Ένα 24ωρο μετά το... πέρασμα της Βικτόρια Νούλαντ από τα Σκόπια την περασμένη Τρίτη, της Αμερικανίδας υφυπουργού Εξωτερικών με καταγωγή από την Οδησσό της Κριμαίας και ισχυρές διασυνδέσεις με το νεοσυντηρητικό κατεστημένο της Ουάσιγκτον, η πολιτική "βεντέτα" ανάμεσα στην κυβέρνηση του Νίκολα Γκρούεφσκι και το μπλοκ της αντιπολίτευσης που έχει συνασπιστεί εναντίον του ήταν ήδη παρελθόν. Τουλάχιστον έτσι έδειχναν τα πράγματα με βάση τις πρόωρες εκλογές που δρομολογήθηκαν.
Τελευταίο επεισόδιο της "βεντέτας" ήταν το σοβαρό σκάνδαλο τηλεφωνικών υποκλοπών με θύματα πολιτικά και μη πρόσωπα και φόντο τον νεποτισμό της κυβέρνησης. Οι ρίζες της κόντρας βρίσκονται πάντα στο μεγάλο έλλειμμα δημοκρατίας που ταλανίζει τη χώρα από την ανάδυσή της μέχρι σήμερα, απ' τα ερείπια της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας ώς τη "διατεταγμένη" συμφιλίωση. Χαρακτηριστική απόδειξη, η απουσία οποιαδήποτε πρόβλεψης για διορισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση, πρόταση που μπήκε στο τραπέζι και τελικά έγινε αποδεκτή από τους "αντιμαχόμενους" στη διάρκεια της διαπραγμάτευσης με τον απεσταλμένο της Ε.Ε. Γιόχανες Χαν, τον επίτροπο που είναι αρμόδιος για τη διεύρυνση.
Αδιέξοδο
Για πάνω από έξι μήνες, η κατάσταση στη νεόκοπη βαλκανική δημοκρατία βρίσκονταν σε τέλμα και αδιέξοδο με την αντιπολίτευση να απειλεί ότι θα στήσει "πλατεία Μεϊντάν" στα Σκόπια και να απέχει από τις συνεδριάσεις της Βουλής, ενώ οι μεσολαβήσεις των Ευρωπαίων κατέληγαν η μια μετά την άλλη σε αποτυχία. Η βασική στρατηγική επιδίωξη των Σκοπίων, η ένταξη σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ, παραπέμφθηκε στις ελληνικές καλένδες. "Λοξοκοιτώντας" μάλιστα προς τη Μόσχα με έντονο το άγχος της ενεργειακής εξασφάλισης εν μέσω γενικότερης οικονομικής δυσπραγίας, τα πράγματα έγιναν πιο δύσκολα και περίπλοκα για την πολυεθνοτική χώρα.
Η έλευση της Νούλαντ, υψηλόβαθμου στελέχους της αμερικανικής διπλωματίας που συνδέθηκε περισσότερο απ' οποιονδήποτε άλλο με το βελούδινο πραξικόπημα στην Ουκρανία τον Μάρτιο του '13, αποδείχθηκε καθοριστική στη λύση του "γόρδιου δεσμού". "Είναι καιρός να μπει ένα τέλος σ' αυτή την κρίση (...) Να προσπαθήσουμε να φέρουμε κοντά τις εμπλεκόμενες πλευρές ώστε να επιστρέψει η χώρα στο μονοπάτι της ευρωατλαντικής ενσωμάτωσης» ξεκαθάρισε απευθυνόμενη στον Γκρούεφσκι. Την επομένη κιόλας, κυβέρνηση και αντιπολίτευση υπέγραφαν τη συμφωνία για πρόωρες εκλογές τον Απρίλιο του '16.
Το ταξίδι της Νούλαντ, το δεύτερο μέσα σ' ένα μόλις χρόνο, δεν είχε πάντως αποκλειστικό σκοπό την ΠΓΔΜ. Η βαλκανική περιοδεία ήταν μεγάλη και περιελάμβανε πολλούς σταθμούς: Αλβανία, Κόσοβο, Σερβία, Μαυροβούνιο και κατόπιν Κροατία και Βοσνία. Τι θέλει όμως η Νούλαντ στα Βαλκάνια και γιατί τα επισκέπτεται τόσο συχνά; Τι πλάνο έχει; Σαφώς ο σχεδιασμός είναι μεγαλύτερος και οι επιδιώξεις ξεπερνούν τα στενά γεωγραφικά όρια της περιοχής.
"Διάδοση δημοκρατίας"
Αποκρούοντας την όποια ρωσική επιρροή διευκολύνεται η ΝΑΤΟϊκή διεύρυνση και το ευρω-ατλαντικό οικοδόμημα να μπορέσει να "απορροφήσει" κάποια στιγμή το σύνολο σχεδόν των δυτικών Βαλκανίων ή - τουλάχιστον όπως δείχνει η "εξαίρεση" της Σερβίας- να κρατηθούν πολιτικές και οικονομικές συμμαχίες με όσους "Βαλκάνιους" δεν θέλουν να ξεκόψουν εντελώς από τη Ρωσία. Το ότι η αμερικανική κυβέρνηση "στηρίζει και είναι έτοιμη να βοηθήσει τη διαδικασία ένταξης της Σερβίας στην Ε.Ε." και να "κατοχυρώσει την ενεργειακή ασφάλειά της", κατά τα λεγόμενα της Νούλαντ, μαρτυρά αυτή τη διπλή προσέγγιση.
Οι αναλυτές όμως διαβλέπουν στις αμερικανικές παρεμβάσεις στα Βαλκάνια και κάτι άλλο: την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να αναδείξει τις χώρες της περιοχής ως παράδειγμα προς μίμηση για την ανατολική Ευρώπη, ειδικά για την Ουκρανία, αλλά και για χώρες της Μέσης Ανατολής όπου η Αραβική Άνοιξη έμεινε στα μισά και δεν απέδωσε καρπούς, δηλαδή ένα "χειροπιαστό" δείγμα δημοκρατικής μετάβασης και οικονομικής φιλελευθεροποίησης, εν ολίγοις "επιχείρηση διάδοση δημοκρατίας Νο 2"...
Το στίγμα του στόχου έδωσε η ίδια η Νούλαντ μιλώντας την Παρασκευή στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας: "Με σοβαρές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας να αναδύονται στο Νότο της Ευρώπης και στ' ανατολικά της, αυτή η περιοχή (τα Βαλκάνια) βρίσκεται σε ισορροπία. Κάνοντας την επιλογή αυτή (σ.σ. δημοκρατία και ελεύθερη οικονομία), άλλα έθνη που δίνουν παρόμοιους αγώνες, από την Τυνησία ώς την Ουκρανία, θα σας παρακολουθούν για να δουν αν θα πετύχετε, και αν θα μπορέσετε να τους βοηθήσετε δείχνοντάς τους τον δρόμο προς την επιτυχία"...
