Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Οι βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία απέδειξαν για μία ακόμη φορά πόσο ισχυρός παράγοντας είναι ο φόβος όταν δεν παίρνει τη μορφή τηλεοπτικού αστεροειδούς, αλλά ενός ανελέητου πολέμου σε όλα τα μέτωπα. Επτάψυχος και κυνικός, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν "αναβαπτίστηκε" μέσα από τις κάλπες φιλοδοξώντας τώρα να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την εξουσία του. Θα τα καταφέρει; Και, αν ναι, με ποιο τίμημα;
Οι διεθνείς αντιδράσεις για τον εκλογικό θρίαμβο του ΑΚΡ ήταν αντιφατικές. Οι εκλογικοί παρατηρητές του ΟΑΣΕ κατήγγειλαν ότι η προεκλογική εκστρατεία "αμαυρώθηκε από τη βία", που εμπόδισε μια πραγματικά ελεύθερη εκλογική διαδικασία, ιδιαίτερα στις κουρδικές περιοχές. Ο Λευκός Οίκος συνεχάρη μεν τον τουρκικό λαό για τη συμμετοχή του στις εκλογές, αλλά εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τα κρούσματα "εκφοβισμού" δημοσιογράφων.
Ολα αυτά δεν εμπόδισαν την Ευρωπαϊκή Ένωση από το να εκφράσει την ικανοποίησή της για "την ισχυρή δέσμευση του τουρκικού λαού στις δημοκρατικές διαδικασίες" και να δηλώσει έτοιμη να συνεργαστεί με τη μελλοντική κυβέρνηση της χώρας. Ήταν μια ασυνήθιστη ανακοίνωση με δεδομένο ότι μέχρι πρότινος, τουλάχιστον, η Ε.Ε. δεν έκανε τα "στραβά μάτια" σε εξόφθαλμες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.
Αλλά μετά ήλθαν τα ατελείωτα κύματα των προσφύγων, η επίσκεψη Μέρκελ με το δελεαστικό πακέτο βοήθειας των 3,3 δισεκατομμυρίων και οι υποσχέσεις για αναθέρμανση της ενταξιακής διαδικασίας, σε μια στιγμή μάλιστα που η Άγκυρα έδειχνε το πιο αντιδημοκρατικό πρόσωπό της. "Χρειαζόμαστε την Τουρκία για την αντιμετώπιση του προσφυγικού κύματος" παραδέχτηκε ανοιχτά την Τετάρτη, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ.
Προκειμένου να "διορθώσει" το εκλογικό αποτέλεσμα του Ιουνίου, το οποίο στέρησε την αυτοδυναμία από το κυβερνών ΑΚΡ, ο Ερντογάν δεν δίστασε να αναθερμάνει τον πόλεμο με το ΡΚΚ, να καταστείλει με απίστευτη βαναυσότητα τους πολιτικούς εκπροσώπους των Κούρδων -κυρίως το HDP, που παρόλα αυτά μπήκε διά πυρός και σιδήρου ξανά στη βουλή- και να εξαπολύσει πογκρόμ εναντίον του Τύπου. Και το στοίχημα απέδωσε.
Το εκλογικό αποτέλεσμα της προηγούμενης Κυριακής εξασφάλισε την πολυπόθητη αυτοδυναμία και έφερε τον Ερντογάν ένα βήμα πλησιέστερα στην υλοποίηση της βασικής φιλοδοξίας του, τη μετατροπή του τουρκικού πολιτικού συστήματος σε προεδρικό με τη μεταφορά ακόμη περισσότερων εξουσιών στον ίδιο.
Διαψεύδοντας κάθε πρόβλεψη, το ΑΚΡ εξασφάλισε ποσοστό 49,5% και 317 βουλευτές, δηλαδή βελτίωσε το εκλογικό ποσοστό του Ιουνίου κατά εννέα ποσοστιαίες μονάδες και κατά 59 βουλευτές. Η τουρκική εθνοσυνέλευση διαθέτει 550 έδρες και, για να γίνει μια συνταγματική μεταρρύθμιση που θα μετατρέψει το πολιτικό σύστημα σε προεδροκεντρικό, το κόμμα του Ερντογάν χρειάζεται είτε 330 έδρες για να προκηρύξει σχετικό δημοψήφισμα είτε μια διευρυμένη πλειοψηφία 367 εδρών που θα επιτρέψει τη συνταγματική αναθεώρηση χωρίς αυτό.
Το ΑΚΡ πρέπει επομένως να εξασφαλίσει την υποστήριξη άλλων 13 βουλευτών για να προκηρύξει το δημοψήφισμα. Και ο δρόμος για κάτι τέτοιο περνά μάλλον από την διάσπαση του ΜΗΡ. Το ακροδεξιό κόμμα αποτελεί τον μεγάλο χαμένο των εκλογών και ο ηγέτης του Ντεβλέτ Μπαχτσελί δέχεται ήδη έντονες επικρίσεις από πολλούς συνεργάτες του.
Θα μπορούσε το ΑΚΡ να κερδίσει το δημοψήφισμα; Ο Ερντογάν και οι σύμβουλοί του φαίνεται να το πιστεύουν. Η μέχρι τώρα συνταγή αποδείχτηκε άλλωστε απόλυτα πετυχημένη. Οι εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη νοτιοανατολική Τουρκία και οι μετεκλογικές εξαγγελίες ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί "μέχρις ότου το ΡΚΚ να θάψει τα όπλα του" δείχνουν ότι και η νέα προεκλογική εκστρατεία θα είναι στρωμένη με αίμα.
Και τα πράγματα δεν σταματάνε δυστυχώς εκεί. Το επιτελείο του Ερντογάν φαίνεται να ερμηνεύει την εκλογική νίκη σαν λευκή επιταγή για να εντείνει τις προσπάθειές της με στόχο την ανατροπή του Μπασάρ Αλ Άσαντ στη γειτονική Συρία.
Μπορούμε επομένως να περιμένουμε τη σθεναρή αντίσταση της Άγκυρας στις διεθνείς διπλωματικές προσπάθειες που αυτή τη στιγμή καταβάλλονται στη Βιέννη με στόχο την εξεύρεση μιας πολιτικής διεξόδου στη συριακή κρίση. Και με το δεδομένο ότι η Σαουδική Αραβία και τα εμιράτα του Κόλπου θα στηρίξουν με προθυμία τον Ερντογάν, πολύ δύσκολα μπορεί να περιμένει κανείς κάποια ευνοϊκή κατάληξη στο άμεσο μέλλον.
