπως και στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, το Μνημόνιο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών -στην περίπτωση της Ιρλανδίας δεν υπήρχε και άλλος λόγος- συνοδεύτηκε από δραματικές μειώσεις μισθών, περικοπές δαπανών και δικαιωμάτων και μαζικές απολύσεις.
Τα χαμηλότερα εισοδήματα και η μεσαία τάξη μπορεί να σακατεύτηκαν από τη λιτότητα αλλά η οικονομική ελίτ βγήκε αρκετά ευνοημένη. Μέσα στην τελευταία πενταετία, οι πλούσιοι αύξησαν τις περιουσίες τους κατά 75 δισεκατομμύρια λίρες και οι 250 ισχυρότεροι επιχειρηματίες συγκέντρωσαν πλούτο που ισοδυναμεί με το 30% του ιρλανδικού ΑΕΠ, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της "Sunday Times". Στα χρόνια της λιτότητας, η Ιρλανδία μπορεί να έχασε 272.000 θέσεις εργασίας αλλά κέρδισε 13 δισεκατομμυριούχους.
Η συσσωρευμένη κοινωνική δυσφορία ξέσπασε, παραδόξως, μετά την έξοδο της χώρας από το Μνημόνιο, στα τέλη του 2013, αφού η κληρονομιά της "τρόικας" των δανειστών συνέχισε να στοιχειώνει την οικονομική ζωή. Η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει ήταν η ιδιωτικοποίηση του δικτύου ύδρευσης, μια από τις πολλές μεταρρυθμίσεις που επέβαλε στην Ιρλανδία η τρόικα ως αντάλλαγμα για το πακέτο διάσωσης του 2010.
Για τους Ιρλανδούς, η ύδρευση ήταν πάντοτε κοινωνικό αγαθό -το νερό δεν λείπει άλλωστε- και στηριζόταν αποκλειστικά στη χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό. Το νέο σχέδιο προέβλεπε, αντίθετα, την εισαγωγή τελών που επιβάρυναν κάθε νοικοκυριό με ετήσιο κόστος έως 500 ευρώ. Η οργή πήρε τη μορφή μαζικών διαδηλώσεων κατά της ιδιωτικοποίησης του δικτύου, που πολύ σύντομα γενικεύτηκαν σε κινητοποιήσεις κατά της λιτότητας. Από τα τέλη του 2014, δεκάδες χιλιάδες Ιρλανδοί άρχισαν να συμμετέχουν στις πορείες διαμαρτυρίας που διοργάνωνε τακτικά ο συνασπισμός κοινωνικών οργανώσεων, συνδικάτων και κομμάτων της Αριστεράς Right2Water (Δικαίωμα στο νερό).
Το Σιν Φέιν αγκάλιασε το κίνημα από την πρώτη στιγμή. Με την κίνησή του κατόρθωσε να αποτινάξει μια και καλή από πάνω του το στίγμα του "πολιτικού βραχίονα του IRA" και να αναβαπτιστεί στα μάτια της κοινής γνώμης σε αριστερό κόμμα που αγωνίζεται για την αναδιανομή του πλούτου. Στο εκλογικό του πρόγραμμα μπήκαν σύντομα θέσεις όπως η υπόσχεση για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την εθνικοποίηση των στρατηγικών υποδομών που στα χρόνια του Μνημονίου πέρασαν στα χέρια ιδιωτών. Και φυσικά η δέσμευση για την κατάργηση του ειδικού τέλους για το νερό με "ισοδύναμο μέτρο" την αύξηση της φορολογίας στα μεγάλα εισοδήματα.
Οι τελευταίες προεκλογικές δημοσκοπήσεις το φέρνουν στη δεύτερη θέση των προτιμήσεων με ποσοστά που ξεπερνούν σταθερά το 20%. Την πρωτιά εξακολουθεί να καταλαμβάνει το κυβερνών Φίνε Γκέιλ παρουσιάζοντας όμως σημαντική μείωση της εκλογικής του δύναμης. Εκείνο, όμως, που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στο κυβερνητικό στρατόπεδο είναι η ελεύθερη πτώση στα ποσοστά του Εργατικού Κόμματος, του μικρότερου κυβερνητικού εταίρου. Οι ψηφοφόροι του εμφανίζονται αποφασισμένοι να το τιμωρήσουν για τα σκληρά μέτρα λιτότητας που συνυπέγραψε.
Η ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού επιτρέπει σε πολλούς αναλυτές να αναφέρονται σε ένα σενάριο που πριν από μερικά χρόνια θα έμοιαζε αδιανόητο: τον σχηματισμό αριστερής κυβέρνησης με κορμό το Σιν Φέιν. Δυνατότητες για συνεργασίες υπάρχουν πολλές καθώς, εκτός από τους Πράσινους και τους πάντοτε αμφιταλαντευόμενους Εργατικούς, σημαντική εκπροσώπηση στη νέα Βουλή αναμένεται να έχει και η νεοσυσταθείσα αριστερή Συμμαχία κατά της Λιτότητας (Anti-Austerity Alliance).
O ιστορικός ηγέτης του κόμματος Τζέρι Ανταμς δεν κρύβει την αισιοδοξία του για το εκλογικό αποτέλεσμα. Όπως δηλώνει, "το ζήτημα δεν είναι αν το Σιν Φέιν θα σχηματίσει κυβέρνηση αλλά το πότε ακριβώς θα το κάνει". Η συγκυρία δείχνει άλλωστε εξαιρετικά ευνοϊκή, αφού, εκτός των άλλων, οι εκλογές συμπίπτουν με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την Εξέγερση του Πάσχα που γέννησε το ιρλανδικό εθνοαπελευθερωτικό κίνημα και προετοίμασε το έδαφος για την ανεξαρτησία.
Πέρα από την προφανή σημασία της για τους συσχετισμούς δύναμης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια εκλογική επιτυχία του Σιν Φέιν την Παρασκευή θα έχει άμεσο αντίκτυπο και στη γειτονική Βρετανία καθώς σε περίπου δύο μήνες κάλπες θα στηθούν και στο βόρειο τμήμα του νησιού που παραμένει τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Και φυσικά όλα αυτά προβληματίζουν αφόρητα την οικονομική ελίτ της χώρας που θέλει τον "κέλτικο τίγρη" να συνεχίσει να τρέφεται με εργασιακά δικαιώματα και υπολείμματα του κοινωνικού κράτους. Μόνο ο γνώριμος στους Έλληνες τηλεθεατές "αστεροειδής" λείπει από την απίστευτα κινδυνολογική καμπάνια της ιρλανδικής Δεξιάς σε βάρος του απρόσκλητου επισκέπτη στα σαλόνια της εξουσίας.
Από τα δελτία ειδήσεων, οι Ιρλανδοί μαθαίνουν καθημερινά τους κινδύνους που τους απειλούν: Μια κυβέρνηση του Σιν Φέιν θα ήταν "πραγματική καταστροφή" αφού θα γκρέμιζε τις κατακτήσεις και τις θυσίες της τελευταίας πενταετίας. Οι θέσεις του για την οικονομία αποδεικνύουν απλώς την "άγνοια" που το διακατέχει και βασίζονται σε "μύθους και φαντασιώσεις". Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, Έντνα Κένι δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει ότι "δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα όταν ταράζει κανείς τα νερά". Θα μπορούσε κανείς να του απαντήσει με μια άλλη μεταφορά. Όταν αρχίζει να βρέχει πέτρες, μια ομπρέλα σπάνια βοηθά.
